Anemia u dzieci. Dlaczego jest niebezpieczna? Pediatra z ważnym apelem

Przyczyny anemii u dziecka

Anemia może wynikać z kilku podstawowych przyczyn. Najczęściej spotykaną formą jest anemia z niedoboru żelaza, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci.

Jak zauważa pediatra Andrzej Pękacki:

- Najczęściej spotykam niedokrwistość z niedoboru żelaza u dzieci małych, szczególnie tych poniżej 2. roku życia. To często efekt złej diety, ubogiej w żelazo.

Inne przyczyny anemii to:

• Zaburzenia wytwarzania erytrocytów, np. w wyniku przewlekłych chorób zapalnych, chorób nerek, białaczki, talasemii, czy aplazji szpiku.
• Nadmierne niszczenie erytrocytów – hemoliza, która może być wynikiem uszkodzenia wewnątrzkrwinkowego lub zewnątrzkrwinkowego.
• Utrata krwi – np. na skutek krwotoków lub przewlekłych, niewielkich krwawień.

Przedwczesne dojrzewanie płciowe. Przyczyny, objawy, konsekwencje i leczenie

Rumień zakaźny – jak dochodzi do zakażenia

10-latek z guzem mózgu przeszedł nowatorską operację. Pierwszy taki zabieg w południowej Polsce

Zastawkę serca wszczepili dziecku przez żyłę. Nowoczesny zabieg bez otwierania klatki piersiowej

Dziecko nie ma przyjaciół. Kiedy to powód do niepokoju? Psycholog wyjaśnia

Higienizacja zębów dziecka na NFZ. Od 1 września zmieniają się zasady

Jakie badania wykonać, aby potwierdzić diagnozę?

W diagnostyce anemii istotne są badania laboratoryjne. Andrzej Pękacki wyjaśnia:

- Najważniejsze są morfologia krwi, a także badania oceniające poziom ferrytyny i żelaza. Morfologia daje nam pełny obraz sytuacji, pozwala ocenić stężenie hemoglobiny, liczbę erytrocytów, a także parametry krwinek, takie jak MCV, MCH, MCHC czy RDW.

Standardowe badania to:

• Morfologia krwi, w tym ocena stężenia hemoglobiny, hematokrytu i liczby erytrocytów.
• Ferrytyna – poziom tego białka pozwala ocenić zapasy żelaza w organizmie.
• Poziom żelaza we krwi – pomaga ustalić, czy anemia wynika z niedoboru żelaza.

Objawy, które powinny wzbudzić niepokój

Rodzice powinni zwrócić szczególną uwagę na objawy anemii u dzieci, które mogą obejmować:

• osłabienie, łatwą męczliwość
• bladość skóry, w tym spojówek oczu oraz błon śluzowych jamy ustnej i warg,
• upośledzenie koncentracji i uwagi,
• ból i zawroty głowy,
• tachykardię (przyspieszoną akcję serca) oraz duszność.

- Zmęczenie i bladość skóry to najczęstsze objawy, które powinny zaniepokoić rodziców. Są to sygnały, że organizm może nie otrzymywać odpowiedniej ilości tlenu  – podkreśla pediatra.

Leczenie anemii – jak postępować?

Leczenie anemii zależy od jej przyczyny. W przypadku niedokrwistości z niedoboru żelaza, leczenie zazwyczaj obejmuje podawanie preparatów żelaza. Andrzej Pękacki zaznacza:

- W przypadku niedoboru żelaza stosujemy przede wszystkim preparaty żelaza, najczęściej w postaci doustnej. Kuracja trwa zwykle 4-6 miesięcy, a efekty są widoczne stosunkowo szybko, bo już po 3-4 tygodniach od rozpoczęcia leczenia.

Dieta dziecka z anemią

Dieta odgrywa kluczową rolę w leczeniu anemii, szczególnie tej z niedoboru żelaza. Powinna ona obejmować produkty bogate w żelazo, takie jak:

• Mięso, szczególnie cielęcinę, wołowinę, wątrobę,
• Ryby, w tym łososia, makrelę, sardynki,
• Warzywa, takie jak boćwina, bób, brokuły, buraki, szpinak,
• Owoce, w tym porzeczki, poziomki, morele, maliny,
• Produkty pełnoziarniste, takie jak chleb żytni, kasze, otręby pszenne.

Z kolei, jak mówi pediatra Andrzej Pękacki, należy ograniczyć spożywanie produktów hamujących wchłanianie żelaza:

- Unikać należy produktów takich jak kawa, herbata, czy nabiał, zwłaszcza razem z posiłkami bogatymi w żelazo.

Z praktyki pediatry: anemia wśród młodych dziewczyn!

W swojej praktyce lekarskiej, m.in. w Klinice Hematologii i Onkologii Dziecięcej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, Andrzej Pękacki miał okazję obserwować przypadki anemii, które wynikały nie tylko z niedoboru żelaza, ale także z innych poważniejszych chorób.

- W mojej praktyce wielokrotnie spotykałem dzieci z anemią z niedoboru żelaza, co wynikało z diety ubogiej w produkty bogate w ten pierwiastek. Często dotyczyło to małych dzieci, które nie miały dostępu do odpowiedniej diety. Jednak również starsze dzieci, szczególnie dziewczęta w wieku 14-17 lat, miały problem z anemią z powodu drakońskich diet, które te dziewczęta same sobie stosowały. Np. jadły prawie wyłącznie jasne pieczywo lub kluski. Nie jadły wcale mięsa czerwonego, jaj kurzych, owoców i warzyw zielonych. U niektórych z nich, gdy zgłaszały się do Poradni Hematologicznej Kliniki wartości morfologii były tak złe, że poziom hemoglobiny wynosił np. Hb<6,5 g/dl ( co jest poziomem zagrażającym życiu!). Jednak powolny spadek poziomu hemoglobiny powodował, że te dziewczęta w jakiś sposób adaptowały się do tych wartości i zazwyczaj powodem skierowania ich do szpitala były złe wyniki badań morfologii krwi, a nie bezpośrednio dolegliwości kliniczne – mówi lekarz.

Pediatra opisuje również przypadek, który na zawsze pozostanie w jego pamięci:

- Pamiętam chłopca, który był w bardzo złym stanie. Jego mama, po rocznej nieobecności, wróciła z USA i zauważyła niepokojące objawy. Skóra dziecka miała blado-woskowy odcień, a dziecko było apatyczne i pozbawione energii. Po przeprowadzeniu odpowiednich badań okazało się, że chłopiec miał białaczkę limfoblastyczną. Po dwóch latach leczenia udało się go wyleczyć, a dziś jest już dorosłym mężczyzną.

Kiedy udać się do lekarza?

W przypadku wystąpienia takich objawów jak duszność, omdlenia, przyspieszony rytm serca, bladość skóry lub nadmierna męczliwość, rodzice powinni natychmiast udać się do lekarza. Andrzej Pękacki dodaje:

- Jeśli zauważymy jakiekolwiek niepokojące objawy, takie jak zawroty głowy, duszność, czy szybki rytm serca, warto natychmiast skonsultować się z lekarzem.

I na koniec apeluje do rodziców:

- Chciałbym szczególnie zwrócić uwagę rodziców i opiekunów, jak ważną rzeczą jest uważna obserwacja tego, co jedzą dzieci. Często to zaniedbanie diety może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Ponadto pediatra przypomina o okresowych  badaniach morfologii krwi, moczu i glukozy, które należy wykonywać dzieciom co 2-3 lata.

- Rodzice widząc na co dzień dziecko często nie zauważają bladości jego skóry. A jak było wspomniane w artykule stopniowo narastająca anemia niekoniecznie musi od razu powodować wyżej wymienione objawy kliniczne. Dopiero jak już poziom hemoglobiny zbliża się do wartości bardzo niskich, niekiedy krytycznych i dziecko zaczyna mieć powyższe objawy, wówczas rodzice zgłaszają się do lekarza. A wykonując badania okresowe morfologii krwi można było zapobiec takim stanom ekstremalnym.