Krem z filtrem – jak wybrać i stosować SPF?

Czym jest filtr przeciwsłoneczny i jak działa?

Promieniowanie ultrafioletowe dzieli się na dwa rodzaje docierające do powierzchni Ziemi: UVA (długofalowe, odpowiedzialne za fotostarzenie i mutagenezę) oraz UVB (krótkofalowe, powodujące oparzenia i inicjujące procesy nowotworowe). Pełnowartościowy filtr powinien chronić przed oboma – to ochrona szerokowachlarzowa (broad spectrum) zapobiegająca oparzeniom.

Filtry chemiczne (organiczne) pochłaniają promieniowanie i zamieniają je w ciepło. Filtry fizyczne (mineralne) – tlenek cynku i dwutlenek tytanu – odbijają i rozpraszają promienie. Coraz popularniejsze jednak są preparaty hybrydowe, łączące oba mechanizmy.

Świadoma pielęgnacja twarzy i ciała inspirowana filozofią ikigai – japoński sekret szczęścia i pięknej skóry

Egzosomy i biostymulatory tkankowe – naturalna regeneracja skóry czy modny eksperyment?

Wdowi garb: dlaczego się pojawia i jak sobie z nim radzić

Żałoba po operacji estetycznej – gdy trzeba pożegnać dawną twarz

Płyn micelarny – czy trzeba go zmywać? Wyjaśniamy krok po kroku

Sondaż: Polacy oswajają medycynę estetyczną? Wyniki pokazują nowe trendy

Czym jest SPF i jak go odczytać?

SPF (Sun Protection Factor) określa, ile razy dłużej można przebywać na słońcu bez ryzyka oparzenia w porównaniu z niezabezpieczoną skórą. Wyższy SPF nie oznacza proporcjonalnie większej ochrony.

SPF 15

Niska ochrona

Blokuje ok. 93% UVB 

SPF 30

Średnio wysoka

Blokuje ok. 97% UVB 

SPF 50

Wysoka ochrona

Blokuje ok. 98% UVB 

SPF 50+

Bardzo wysoka

Blokuje ok. 98,5% UVB

Europejskie wytyczne (COLIPA) rekomendują, aby ochrona UVA wynosiła co najmniej 1/3 wartości SPF. Na opakowaniu szukaj symbolu UVA w okręgu – gwarancja spełnienia standardu.

Jak dobrać SPF do fototypu i warunków?

Dermatolodzy klasyfikują skórę wg skali Fitzpatricka (I–VI). Osoby o jasnej karnacji (fototypy I–II) powinny stosować wyłącznie SPF 50 lub 50+. Osoby o skórze śródziemnomorskiej (fototypy IV–VI) mogą sięgać po SPF 30, jednak na plaży, w górach i przy długiej ekspozycji – zawsze po SPF 50.

Na decyzję o wyborze filtra wpływają również:

• Pora roku i indeks UV – przy UV ≥ 3 ochrona jest niezbędna
• Czas spędzany na zewnątrz – intensywna aktywność wymaga produktów wodoodpornych
• Leki fotouczulające (tetracykliny, retinoidy, niektóre NLPZ)
• Ciąża i karmienie piersią – zalecane filtry mineralne
• Dzieci poniżej 6 miesięcy życia – wyłącznie ochrona fizyczna

Jak prawidłowo stosować krem z filtrem?

Badania kliniczne wykazują, że przeciętna osoba nakłada zaledwie 20–50% zalecanej ilości preparatu, co obniża realną ochronę SPF nawet czterokrotnie. Złota reguła to tzw. reguła łyżeczki:

• Twarz i szyja – ½ łyżeczki (ok. 1,5 ml)
• Każda kończyna – ½ łyżeczki
• Tułów (przód i tył) – po 1 łyżeczce
• Całe ciało – ok. 35 ml (6–7 łyżeczek)

Kiedy nakładać?

Filtry chemiczne wymagają ok. 20–30 minut, by związać się z naskórkiem – nanieś je przed wyjściem z domu. Filtry mineralne działają natychmiastowo po aplikacji.

Krem z filtrem należy ponownie stosować co 2 godziny podczas ekspozycji słonecznej, a po każdej kąpieli lub intensywnym poceniu – niezależnie od oznaczenia wodoodporności.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze?

• Dobry krem z filtrem to nie tylko wysoki SPF. Przy zakupie sprawdź:
• Ochrona broad spectrum
• Fotostabilność – niektóre filtry chemiczne rozkładają się pod wpływem światła; szukaj formuł z tinosorb M/S
• Brak substancji komedogennych – ważne przy skórze trądzikowej
• Data ważności – filtry UV tracą skuteczność po upływie terminu i niewłaściwym przechowywaniu
• Certyfikacja i testy kliniczne – wiarygodne marki podają metody pomiaru SPF (ISO 24444:2019)

NOWE

Oblicz, porównaj, kontroluj zdrowie

wypróbuj kalkulatory medyczne!

Sprawdź

Czego unikać – filtry kontrowersyjne i błędy aplikacji

Oksybenzon i oktynoksat – FDA w 2021 r. sklasyfikowała je jako składniki wymagające dalszych badań. Do czasu rozstrzygnięcia wiele dermatologów zaleca ich unikanie, szczególnie u dzieci i w ciąży.

Ponadto:

• Nie używaj sprayu na twarz bezpośrednio – nanieś go na dłonie, by uniknąć inhalacji cząsteczek
• Nie polegaj wyłącznie na SPF w podkładzie – kosmetyki kolorowe stosuje się w zbyt małych ilościach; traktuj je jako uzupełnienie
• Unikaj przeterminowanych produktów – po otwarciu większość filtrów ważna jest 12 miesięcy (symbol PAO 12M)
• Nie pomijaj miejsc eksponowanych – uszy, powieki, szyja, dekolt, łysina i grzbiety dłoni to obszary ryzyka
• Nie zastępuj filtra ubraniem – standardowa tkanina ma jedynie UPF 5–15
• Filtr przez cały rok – nie tylko na wakacjach

Promieniowanie UVA jest niemal stałe przez cały rok i przenika przez szyby samochodowe oraz okna biurowe. Badania epidemiologiczne wykazują asymetrię zmian melanocytowych u kierowców – wyższe ryzyko po stronie okna. Codzienna aplikacja SPF 30–50 w porannej pielęgnacji to jeden z najbardziej opłacalnych nawyków profilaktycznych w dermatologii.

Efekt fotoochronny kumuluje się po kilku tygodniach regularnego stosowania: skóra wolniej traci elastyczność, przebarwienia są słabiej wyrażone, a ryzyko rogowacenia słonecznego (actinic keratosis) – stanu uznawanego za prekursor raka płaskonabłonkowego – znacząco spada.

Bibliografia: