Badanie słuchu u dzieci i dorosłych – kiedy wykonać i jak wygląda diagnostyka?

Jakie są podstawowe badania słuchu dla dzieci i dorosłych i czym się różnią?

Podstawowe badania słuchu obejmują zarówno metody wymagające współpracy pacjenta, jak i badania obiektywne, które nie wymagają aktywnej odpowiedzi.

U dorosłych najczęściej wykonuje się:

• audiometrię tonalną (powietrzną i kostną),
• audiometrię słowną (ocena rozumienia mowy),
• tympanometrię i badanie odruchów strzemiączkowych,
• w razie potrzeby otoemisje akustyczne (OAE) lub ABR (BERA).

U dzieci – szczególnie niemowląt i małych dzieci – kluczowe znaczenie mają:

• otoemisje akustyczne (OAE, DPOAE),
• ABR (BERA), czyli obiektywna ocena progu słyszenia,
• tympanometria.

Główna różnica polega na tym, że małe dziecko nie jest w stanie wiarygodnie reagować na sygnały dźwiękowe. Dlatego w diagnostyce pediatrycznej dominują metody obiektywne, które mierzą odpowiedź ucha i drogi słuchowej bez konieczności świadomej reakcji.

Maciej Miecznikowski w „Dzień Dobry TVN” o otosklerozie: sześć operacji i walka o słuch

L4 na nagły niedosłuch. Zawroty głowy, szumy uszne i problemy z równowagą

4-letni chłopczyk stracił słuch po infekcji. Przełomowa operacja w Gdańsku

Problemy ze słuchem u seniorów: szumy uszne i ich leczenie

Szumy uszne. Uporczywy problem o wielu przyczynach

Kiedy warto zgłosić się na badanie słuchu?

Na badanie słuchu warto zgłosić się, gdy pojawiają się:

• trudności w rozumieniu mowy (zwłaszcza w hałasie),
• częste prośby o powtarzanie,
• uczucie zatkanego ucha,
• szumy uszne,
• nagłe pogorszenie słyszenia,
• zawroty głowy,
• przebyte infekcje ucha.

U dzieci niepokojące mogą być:

• brak reakcji na dźwięki,
• opóźniony rozwój mowy,
• częste zapalenia ucha środkowego,
• trudności z koncentracją lub nauką.

Profilaktyczne badanie słuchu zaleca się również osobom pracującym w hałasie oraz pacjentom po 50. roku życia.

Jak przebiega typowe badanie audiologiczne i ile trwa?

Diagnostyka zawsze rozpoczyna się od wywiadu medycznego. W zależności od objawów i wieku pacjenta badanie może obejmować:

• audiometrię tonalną – określenie progu słyszenia dla różnych częstotliwości,
• audiometrię słowną – ocenę rozumienia mowy,
• tympanometrię – ocenę funkcji ucha środkowego,
• otoemisje akustyczne lub ABR – obiektywną ocenę funkcjonowania ucha wewnętrznego i drogi słuchowej.

Czas badania:

• podstawowa diagnostyka: około 20–30 minut,
• rozszerzona diagnostyka (np. ABR): 45–90 minut.

Badania są bezbolesne i nieinwazyjne. W przypadku niemowląt ABR najczęściej wykonuje się podczas naturalnego snu dziecka.

Czy przygotowanie do badania słuchu różni się w zależności od wieku pacjenta?

W większości przypadków nie jest wymagane specjalne przygotowanie.

Dorośli:

• powinni unikać intensywnego hałasu na 24 godziny przed badaniem,
• zgłosić aktualne infekcje lub przyjmowane leki.

Niemowlęta i małe dzieci:

• najlepiej, gdy badanie odbywa się w porze naturalnego snu,
• dziecko powinno być zdrowe (bez ostrej infekcji),
• warto zabrać ulubiony kocyk lub smoczek dla komfortu.

Starsze dzieci warto wcześniej przygotować, wyjaśniając, że badanie polega na „słuchaniu cichych dźwięków”.

Jakie są najczęstsze przyczyny problemów ze słuchem u dzieci i dorosłych?

U dzieci:

• wysiękowe zapalenie ucha środkowego,
• przerost trzeciego migdałka,
• powikłania po infekcjach,
• wady wrodzone,
• czynniki okołoporodowe.

U dorosłych:

• niedosłuch związany z wiekiem,
• przewlekła ekspozycja na hałas,
• nagły niedosłuch,
• otoskleroza,
• choroby metaboliczne,
• działania niepożądane niektórych leków.

Wczesne rozpoznanie zwiększa szanse na skuteczne leczenie lub rehabilitację słuchu.

Co pacjent lub rodzic może zrobić po badaniu — jakie są kolejne kroki?

Po zakończeniu badania pacjent lub rodzic otrzymuje szczegółowe omówienie wyników.

W zależności od rozpoznania kolejne kroki mogą obejmować:

• konsultację laryngologiczną,
• leczenie farmakologiczne,
• kontrolne badanie po określonym czasie,
• dalszą diagnostykę specjalistyczną,
• kwalifikację do aparatu słuchowego,
• rehabilitację słuchu.

W przypadku dzieci szybka reakcja ma kluczowe znaczenie – nawet niewielki niedosłuch może wpływać na rozwój mowy i funkcjonowanie szkolne.