Usuwanie brodawek i kurzajek to procedura wykorzystywana w dermatologii oraz medycynie estetycznej w celu redukcji zmian skórnych wywołanych zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego, czyli HPV. Brodawki zwykle mają charakter łagodny, ale mogą się powiększać, rozsiewać, powodować ból, pękać, przeszkadzać podczas chodzenia lub stanowić problem estetyczny. Leczenie dobiera się do rodzaju zmiany, jej lokalizacji, liczby ognisk, wieku pacjenta i wcześniejszych prób terapii.
Czym są brodawki i kurzajki?
Dlaczego brodawki powstają i kiedy łatwiej się rozsiewają?
Jakie metody stosuje się w usuwaniu brodawek i kurzajek?
Jak wygląda zabieg usuwania brodawek i kurzajek?
Bezpieczeństwo, pielęgnacja i ryzyko nawrotu brodawek i kurzajek
Czym są brodawki i kurzajki?
Brodawki wirusowe to łagodne rozrosty naskórka wywołane przez różne typy wirusa HPV. Specjaliści opisują je jako częste, łagodne zmiany skórne, które mogą występować na skórze w różnych lokalizacjach, m.in. na dłoniach, palcach, stopach, twarzy czy w okolicy paznokci. Kurzajkami potocznie nazywa się najczęściej brodawki zwykłe lub brodawki podeszwowe, czyli te pojawiające się na stopach.
Brodawki mogą mieć różny wygląd. Część z nich jest szorstka, grudkowata i wyniosła ponad powierzchnię skóry, inne są płaskie, drobne i liczne. Brodawki podeszwowe bywają mylone z odciskami, ponieważ pod wpływem nacisku wrastają w głąb skóry i mogą powodować ból podczas chodzenia.
Dlaczego brodawki powstają i kiedy łatwiej się rozsiewają?
Do rozwoju brodawek dochodzi po kontakcie skóry z wirusem HPV, szczególnie wtedy, gdy naskórek jest uszkodzony, zmiękczony lub podrażniony. Wirus może przenosić się przez bezpośredni kontakt, wspólne powierzchnie, drobne ranki, mikrourazy albo rozdrapywanie istniejących zmian. Z tego powodu kurzajki często pojawiają się na stopach po korzystaniu z basenu, siłowni, wspólnych pryszniców lub chodzeniu boso w miejscach publicznych.
Rozsiewowi brodawek sprzyjają przede wszystkim sytuacje, w których dochodzi do naruszenia bariery ochronnej skóry. Znaczenie mogą mieć:
- obgryzanie paznokci i skórek wokół paznokci,
- rozdrapywanie lub samodzielne wycinanie zmian,
- chodzenie boso w wilgotnych miejscach publicznych,
- nadmierna potliwość stóp i maceracja naskórka,
- osłabiona odporność lub nawracające infekcje skóry.
Nie każda brodawka wymaga natychmiastowego usunięcia, ponieważ część zmian może ustępować samoistnie. Specjaliści zauważają, że niemal dwie trzecie brodawek może zniknąć spontanicznie w ciągu 24 miesięcy, choć istnieje ryzyko ich powiększania się lub rozsiewania na inne miejsca. Jeśli zmiana boli, krwawi, szybko rośnie, ma nietypowy wygląd lub pojawia się u osoby z obniżoną odpornością, warto skonsultować ją z lekarzem medycyny estetycznej lub dermatologiem.
Jakie metody stosuje się w usuwaniu brodawek i kurzajek?
Leczenie brodawek dobiera się indywidualnie, ponieważ żadna metoda nie gwarantuje, że zmiana nie wróci. Najczęściej stosuje się preparaty keratolityczne, krioterapię, laseroterapię, elektrokoagulację, łyżeczkowanie lub leczenie miejscowe prowadzone przez lekarza. American Academy of Dermatology wskazuje, że preparaty z kwasem salicylowym są częstą metodą leczenia brodawek, a dermatolog może zaproponować również silniejsze preparaty lub procedury gabinetowe.
- Kwas salicylowy działa poprzez stopniowe złuszczanie zrogowaciałych warstw naskórka i wymaga systematyczności.
- Krioterapia polega na wymrażaniu zmiany, najczęściej ciekłym azotem, co prowadzi do uszkodzenia tkanki brodawki.
- Laseroterapia może być rozważana przy zmianach opornych, mnogich, nawrotowych lub zlokalizowanych w miejscach trudnych do leczenia.
Jak wygląda zabieg usuwania brodawek i kurzajek?
Kwalifikacja do zabiegu zaczyna się od oceny, czy zmiana rzeczywiście jest brodawką wirusową. Lekarz medycyny estetycznej lub dermatolog analizuje lokalizację, wygląd, liczbę zmian, bolesność, wcześniejsze leczenie i tempo wzrostu. W przypadku zmian nietypowych, krwawiących, silnie bolesnych, szybko rosnących lub różniących się od pozostałych konieczna może być dokładniejsza diagnostyka, ponieważ nie każda narośl skórna jest kurzajką.
Sam przebieg procedury zależy od wybranej metody. Przy krioterapii lekarz aplikuje zimno na zmianę przez określony czas, co może powodować pieczenie, ból lub uczucie kłucia. Przy laseroterapii lub elektrokoagulacji skóra jest oczyszczana, a w razie potrzeby stosuje się znieczulenie miejscowe. Następnie energia lasera albo prąd wysokiej częstotliwości niszczy zmienioną tkankę. Po zabiegu może pojawić się zaczerwienienie, obrzęk, pęcherz, strupek, tkliwość albo niewielka ranka.
American Academy of Dermatology podkreśla, że dermatolog może skutecznie leczyć brodawki w gabinecie, często w kilku sesjach, a najlepszy efekt bywa osiągany wtedy, gdy leczenie gabinetowe łączy się z przestrzeganiem zaleceń pozabiegowych. To szczególnie ważne przy kurzajkach podeszwowych, które przez ucisk i grubą warstwę zrogowaciałego naskórka bywają trudniejsze do leczenia.
Bezpieczeństwo, pielęgnacja i ryzyko nawrotu brodawek i kurzajek
Po usunięciu brodawki lub kurzajki ważna jest pielęgnacja miejsca zabiegowego oraz ograniczenie ryzyka rozsiewania wirusa.
- Skóry nie należy rozdrapywać ani samodzielnie wycinać pozostałości zmiany.
- Jeśli pojawi się strupek lub pęcherz, powinien goić się spokojnie, zgodnie z zaleceniami specjalisty.
- Przy brodawkach na stopach warto dbać o suchość skóry, zmieniać skarpetki, dezynfekować obuwie i unikać chodzenia boso w miejscach publicznych.
Do możliwych działań niepożądanych po leczeniu należą ból, zaczerwienienie, pęcherz, strup, przejściowe przebarwienie, odbarwienie, blizna lub infekcja. Ryzyko zależy od metody, lokalizacji zmiany, głębokości działania i indywidualnego gojenia skóry. Usuwanie brodawek i kurzajek powinno więc uwzględniać nie tylko zniszczenie widocznej zmiany, ale także ograniczenie rozsiewu wirusa i realistyczną informację, że nawroty są możliwe.
Źródła:
American Academy of Dermatology https://www.aad.org/public/diseases/a-z/warts-treatment
PubMed Central https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK431047/
