Od grypy do przeszczepienia płuc. Po ośmiu miesiącach w szpitalu 18-latek przygotowuje się do powrotu do domu

Grypa, która nie minęła po kilku dniach

Na początku roku 17-latek ze Śląska poczuł się źle. Już następnego dnia test potwierdził grypę typu A. Zamiast poprawy przyszło szybkie pogorszenie. Chłopak trafił na oddział intensywnej terapii w Katowicach.

Wirus doprowadził do rozległego uszkodzenia płuc. Pojawiło się masywne krwawienie, a potem niewydolność kolejnych narządów (stan, w którym organy przestają prawidłowo pracować). Respirator już nie wystarczał. Lekarze musieli sięgnąć po ECMO.

Powikłania po grypie: kiedy ból w klatce piersiowej oznacza zapalenie serca

Fala grypy i RSV w środku zimy. Lekarze apelują o ostrożność

Wariant grypy K – jak wyglądają objawy i na co uważać?

„Supergrypa” w Polsce. Dlaczego ten sezon jest wyjątkowo trudny?

Grypa i przeziębienie: dlaczego w zimie częściej chorujemy?

Nowy wariant grypy K w Polsce. GIS ostrzega przed szybkim wzrostem zachorowań

ECMO, czyli maszyna, która oddycha za pacjenta

ECMO to pozaustrojowe natlenianie krwi. Krew pacjenta płynie przez specjalne urządzenie, które usuwa z niej dwutlenek węgla i dostarcza tlen. Potem wraca do organizmu. Dzięki temu chore płuca mogą odpocząć, a lekarze zyskują czas na leczenie. ECMO stosuje się tylko u najciężej chorych, gdy inne metody zawiodły. Wymaga doświadczonego zespołu i całodobowego nadzoru.

Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu ma w tej metodzie duże doświadczenie. Jego zespół opisywał leczenie ECMO ciężkiej niewydolności oddechowej w przebiegu grypy już w czasie pandemii grypy z 2009 roku.

W marcu nastolatek trafił właśnie do Zabrza. Rozpoczęła się walka o jego życie i jednocześnie trudne przygotowania do przeszczepienia płuc. W czasie leczenia chłopak otrzymał 100 jednostek krwi.

Przeszczepienie obu płuc i długa droga do sprawności

Operacja była bardzo ryzykowna. Przeszczepienie obu płuc wykonano w marcu, a zabieg trwał 13 godzin. W Polsce to wciąż rzadka procedura. Według danych Poltransplantu w 2025 roku przeprowadzono w kraju 133 przeszczepienia płuc.

Po operacji pojawiło się kolejne wyzwanie: odzyskanie sprawności. Długie leżenie i ciężka choroba sprawiły, że pacjent stracił znaczną część siły mięśniowej. Rehabilitacja obejmowała naukę podstawowych czynności, takich jak siadanie czy chodzenie i stopniowy powrót do samodzielności. Oddział Transplantacyjny stał się dla chłopaka domem na wiele miesięcy. To tam w lipcu świętował 18. urodziny.

Przeszczepienie nie kończy leczenia. Osoba po transplantacji musi do końca życia przyjmować leki immunosupresyjne, czyli osłabiające odporność, aby organizm nie odrzucił nowych narządów. Wymaga też regularnych kontroli w ośrodku transplantacyjnym i szczególnej ochrony przed infekcjami.

Za jednym pacjentem stoi cały zespół

Za tą historią stoją setki godzin pracy lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, diagnostów i psychologów. Pacjent wymagał leczenia wielospecjalistycznego. Konsultowali go m.in. eksperci z Katowic i Krakowa.

– To był niezwykle trudny i długotrwały proces. Najpierw musieliśmy uratować pacjenta przed bezpośrednim zagrożeniem życia, później przeprowadzić go przez najcięższy okres choroby, przygotować do transplantacji, a następnie pomóc mu odzyskać sprawność – mówi dr n. med. Maciej Urlik, koordynator Oddziału Transplantacyjnego Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu.

Jakie mogą być powikłania grypy?

Grypa to ostra infekcja wirusowa. Zwykle zaczyna się nagle: wysoką gorączką, suchym kaszlem, bólem głowy, mięśni i stawów oraz silnym osłabieniem. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) co roku na świecie choruje na nią około miliarda osób, a 3–5 mln przechodzi ją ciężko. Nawet 650 tys. osób rocznie umiera z powodu chorób układu oddechowego związanych z grypą.

Do najgroźniejszych powikłań grypy należą:

• zapalenie płuc – wirusowe lub bakteryjne, rozwijające się „na” osłabionym organizmie,
• ostra niewydolność oddechowa, gdy płuca nie dostarczają wystarczająco dużo tlenu,
• zapalenie mięśnia sercowego i zaostrzenie chorób serca,
• sepsa, czyli gwałtowna, zagrażająca życiu reakcja organizmu na zakażenie,
• niewydolność wielonarządowa,
• zaostrzenie chorób przewlekłych, np. astmy, POChP czy cukrzycy.

W Polsce od 1 września 2025 r. do 1 lutego 2026 r. Główny Inspektorat Sanitarny odnotował ponad 430 tys. zachorowań i podejrzeń grypy, blisko 21,7 tys. hospitalizacji oraz 1061 zgonów.

Kto jest najbardziej narażony na ciężką grypę?

Ciężki przebieg choroby grozi przede wszystkim osobom z grup ryzyka. WHO wymienia wśród nich:

• kobiety w ciąży,
• dzieci poniżej 5. roku życia,
• osoby starsze,
• osoby z chorobami przewlekłymi, np. serca, płuc, nerek czy z cukrzycą,
• osoby z obniżoną odpornością,
• pracowników ochrony zdrowia, którzy często stykają się z chorymi.

Historia ze Śląska pokazuje jednak, że ciężka grypa może dotknąć także młodą, wcześniej zdrową osobę. Nie zawsze da się przewidzieć, u kogo infekcja przybierze dramatyczny obrót.

Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?

Większość osób przechodzi grypę w domu. Są jednak sygnały, których nie wolno lekceważyć:

• duszność lub przyspieszony, płytki oddech,
• ból albo ucisk w klatce piersiowej,
• sine usta lub sina skóra,
• splątanie, trudności z obudzeniem się,
• gorączka, która nie spada mimo leków albo wraca po kilku dniach poprawy,
• odkrztuszanie krwi.

W takiej sytuacji trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem lub zadzwonić pod numer alarmowy 112. Leki przeciwwirusowe działają najlepiej, gdy zostaną podane wcześnie, dlatego przy ciężkim przebiegu nie warto czekać.

Szczepienie to najprostsza ochrona

Coroczne szczepienie jest najskuteczniejszym sposobem zapobiegania grypie i jej ciężkim powikłaniom – podkreślają WHO i polskie służby sanitarne. Odporność pojawia się po około dwóch tygodniach. Dlatego najlepiej zaszczepić się jesienią, przed szczytem zachorowań, który w Polsce przypada zwykle na okres od stycznia do marca. Skład szczepionek co roku dostosowuje się do krążących wirusów na podstawie zaleceń WHO. Do 1 lutego 2026 r. w sezonie 2025/2026 zaszczepiło się w Polsce ponad 2,2 mln osób, wyraźnie więcej niż rok wcześniej.

W ubiegłym sezonie szczepionki przeciw grypie były bezpłatne dla:

• dzieci od 6. miesiąca życia i młodzieży do 18 lat,
• osób w wieku 65 lat i starszych,
• kobiet w ciąży.

Pozostali dorośli mogą skorzystać z refundacji. Receptę wystawi lekarz lub farmaceuta, a szczepienie wykonuje się w przychodni lub w aptece.

Historia 18-latka z Zabrza to dowód na ogromne możliwości współczesnej medycyny: ECMO, transplantologii i rehabilitacji. To także przestroga. Grypy nie zawsze da się po prostu przeczekać, a jej powikłania mogą zagrozić życiu także młodej, zdrowej osoby. Najprostszą ochroną pozostaje coroczne szczepienie, a przy objawach alarmowych – szybki kontakt z lekarzem.