Zaczyna się Movember. Jakie objawy ze strony prostaty powinny skłonić mężczyznę do wizyty u lekarza?

Movember przypomina o zdrowiu mężczyzn

Movember, nazywany także Wąsatym Listopadem, to międzynarodowa akcja zwracająca uwagę na zdrowie mężczyzn. Jej charakterystycznym symbolem są zapuszczane w listopadzie wąsy, które mają zachęcać do rozmów o profilaktyce i badaniach.

W tym czasie szczególnie dużo mówi się o nowotworach prostaty i jąder, ale także o zdrowiu psychicznym. Ministerstwo Zdrowia zapowiedziało, że w ramach kampanii „Ustal Prioryte(TY)” miesiąc ten będzie poświęcony zdrowiu mężczyzn.

Jednym z powodów, dla których warto przypominać o badaniach, jest specyfika raka prostaty. Nowotwór ten może rozwijać się przez długi czas bez objawów, dlatego brak dolegliwości nie zawsze oznacza, że z gruczołem krokowym wszystko jest w porządku.

Rak prostaty – co każdy mężczyzna powinien wiedzieć o diagnozie i leczeniu?

Jabłko czy gruszka? Dlaczego otyłość u kobiet i mężczyzn to zupełnie inna historia

Jeremy Clarkson zmaga się z rakiem prostaty. Chorobę wykryto podczas rutynowych badań

Dzień Mężczyzn – najlepszy moment, by pomyśleć o zdrowiu

Czy ryzyko zawału jest inne u kobiet i mężczyzn? Kluczowe różnice

Robert Lewandowski wspiera Movember: mężczyźni, badajcie się!

Jakie objawy ze strony prostaty powinny zaniepokoić?

Prostata, nazywana również gruczołem krokowym lub sterczem, znajduje się pod pęcherzem moczowym i otacza początkowy odcinek cewki moczowej. Jej powiększenie może utrudniać odpływ moczu i powodować dolegliwości, które łatwo przypisać wiekowi.

Do objawów, których nie należy ignorować, należą przede wszystkim:

• trudności z rozpoczęciem oddawania moczu – mężczyzna musi czekać, zanim zacznie oddawać mocz, albo napinać mięśnie;
• osłabiony lub przerywany strumień moczu – strumień jest słabszy niż wcześniej, zatrzymuje się i ponownie pojawia;
• częste oddawanie moczu – także w ciągu dnia, nawet jeśli ilość wydalanego moczu jest niewielka;
• konieczność wstawania w nocy do toalety – szczególnie jeśli problem pojawił się niedawno lub stopniowo się nasila;
• nagłe, trudne do powstrzymania parcie na mocz;
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza – mimo zakończenia mikcji nadal pojawia się wrażenie, że trzeba skorzystać z toalety;
• krew w moczu lub nasieniu;
• zaburzenia erekcji lub bolesny wytrysk.

Warto pamiętać, że podobne dolegliwości mogą mieć różne przyczyny. Często są związane z łagodnym rozrostem prostaty, stanem zapalnym lub innymi schorzeniami układu moczowego. Nie oznaczają automatycznie raka, ale wymagają ustalenia przyczyny.

Czy rak prostaty zawsze daje objawy?

Nie. To jedna z najważniejszych informacji, o których warto przypominać podczas Movember. We wczesnym stadium rak prostaty często nie powoduje żadnych zauważalnych dolegliwości. Wynika to m.in. z tego, że guz może rozwijać się w części gruczołu, która nie uciska cewki moczowej.

Dlatego mężczyzna może oddawać mocz zupełnie normalnie, a mimo to mieć rozwijającą się chorobę. Pojawienie się problemów z mikcją nie jest więc jedynym sygnałem, na który należy zwracać uwagę.

W przypadku bardziej zaawansowanej choroby mogą pojawić się również dolegliwości bólowe, m.in. utrzymujący się ból pleców, bioder lub okolicy miednicy, a także niezamierzona utrata masy ciała. Takie objawy również wymagają konsultacji lekarskiej.

Kiedy nie wolno zwlekać z wizytą u lekarza?

Niektóre objawy wymagają szczególnie szybkiej reakcji. Krew w moczu powinna zostać skonsultowana z lekarzem, nawet jeśli pojawiła się tylko raz, nie towarzyszy jej ból i szybko ustąpiła. Nie należy czekać, aż problem się powtórzy.

Pilnej pomocy medycznej wymaga również całkowita niemożność oddania moczu. Może to świadczyć o ostrym zatrzymaniu moczu i wymaga szybkiej interwencji.

Jeśli pojawiają się nawracające trudności z oddawaniem moczu, częste nocne wizyty w toalecie czy osłabienie strumienia, warto umówić konsultację, zamiast czekać, aż dolegliwości staną się bardziej uciążliwe.

Jakie badania pomagają ocenić stan prostaty?

Diagnostyką i leczeniem chorób prostaty zajmuje się urolog. W zależności od wieku, objawów i indywidualnego ryzyka lekarz może zaproponować różne badania.

Do podstawowych elementów diagnostyki należą:

• Badanie PSA z krwi – polega na oznaczeniu stężenia swoistego antygenu sterczowego. Podwyższony wynik może wskazywać na nieprawidłowości w obrębie prostaty, ale sam w sobie nie potwierdza raka. Stężenie PSA może wzrastać również w przebiegu łagodnego rozrostu lub zapalenia gruczołu krokowego.
• Badanie per rectum – lekarz ocenia prostatę przez odbytnicę, sprawdzając m.in. jej wielkość, konsystencję i ewentualne nieprawidłowości.

Jeśli wyniki lub badanie lekarskie budzą wątpliwości, diagnostyka może zostać rozszerzona np. o rezonans magnetyczny prostaty. W przypadku podejrzenia nowotworu ostateczne rozpoznanie wymaga badania histopatologicznego pobranego materiału.

Nie warto wykonywać PSA przypadkowo i interpretować wyniku samodzielnie. O tym, czy badanie jest wskazane i jakie powinny być kolejne kroki, najlepiej porozmawiać z lekarzem.

Kto powinien szczególnie pamiętać o profilaktyce raka prostaty?

Ryzyko zachorowania na raka prostaty zwiększa się wraz z wiekiem. Szczególną uwagę na profilaktykę powinni zwrócić mężczyźni po 50. roku życia, a także osoby, u których rak prostaty występował u ojca lub brata. W przypadku obciążenia rodzinnego rozmowę o wcześniejszej diagnostyce warto rozpocząć z lekarzem już przed 50. urodzinami.

Nie należy jednak czekać na konkretny wiek ani na pojawienie się objawów, jeśli coś w funkcjonowaniu układu moczowego wyraźnie się zmienia. Movember to dobry moment, by przełamać wstyd, porozmawiać z lekarzem i potraktować własne zdrowie jako priorytet.

Źródła:

Pacjent.gov.pl – Jak badać prostatę

Pacjent.gov.pl – Rak prostaty: czy warto się badać?

NFZ – Profilaktyka to męska sprawa

NHS – Symptoms of prostate cancer

Cancer Research UK – Symptoms of prostate cancer