Ministerstwo Zdrowia apeluje: podaj profilaktykę dalej. Te badania Polacy wciąż omijają

Wrzesień miesiącem profilaktyki

Ministerstwo Zdrowia inauguruje wrzesień miesiącem profilaktyki. W ramach kampanii „Profilaktyka – podaj dalej” resort, wspólnie z innymi ministerstwami, samorządami, instytucjami publicznymi, środowiskiem medycznym i partnerami społecznymi, chce zachęcać Polki i Polaków do regularnego wykonywania badań.

Idea kampanii jest prosta: nie tylko sami powinniśmy pamiętać o własnym zdrowiu, ale także przypominać o profilaktyce bliskim – rodzinie, znajomym czy współpracownikom.

– Chcemy budować świadomość, że badania profilaktyczne nie są wymagające. Wystarczy zrobić pierwszy krok – sprawdzić dostępne badania i umówić termin wizyty – przekonuje minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Jak podkreśla szefowa resortu, czasem wystarczy przypomnieć drugiej osobie o badaniu albo poinformować ją o dostępnym programie profilaktycznym. Taki prosty gest może zachęcić do zadbania o własne zdrowie.

Dlaczego Polacy nie korzystają z darmowej profilaktyki? Nowe dane Ministerstwa Zdrowia

Światowy Dzień Zdrowia 2026 – dlaczego profilaktyka to najlepsza inwestycja w Twoje życie?

CRP, OB, ferrytyna – co mówią te skróty i kiedy warto je badać?

Profilaktyka 40 plus: dodatkowe 4 miesiące na bezpłatne badania

Koniec tradycyjnej cytologii. Od 1 sierpnia wszystkie kobiety w programie NFZ mają wykonywany test HPV HR

Od 1 lipca centralna e-rejestracja obowiązkowa dla mammografii, testu HPV HR i wizyt kardiologicznych

Mammografia, HPV HR i kolonoskopia. Z badań korzysta niewielka część uprawnionych

Problemem pozostaje frekwencja w programach profilaktycznych. Z danych przedstawionych przez Ministerstwo Zdrowia wynika, że w ciągu ostatnich dwóch lat z programu profilaktyki raka piersi skorzystało 32,77 proc. uprawnionych kobiet.

W przypadku programu profilaktyki raka szyjki macicy, w którym wykorzystywany jest test HPV HR, odsetek ten wyniósł zaledwie 15,22 proc.

Jeszcze niższa była zgłaszalność na program badań przesiewowych raka jelita grubego z wykorzystaniem kolonoskopii. W 2025 roku skorzystało z niego około 15 proc. uprawnionych osób.

Tymczasem dostęp do części badań można znaleźć bezpośrednio w systemach cyfrowych. W sierpniu 2026 roku w mojeIKP dostępnych było ponad 384 tys. terminów mammografii oraz ponad 445 tys. terminów badań HPV HR.

Profilaktyka raka piersi. Kto może skorzystać z mammografii?

Bezpłatna mammografia w ramach programu profilaktyki raka piersi przysługuje kobietom od 45. roku życia.

Badanie pozwala wykryć zmiany w piersiach na wczesnym etapie, zanim pojawią się objawy. To właśnie dlatego badania przesiewowe są tak ważnym elementem profilaktyki – ich celem jest znalezienie potencjalnych nieprawidłowości, zanim choroba zacznie dawać wyraźne sygnały.

Test HPV HR zamiast czekania na objawy

Drugim ważnym elementem profilaktyki onkologicznej jest program badań w kierunku raka szyjki macicy. W jego ramach wykorzystywany jest molekularny test HPV HR, pozwalający wykrywać zakażenia wysokoonkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego.

Podobnie jak w przypadku mammografii, istotą badania przesiewowego jest wykrywanie zmian na odpowiednio wczesnym etapie. Nie warto więc czekać na niepokojące objawy, aby zainteresować się profilaktyką.

Kolonoskopia może pomóc wykryć raka jelita grubego wcześniej

Program badań przesiewowych raka jelita grubego jest skierowany zarówno do kobiet, jak i mężczyzn. Jego podstawowym badaniem jest kolonoskopia.

Badanie pozwala nie tylko wykrywać istniejące zmiany, ale także znaleźć niektóre polipy, które mogą z czasem przekształcić się w nowotwór. Dlatego regularne korzystanie z badań przesiewowych ma znaczenie także wtedy, gdy pacjent czuje się dobrze.

„Moje Zdrowie”. Bilans zdrowia można rozpocząć online

Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że profilaktyka jest dziś łatwiej dostępna również dzięki cyfryzacji.

Program „Moje Zdrowie” jest skierowany do osób od 20. roku życia. Udział można rozpocząć od wypełnienia ankiety. Po jej przetworzeniu przychodnia POZ wystawia skierowanie na odpowiednie badania laboratoryjne.

Następnie pacjent omawia wyniki z personelem medycznym i otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny.

Do rozpoczęcia całego procesu nie trzeba od razu wybierać się do przychodni. Informacje dotyczące programu można znaleźć za pośrednictwem aplikacji mojeIKP oraz Internetowego Konta Pacjenta.

MojeIKP pomaga znaleźć badania i terminy

Cyfrowa profilaktyka ma być jednym z elementów kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”. Z aplikacji mojeIKP korzysta już ponad 5,5 mln osób, a sekcja „Profilaktyka” należy do najczęściej odwiedzanych części aplikacji.

To właśnie tam użytkownicy mogą znaleźć informacje dotyczące dostępnych świadczeń oraz korzystać z wybranych możliwości centralnej e-rejestracji.

W praktyce oznacza to, że pierwszy krok do zadbania o zdrowie można wykonać bez wychodzenia z domu: sprawdzić, jakie badania są dla nas dostępne i poszukać odpowiedniego terminu.

„10 dla Zdrowia” – sprawdź czynniki ryzyka chorób serca

Kampania obejmuje także „10 dla Zdrowia” – ankietę dostępną w aplikacji. Koncentruje się ona na modyfikowalnych czynnikach ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Znaczenie mają m.in. ciśnienie tętnicze, cholesterol, glikemia, aktywność fizyczna, sposób odżywiania, masa ciała oraz palenie tytoniu.

Jak podkreśla prof. Piotr Dobrowolski, choroby sercowo-naczyniowe pozostają jedną z najważniejszych przyczyn przedwczesnej utraty sprawności i zgonów. W 2023 roku odpowiadały za 36,9 proc. wszystkich zgonów.

Profilaktyka nie musi jednak oznaczać wielkich zmian wprowadzanych z dnia na dzień. Ograniczenie czynników ryzyka, większa aktywność fizyczna, poprawa sposobu odżywiania czy kontrolowanie podstawowych parametrów zdrowotnych mogą mieć znaczenie dla dalszego ryzyka chorób.

Serce, mózg i nowotwory. Wspólne czynniki ryzyka

W kampanię zaangażowały się także Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, Polskie Towarzystwo Onkologiczne i Polskie Towarzystwo Neurologiczne.

Choroby sercowo-naczyniowe, nowotwory i choroby neurologiczne odpowiadają za znaczną część zgonów i niepełnosprawności. W wielu przypadkach mają również wspólne, możliwe do modyfikowania czynniki ryzyka.

Prof. Piotr Rutkowski zwraca uwagę na znaczenie profilaktyki onkologicznej. Według przywołanych przez Ministerstwo Zdrowia danych aż 80 proc. nowotworów wiąże się z zewnętrznymi, w dużej mierze związanymi ze stylem życia, czynnikami ryzyka.

Dlatego profilaktyka to nie tylko badania. To również codzienne wybory dotyczące aktywności fizycznej, diety, palenia tytoniu czy innych czynników wpływających na zdrowie.

Od października nowe badanie w kierunku raka płuca

Oferta profilaktyczna ma się wkrótce rozszerzyć. Od 1 października do koszyka świadczeń gwarantowanych NFZ trafi ogólnopolski program wczesnego wykrywania raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK).

Program będzie skierowany do osób z grup ryzyka, w tym palących papierosy, w wieku od 55 do 74 lat.

To kolejny przykład tego, że profilaktyka nie ogranicza się do jednego uniwersalnego zestawu badań. Zakres badań powinien zależeć m.in. od wieku, płci i indywidualnych czynników ryzyka.

Ponad 500 wydarzeń w całej Polsce

Kampania „Profilaktyka – podaj dalej” będzie widoczna w całym kraju. Jej przekazy pojawią się m.in. w telewizji, na billboardach, nośnikach cyfrowych oraz na stacjach warszawskiego metra.

We wrześniu zaplanowano ponad 500 wydarzeń i akcji zdrowotnych, podczas których będzie można dowiedzieć się więcej o profilaktyce, dostępnych programach i badaniach oraz porozmawiać ze specjalistami.

W akcję włączą się również charakterystyczne obiekty w różnych częściach Polski. Na pomarańczowo zostaną podświetlone m.in. Stadion Śląski w Chorzowie, Spodek w Katowicach, Tarczyński Arena Wrocław oraz Pałac Kultury i Nauki w Warszawie.

Symbolem kampanii została Profisia – ambasadorka profilaktyki, która ma przypominać o trosce o zdrowie i przekazywaniu wiedzy bliskim.

Profilaktyka zaczyna się od jednego kroku

Kampania Ministerstwa Zdrowia ma przede wszystkim przypomnieć, że profilaktyka nie musi być skomplikowana. Pierwszym krokiem może być sprawdzenie, jakie bezpłatne programy są dostępne dla konkretnej osoby, wykonanie zaleconych badań albo umówienie wizyty.

Warto też zrobić coś jeszcze: przekazać tę informację dalej. Czasem jedno przypomnienie o mammografii, teście HPV HR, kolonoskopii czy kontroli podstawowych parametrów zdrowotnych może skłonić bliską osobę do wykonania badania, które od dawna odkładała.