Dlaczego kręci mi się w głowie? Ekspert wyjaśnia przyczyny i leczenie zawrotów

Co to są zawroty głowy?

Zawroty głowy to nieprzyjemne uczucie zaburzenia równowagi. Pacjent może mieć wrażenie:

• wirowania otoczenia lub siebie,
• chwiania się,
• „pustki w głowie”,
• niestabilności podczas chodzenia.

Zawroty głowy nie są chorobą, lecz objawem, który może mieć różne przyczyny. Są one jednym z częstszych powodów pacjentów zgłaszających do SOR lub na wizytę w Poradni Neurologicznej.

Zawroty głowy – czy powinny nas martwić?

Recepta na Cinie. Skuteczne leczenie napadów migreny z aurą i bez aury

Jak dieta wpływa na migreny – co warto wiedzieć?

Recepta na Purethal: leczenie bólów głowy i dolegliwości związanych ze stresem

Sen, stres i ekran – jak współczesny tryb życia prowokuje bóle głowy?

Jak fizjoterapeuta diagnozuje i leczy migrenę? Ekspertka wyjaśnia

Zawroty głowy ze względu na lokalizację uszkodzenia – obwodowe  i ośrodkowe.

Zawroty głowy typu obwodowego (gdy uszkodzone jest ucho wewnętrzne, błędnik)

• uczucie kręcenia się, wirowania otoczenia,
• często nasilają się przy zmianie pozycji głowy,
• zwykle pochodzenia błędnikowego (ucho wewnętrzne)

Przykładem są m.in. łagodne położeniowe zawroty głowy, zapalenie nerwu przedsionkowego, choroba Meniere’a, toksyczne, spowodowane lekami, pourazowe.

Zawroty głowy o podłożu ośrodkowym (gdy uszkodzenie jest zlokalizowane w obrębie jąder przedsionkowych w pniu mózgu lub połączeniach tych struktur w obrębie OUN)

• uczucie chwiania się, niestabilności,
• „jak na łodzi”,
• najczęściej brak wrażenia wirowania
• często nagłe i silne,
• mogą towarzyszyć im: zaburzenia mowy, widzenia, niedowład, zaburzenia słuchu,
• zaburzenia czucia
• wymagają pilnej konsultacji lekarskiej

Przykładem są m.in. zawroty głowy w przebiegu udaru mózgu, TIA (przemijającym napadzie niedokrwienia mózgu), stwardnieniu rozsianym.

Zawroty głowy związane z przyczynami ogólnoustrojowymi

• odwodnienie, infekcje, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia poziomu cukru we krwi- zarówno zbyt niski jak i wysoki poziom, niedokrwistość
• zaburzenia kardiologiczne- m.in. wahania ciśnienia tętniczego, zaburzenia rytmu serca
• zaburzenia endokrynologiczne
• działania niepożądane leków
• przewlekły stres, zaburzenia lękowe

Jak widać wiele jest przyczyn zawrotów głowy. Według danych statystycznych tylko 5% to dysfunkcje neurologiczne, natomiast najczęściej, bo w 50 % to schorzenia ucha wewnętrznego, wymagające oceny laryngologicznej. W 15%  przypadków pacjenci wymagają pomocy psychologiczno-psychiatrycznej, 5% to przyczyny inne takie jak działania niepożądane leków, internistyczne itp. W jednej czwartej przypadków nie daje się ustalić konkretnej przyczyny.

Kiedy zgłosić się do lekarza NATYCHMIAST?

Jeśli zawrotom głowy towarzyszą:

• silny ból głowy,
• zaburzenia mowy lub widzenia,
• drętwienie twarzy lub kończyn,
• utrata przytomności,
• nagłe pogorszenie słuchu,
• podwójne widzenie
• utrata przytomności,
• nagła senność, splątanie,
• trudności w logicznym myśleniu,
• dezorientacja co do miejsca i czasu.
• gorączka z objawami neurologicznymi,
• silne wymioty uniemożliwiające przyjmowanie płynów.

Leki, które mogą wywoływać zawroty głowy

W związku z tym, że zawroty głowy często dotyczą osób starszych, obciążonych wielochorobowością i w związku z tym przyjmujących wiele leków, warto wymienić te, które najczęściej powodują zawroty głowy, szczególnie na początku leczenia lub po zmianie dawki.

Najczęstsze grupy leków:

• leki obniżające ciśnienie krwi (np. beta-blokery, leki moczopędne),
• leki uspokajające i nasenne (benzodiazepiny),
• leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe,
• leki przeciwpadaczkowe,
• leki przeciwbólowe z grupy opioidów,
• leki przeciwhistaminowe I generacji
• niektóre antybiotyki (np. aminoglikozydy – rzadziej, ale istotnie),
• alkohol (także w połączeniu z lekami).

Nie odstawiaj leków samodzielnie. Jeśli podejrzewasz, że lek wywołuje zawroty – skonsultuj się z lekarzem POZ lub specjalistą.

Leczenie zawrotów głowy

Połączenie leczenia farmakologicznego i terapii niefarmakologicznej daje najlepsze efekty.

Leczenie farmakologiczne zawrotów głowy (dobierane indywidualnie przez lekarza w zależności od przyczyny)

Nie istnieje jeden lek „na zawroty głowy”. Skuteczne leczenie zależy od rozpoznania choroby podstawowej.

Najczęściej stosowane leki:

• leki przeciwwymiotne i przeciwhistaminowe (krótkotrwale),
• leki poprawiające krążenie w uchu wewnętrznym,
• glikokortykosteroidy (w wybranych przypadkach, na początku choroby),
• leki przeciwwymiotne przy nasilonych nudnościach.

Leki stosowane krótkotrwale w ostrych zawrotach głowy

W ciężkich objawach lekarz może czasowo zastosować leki:

• zmniejszające zawroty i nudności,
• uspokajające układ przedsionkowy.

Długotrwałe stosowanie tych leków nie jest zalecane, ponieważ może opóźniać adaptację mózgu.

Ważne informacje dla pacjenta

• leki zawsze dobiera lekarz
• nie każdy pacjent wymaga farmakoterapii
• rehabilitacja przedsionkowa jest często kluczowa
• nie odstawiaj leków samodzielnie

Leki łagodzą objawy, ale rehabilitacja przedsionkowa jest kluczowa dla trwałej poprawy.

Rehabilitacja układu przedsionkowego

Rehabilitacja przedsionkowa to skuteczna, niefarmakologiczna metoda leczenia zawrotów głowy.

Polega na:

• specjalnych ćwiczeniach głowy, oczu i ciała,
• treningu równowagi i stabilności,
• stopniowym „przyzwyczajaniu” mózgu do bodźców wywołujących zawroty.

Kiedy jest zalecana?

• po zapaleniu nerwu przedsionkowego,
• w przewlekłych zawrotach głowy,
• w zaburzeniach równowagi u osób starszych,
• jako uzupełnienie leczenia farmakologicznego.

Efekty rehabilitacji:

• zmniejszenie zawrotów
• poprawa równowagi
• mniejsze ryzyko upadków
• poprawa komfortu życia

Rehabilitację prowadzi fizjoterapeuta przeszkolony w terapii przedsionkowej.

Gdzie szukać pomocy?

• Lekarz POZ – pierwsza ocena i diagnostyka
• Neurolog / laryngolog – diagnostyka specjalistyczna
• Fizjoterapeuta – rehabilitacja przedsionkowa
• Psycholog/psychiatra - w przypadku nasilonego stresu, lęku, obniżonego nastroju

Dlaczego ważna jest współpraca lekarzy różnych specjalności?

Zawroty głowy są objawem na styku wielu układów organizmu, dlatego ich diagnostyka i leczenie często wymaga współpracy kilku specjalistów.

Najczęściej współpracujące specjalności:

Lekarz POZ (pierwszego kontaktu) - pierwszy etap diagnostyki,

• ocena pilności objawów,
• skierowanie do specjalisty,
• koordynacja leczenia.

Neurolog

Kiedy?

• objawy neurologiczne,
• podejrzenie choroby OUN,
• nawracające lub nietypowe zawroty głowy.

Laryngolog (otolaryngolog)

Kiedy?

• zawroty wirowe,
• zaburzenia słuchu,
• szumy uszne,
• choroby ucha wewnętrznego.

Kardiolog / internista

Kiedy?

• omdlenia,
• zaburzenia rytmu serca,
• wahania ciśnienia,
• podejrzenie przyczyn krążeniowych.

Fizjoterapeuta (rehabilitacja przedsionkowa)

Kiedy?

• przewlekłe zawroty głowy,
• zaburzenia równowagi,
• rekonwalescencja po ostrych epizodach.

Psycholog / psychiatra

Kiedy?

• zawroty związane z lękiem i stresem,
• przewlekłe objawy bez uchwytnej przyczyny somatycznej,
• współistniejące zaburzenia nastroju.

Wspólne działanie to skuteczniejsze leczenie.

Zawroty głowy są częstym objawem i w większości przypadków nie są groźne, jednak zawsze wymagają oceny przyczyny. Właściwa diagnoza pozwala na skuteczne leczenie i poprawę komfortu życia. Dlatego  w razie wątpliwości skonsultuj się z lekarzem.