Leczenie torbieli jajnika – kiedy należy interweniować chirurgicznie?

Czym jest torbiel jajnika i jakie są jej najczęstsze rodzaje?

Torbiel jajnika (cysta jajnika) to patologiczna przestrzeń wypełniona płynem, która rozwija się w obrębie jajnika. Wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów torbieli:

• Torbiele czynnościowe – najczęstsze i zazwyczaj łagodne, związane z cyklem miesiączkowym. Dzielą się na:
• Torbiel pęcherzykowa – powstaje z pęcherzyka Graafa, który nie pękł.
• Torbiel ciałka żółtego – tworzy się po owulacji.
• Torbiele endometrialne (torbiele czekoladowe) – związane z endometriozą, zawierają brunatną-czekoladową treść.
• Torbiele dermoidalne (potworniaki dojrzałe) – zawierają różne tkanki (np. tłuszcz, włosy).
• Torbiele nowotworowe – mogą być łagodne lub złośliwe, wymagają dokładniejszej diagnostyki.

Nawracające infekcje intymne – kiedy udać się do lekarza i jak znaleźć przyczynę

Nawracająca infekcja intymna – jak ją rozpoznać i dlaczego wraca?

Co piąta młoda kobieta nigdy nie była u ginekologa. Wyniki najnowszego badania zaskakują

Mikrobiom pochwy – jak wpływa na zdrowie intymne, płodność i ciążę?

Intymność bez tabu – co kobiety najczęściej ukrywają przed ginekologiem i seksuologiem?

Rak szyjki macicy? Wykryj go zanim będzie za późno – bezpłatna cytologia

Kiedy torbiel jajnika wymaga obserwacji, a kiedy konieczna jest interwencja chirurgiczna?

Większość torbieli czynnościowych nie wymaga leczenia operacyjnego – zanikają samoistnie w ciągu kilku cykli menstruacyjnych. Wskazaniem do obserwacji są:

• torbiele < 5 cm u kobiet przed menopauzą,
• brak objawów klinicznych,
• brak podejrzenia zmian nowotworowych w USG.
• Interwencja chirurgiczna jest zalecana, gdy:
• torbiel jest duża (zwykle > 5-7 cm),
• nie ulega regresji w czasie obserwacji,
• powoduje objawy (ból, ucisk)
• podejrzewa się zmianę nowotworową,
• dochodzi do powikłań (np. skrętu jajnika, pęknięcia torbieli).

Jakie objawy i badania wskazują na potrzebę operacji torbieli jajnika?

Objawy alarmowe to:

• silny, nagły ból podbrzusza (może wskazywać na skręt jajnika),
• ból narastający w czasie lub towarzyszący miesiączkom,
• uczucie pełności, wzdęcia, dyskomfort w jamie brzusznej,
• problemy z płodnością.

Diagnostyka obejmuje:

• USG przezpochwowe – podstawowe badanie obrazowe, ocenia wielkość, charakter i unaczynienie torbieli.
• Markery nowotworowe (np. CA-125) – ich podwyższony poziom może sugerować ryzyko nowotworu, zwłaszcza u kobiet po menopauzie.
• Rezonans magnetyczny (MRI) – w wątpliwych przypadkach diagnostycznych.

Jakie metody chirurgiczne są stosowane w leczeniu torbieli i czym się różnią?

Dostępne metody operacyjne to:

• Laparoskopia – metoda małoinwazyjna, najczęściej stosowana. Umożliwia usunięcie torbieli przy zachowaniu jajnika. Zalety to krótki czas rekonwalescencji, mniejsze ryzyko powikłań i lepszy efekt kosmetyczny.
• Laparotomia (operacja klasyczna) – stosowana w przypadku dużych torbieli, podejrzenia złośliwości lub konieczności szerszego dostępu operacyjnego.

W przypadku zmian łagodnych u kobiet planujących ciążę dąży się do zachowania jajnika i jak najmniejszego uszkodzenia tkanki jajnikowej.

Czy są torbiele, które mogą zaniknąć samoistnie?

Tak. Torbiele czynnościowe, zwłaszcza u młodych kobiet, często zanikają samoistnie w ciągu 1–3 cykli. Dlatego zaleca się kontrolne badanie USG po kilku tygodniach, zanim zapadnie decyzja o operacji.

Jak wygląda rekonwalescencja po operacji torbieli jajnika i czy pacjentka może normalnie planować ciążę po zabiegu?

Po laparoskopii pacjentka może wrócić do codziennej aktywności po kilku dniach, pełna rekonwalescencja trwa zwykle do 2 tygodni. Po laparotomii może być konieczne dłuższe leczenie (3–6 tygodni).

W przypadku usunięcia torbieli przy zachowaniu jajnika, kobieta zazwyczaj zachowuje pełną płodność. Co więcej, u wielu pacjentek usunięcie torbieli (szczególnie endometrialnych lub dermoidów) może poprawić szanse na zajście w ciążę.

Torbiele jajnika to najczęściej łagodne zmiany, które w wielu przypadkach nie wymagają operacji. Jednak obecność objawów, wzrost torbieli, brak regresji lub podejrzenie nowotworu są wskazaniem do interwencji chirurgicznej. Dzięki nowoczesnym technikom operacyjnym większość pacjentek szybko wraca do zdrowia i ma szansę na zachowanie pełnej płodności.