Jakie choroby zagrażają nam dziś najbardziej? Wyjaśnia epidemiolog

Dlaczego komary i kleszcze stają się coraz groźniejsze?

Zmiany klimatu powodują, że owady przenoszące choroby, takie jak komary i kleszcze, rozszerzają swój zasięg geograficzny i będą pojawiać się w rejonach, gdzie do tej pory nie występowały.

Gorączka denga, dotychczas kojarzona z krajami tropikalnymi, coraz częściej pojawia się w Europie Południowej, a pojedyncze przypadki odnotowuje się już w Polsce.

Wirus Zachodniego Nilu to kolejna choroba tropikalna, w której obserwujemy rosnącą liczbę zakażeń w Europie, szczególnie w rejonach z łagodnymi zimami.

Borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu są obecne w Polsce, jednak wydłużenie sezonu aktywności kleszczy zwiększa ryzyko zachorowań i może prowadzić do wzrostu liczby chorych.

Wirus hMPV: co warto wiedzieć?

Gorączka Zachodniego Nilu w Polsce. Co to za choroba i jak się przed nią chronić?

Wirus Marburg. Sanepid ma zalecenia dla podróżnych

Wirus Marburg. Co to jest? Jak się przenosi? Dlaczego jest groźny?

Bezpłatne szczepienia przeciw HPV także dla młodych dorosłych. Jest ważny warunek

Wścieklizna po ugryzieniu przez zwierzę. Co zrobić, żeby uniknąć choroby?

Czym jest „Choroba X”?

Światowa Organizacja Zdrowia wprowadziła pojęcie „Choroby X”. Jest to symbol nieznanego jeszcze lekarzom i naukowcom patogenu, który może wywołać epidemię lub pandemię. Pandemia COVID-19 pokazała, jak szybko nowy wirus może sparaliżować świat.

Wciąż istnieje wysokie prawdopodobieństwo pojawienia się nowych szczepów SARS-CoV-2 – bardziej zakaźnych lub odpornych na szczepionki.

Jakie choroby odzwierzęce wciąż nam zagrażają?

Choroby przenoszone ze zwierząt na ludzi, czyli zoonozy, stanowią jedno z największych wyzwań epidemiologicznych. Ryzyko wiąże się zarówno ze znanymi chorobami, jak i nowymi wirusami pojawiającymi się w wyniku niszczenia środowiska i kontaktu człowieka z dziką fauną.

Przykładem znanej choroby jest grypa ptaków (H5N1). Obecnie transmisja między ludźmi jest rzadka, ale mutacje mogą to zmienić.

Inne przykłady:

• afrykański pomór świń (ASF) i choroba niebieskiego języka – zagrożenie dla bezpieczeństwa żywności i gospodarki rolnej,
• choroba Newcastle (rzekomy pomór drobiu) – groźna dla drobiu hodowlanego i powodująca poważne straty gospodarcze; u ludzi przebiega zwykle łagodnie (zapalenie spojówek, objawy grypopodobne).

Dlaczego wracają choroby, które wydawały się opanowane?

W wielu krajach obserwuje się spadek zaufania do szczepień, co prowadzi do nawrotu chorób wcześniej kontrolowanych. Ruchy antyszczepionkowe szerzą niepoparte dowodami informacje, a konsekwencją jest spadek wyszczepialności.

Przykłady powrotu chorób:

• odra – w niektórych regionach Europy liczba zachorowań wzrosła kilkukrotnie,
• krztusiec – coraz częstszy u dorosłych bez dawek przypominających i u niezaszczepionych dzieci,
• polio – wirus wykryty w ściekach w Europie Wschodniej przypomina, że choroba nie została wyeliminowana,
• gruźlica – nadal poważny problem zdrowotny w wielu częściach świata,
• HIV – mimo nowoczesnych terapii pozostaje wyzwaniem epidemiologicznym.

Jakie choroby pokarmowe i szpitalne są najgroźniejsze?

Globalne ocieplenie i ekstremalne zjawiska pogodowe zwiększają ryzyko chorób przenoszonych drogą pokarmową.

• Norowirus – częste ogniska w placówkach opieki i na statkach wycieczkowych.
• Clostridium difficile – rosnąca liczba zakażeń w szpitalach, zwłaszcza u osób starszych.
• Powodzie i zanieczyszczenia wody sprzyjają rozprzestrzenianiu się chorób jelitowych.

W jaki sposób zmiany klimatu wpływają na zdrowie?

Zmiany klimatyczne są bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia ludzi.

• Ekstremalne upały zwiększają liczbę zgonów z powodu chorób sercowo-naczyniowych i oddechowych.
• Ocieplenie klimatu rozszerza zasięg chorób tropikalnych, takich jak malaria czy chikungunya, które pojawiają się już w nowych regionach.

Co możemy zrobić?

Epidemiolodzy są zgodni: przyszłość zdrowia publicznego zależy od szybkiego reagowania, globalnej współpracy i inwestycji w systemy ochrony zdrowia. W świecie, w którym granice dla patogenów praktycznie nie istnieją, kluczowe staje się wczesne wykrywanie zagrożeń, edukacja społeczeństw i rozwój technologii diagnostycznych.

Przygotowanie na nadchodzące wyzwania to nie tylko kwestia medycyny, ale także polityki, gospodarki i świadomości społecznej.