Żadna substancja w historii medycyny estetycznej nie zrewolucjonizowała podejścia do niechirurgicznej korekcji twarzy tak gruntownie, jak toksyna botulinowa. Mimo że słowo 'botoks' przez lata funkcjonowało niemal wyłącznie jako synonim wygładzenia zmarszczek, rzeczywistość kliniczna jest znacznie bogatsza. Toksyna botulinowa jest substancja zatwierdzona przez FDA do leczenia chronicznej migreny, nadpotliwości czy spastyczności mięśniowej. W medycynie estetycznej stosuje się botoks także do liftingu twarzy i szyi, modelowania owalu i konturów oraz do pełnego spektrum przeobrażenia dolnego pietra twarzy.
Jak działa botoks?
Jak wygląda zabieg z użyciem botoksu?
Rekonwalescencja i zalecenia po zabiegu botoksem
Kwalifikacja medyczna i przeciwwskazania
Jak działa botoks?
Toksyna botulinowa typu A (BoNT-A) jest białkiem wytwarzanym przez bakterie Clostridium botulinum. Po wstrzyknięciu w tkankach mięśniowych lub gruczołowych wiąże się z receptorami na zakończeniach nerwów cholinergicznych i jest wchłaniana do wnętrza neuronu. Wewnątrz komórki nerwowej rozszczepia białko SNAP-25, jest to element kompleksu SNARE niezbędnego do złączenia pęcherzyków synaptycznych z błoną komórkową i uwolnienia acetylocholiny.
Acetylocholina jest neuroprzekaźnikiem odpowiedzialnym za inicjowanie skurczu mięśni szyi i twarzy (mimicznych, żwacza, platyzmy) oraz za sekrecje gruczołów. Gdy jej wydzielanie jest zablokowane, mięsień lub gruczoł traci zdolność do aktywacji i jest to efekt jest kontrolowany, odwracalny i ograniczony do miejsca iniekcji.
Co ważne: botoks nie niszczy trwale nerwów ani mięśni!
Twarz, górne piętro: czoło, nos, okolica oczu i między brwiami
Zmarszczki poziome czoła powstają w wyniku powtarzalnych skurczów mięśnia czołowego, który unosi brew. Ostrzyknięcie rozluźnia ten mięsień, wygładzając poziome linie. Kluczowy aspekt techniczny to zachowanie wystarczającej aktywności mięśnia, aby nie doszło do opadnięcia brwi. Dawki są dobierane indywidualnie przez lekarza medycyny estetycznej, z uwzględnieniem budowy anatomicznej pacjenta i jego dominującego wzorca mimicznego.
Zmarszczki ulokowane między brwiami, czyli tzw. lwia zmarszczka to wynik nadaktywności mięśni obniżających brew: mięśnia zmarszczkowego i mięśnia nosa. To obszar, w którym toksyna botulinowa ma najdłuższy i najlepiej udokumentowany profil bezpieczeństwa i skuteczności (zatwierdzone wskazanie FDA od ponad dwóch dekad). Rozluźnienie tych mięśni wygładza pionowe bruzdy i nadaje twarzy wyraz bardziej odprężonego i spokojniejszego.
Kurze łapki, czyli zmarszczki przy kątach oczu to wynik aktywności mięśnia okrężnego oka przy śmiechu i mrużeniu. Iniekcja w obszar skroniowo-policzkowy wygładza promieniujące linie i optycznie odmładza spojrzenie. To jedno z najbardziej pożądanych estetycznie zastosowań botoksu.
Uniesienie brwi to precyzyjne ostrzyknięcie obniżających się mięśni okrężnych oka w części bocznej. Pozwala to na uwidocznienie unoszącego działania mięśnia czołowego, czego efektem jest delikatne uniesienie brwi i otwarcie spojrzenia. Szczególnie ważne jest to rozwiązanie dla pacjentek z ciężką, opuszczoną boczną częścią brwi.
Linie na nosie to poziome lub ukośne zmarszczki na grzbiecie nosa, powstające przy śmiechu i marszczeniu nosa. Kilka jednostek toksyny w mięsień skutecznie je wygładza.
Twarz, dolne piętro: usta, broda, kontur żuchwy
Zmarszczki wokół ust to pionowe linie wokół wargi górnej i dolnej wynikające z wieloletnich skurczów mięśnia okrężnego ust. Płytkie, intradermalne iniekcje małymi dawkami rozluźniają tkanki i zmniejszają widoczność tych linii. Technika wymaga dużej precyzji lekarza medycyny estetycznej, ponieważ zbyt agresywna blokada upośledziłaby artykulacje i zdolność picia ze słomki.
Kąciki ust (w skrócie: DAO) Mięsień obniżacz kąta ust ciągle opuszcza kąciki ust ku dołowi, nadając twarzy permanentnie smutny wyraz. Jego osłabienie pozwala unieść kąciki ust, przywracając twarzy neutralny lub lekko radosny wyraz.
Broda i efekt tzw. skórki pomarańczowej nadaje brodzie nierówną, dziurkowaną teksturę. Kilka jednostek toksyny botulinowej w centralną część brody wygładza skorę i usuwa efekt pomarańczowej skorki.
Jak wygląda zabieg z użyciem botoksu?
Iniekcja toksyny botulinowej jest zabiegiem ambulatoryjnym, wykonywanym w gabinecie lekarskim. Nie wymaga znieczulenia ogólnego ani miejscowego, ponieważ stosowane igł są bardzo cienkie, a ewentualny dyskomfort jest minimalny i krótkotrwały. Czas trwania sesji wynosi od 15 do 45 minut, w zależności od zakresu zabiegu.
Lekarz medycyny estetycznej planuje miejsca iniekcji indywidualnie, oceniając u pacjenta dynamikę mimiki, budowę anatomiczną mięśni i ich asymetrie. Dawki są dobierane do budowy ciała, siły mięśni i zadanego efektu. Eksperci na całym świecie rekomendują celowanie w rozluźnienie nadaktywnego mięśnia, a nie dążenie do tego, aby go w pełni unieruchomić. Tendencja w nowoczesnej praktyce klinicznej to niższe dawki w górnym piętrze twarzy i częstsze łączenie z innymi metodami.
Pierwsze efekty są widoczne po 3-7 dniach, pełny rezultat osiągany jest po 10-14 dniach. Efekty utrzymują się średnio od 3 do6 miesięcy, u częstych pacjentów nierzadko dłużej, ze względu na cząstkową atrofię roboczą podtrzymywanych mięśni.
Regularnie powtarzane zabiegi mogą prowadzić do trwałego zmniejszenia aktywności mięśnia, co z czasem wymagać coraz niższych dawek i rzadszych sesji.
Rekonwalescencja i zalecenia po zabiegu botoksem
Toksyna botulinowa należy do zabiegów o najkrótszej rekonwalescencji w medycynie estetycznej. Bezpośrednio po sesji mogą pojawić się drobne siniaki lub zaczerwienienie w miejscach iniekcji, które zanikają w ciągu kilku godzin lub dni. Pacjent może wrócić do pracy i codziennych aktywności od razu.
Przez pierwsze 4-6 godzin po zabiegu należy:
- Pozostać w pozycji pionowej (nie kłaść się i nie pochylać głowy, niżej niż linia ramion),
- nie masować, nie uciskać i nie pocierać miejsc iniekcji, ponieważ zwiększa to ryzyko przemieszczenia botoksu do sąsiadujących mięśni,
- unikać intensywnego wysiłku fizycznego.
Przez pierwsze 24-48 godzin należy:
- unikać sauny, gorącej kąpieli, solarium i alkoholu,
- nie poddawać się masażom twarzy ani innym zabiegom z uciskiem na ostrzyknięte obszary
- przy ostrzyknięciu okolicy oka nie powinno nie nosić się okularów opartych na grzbiecie nosa przez pierwsze 24 godziny,
- Przy nadpotliwości nie stosować antyperspirantów przez 24 godziny przed i po zabiegu, nie depilować laserowo traktowanego obszaru przez 2 tygodnie.
Kwalifikacja medyczna i przeciwwskazania
Botoks jest substancją leczniczą i jej podanie musi być poprzedzone wywiadem medycznym, oceną mięśni, ich symetrii i dynamiki. Doświadczony lekarz medycyny estetycznej ocenia również, czy dany problem estetyczny wynika z nadaktywności mięśniowej, czy z ubytku objętości lub wiotczenia tkanek. Najlepsze efekty osiąga się, gdy toksyna jest stosowana we właściwym wskazaniu, w odpowiedniej dawce i prawidłowej lokalizacji.
Do bezwzględnych przeciwwskazań należy:
- stwierdzona nadwrażliwość lub alergia na toksynę botulinową lub dowolny składnik preparatu,
- choroby złącza nerwowo-mięśniowego, stwardnienie boczne zanikowe (ALS),
- ciąża i karmienie piersią,
- aktywne infekcje w obszarze planowanych iniekcji.
Względne przeciwwskazania wymagające indywidualnej oceny to m.in. zaburzenia krzepnięcia lub podwyższone ryzyko siniaczeń oraz cukrzyca.
Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26910696/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9783622/
