Tabletka “dzień po” - mechanizm działania i najczęściej występujące skutki uboczne

Tabletka “dzień po” należy do metod tzw. antykoncepcji awaryjnej, którą stosuje się po odbytym stosunku w celu uniknięcia niepożądanej ciąży. Na czym polega mechanizm jej działania i czy skutki uboczne po jej zażyciu mogą niebezpiecznie oddziaływać na zdrowie osoby menstruującej? 

 

  12 sierpnia 2021

Tabletka “dzień po” - mechanizm działania i najczęściej występujące skutki uboczne
Spis treści
Czym jest tabletka “dzień po”? Rodzaje tabletek i ich działanie Escapelle Jak przyjmować Escapelle? ellaOne Jak przyjmować ellaOne? Skutki uboczne antykoncepcji awaryjnej Skutki uboczne po zażyciu Escapelle Skutki uboczne po zażyciu ellaOne Przeciwwskazania do stosowania tabletki “dzień po” (wg. rodzaju) Escapelle – przeciwwskazania do stosowania ellaOne – przeciwwskazania do stosowania Jak zdobyć tabletkę “dzień po”?

Czym jest tabletka “dzień po”?

 

Tabletka “dzień po” stanowi formę tzw. antykoncepcji awaryjnej wtedy, gdy inne formy zapobiegania ciąży okazują się nieskuteczne czy też w przypadku braku ich zastosowania w czasie stosunku. Skuteczność w zapobieganiu niechcianej ciąży szacowana jest na niemal 100%. Należy jednak pamiętać, że na efektywność jej działania wpływ ma wiele czynników, tj. czas jaki minął od stosunku, liczba stosunków bez zabezpieczenia, ogólna płodność partnerów, ich wiek czy faza cyklu miesiączkowego. Stosuje się ją jednorazowo, bez względu na dzień aktualnego cyklu. Najważniejsze jest, aby zażyć ją jak najszybciej po odbytym stosunku (do 72 h), wtedy osiąga ona największą skuteczność.

 

Rodzaje tabletek i ich działanie

 

Zapłodnienie możliwe jest w ściśle określonym czasie w trakcie cyklu miesiączkowego (podczas owulacji). Owulacja polega na uwolnieniu komórki jajowej z pęcherzyka Graffa do jajowodu pod wpływem działania LH i FSH (na 14 dni przed krwawieniem), gdzie zwykle dochodzi do zapłodnienia, które jest wynikiem połączenia plemnika z komórką jajową. Należy pamiętać, że komórka jajowa może przeżyć w jajowodzie 24h, natomiast zdrowy plemnik spędza w drogach rodnych ok. 3 dni, co sprawia, że do zapłodnienia może dojść nawet kilka dni po stosunku. Efektem działania tabletki “dzień po” jest niedopuszczenie do uwolnienia komórki jajowej do jajowodu, nie może ona więc zostać zapłodniona przez plemniki i nie dochodzi do zapłodnienia.

 

Escapelle

 

Substancją czynną tego preparatu jest lewonorgestrel wykazujący działanie podobne do progesteronu. Wpływając na endometrium tworzy barierę dla migracji plemników w drogach rodnych oraz blokuje zagnieżdżenie zarodka. Wywiera także wpływ na skład śluzu szyjkowego, a w okresie przedowulacyjnym hamuje owulację.

 

Jak przyjmować Escapelle?

 

Należy zastosować 1 tabletkę doustnie, jak najszybciej po stosunku,  najlepiej do 12h, nie później niż po 72h. Jeśli do 3h po zażyciu wystąpią wymioty, zaleca się natychmiast ponowić przyjęcie jeszcze jednej dawki.

 

Cena za jedną tabletkę wynosi ok. 30 - 35 zł.

 

e-Recepta na Escapelle

 

 

ellaOne

 

Substancja czynna (uliprystal) wykazuje działanie częściowo antagonistyczne dla progesteronu (progesteron umożliwia zagnieżdżenie zarodka w błonie śluzowej macicy i utrzymanie ciąży),  hamuje lub opóźnia owulację. Wpływa bezpośrednio na endometrium, a jego skuteczność jest podobna do lewonorgestrelu.

 

Jak przyjmować ellaOne?

 

Zaleca się stosowanie doustne w ciągu 120 h (5 dni) od stosunku płciowego (czyli czas na przyjęcie tabletki jest dłuższy niż w przypadku Escapelle), można przyjąć w dowolnym dniu cyklu miesiączkowego. Jeśli do 3h po zażyciu wystąpią wymioty, zaleca się natychmiast ponowić przyjęcie jeszcze jednej dawki.

 

Cena za jedną tabletkę wynosi ok. 90 - 95 zł, skuteczność jej działania natomiast wynosi 97,9% (wśród badanych kobiet, które przyjęły pigułkę 48-120h po niezabezpieczonym stosunku w ciążę zaszło 2,1% z nich).

 

e-Recepta na ellaOne

 

 

Skutki uboczne antykoncepcji awaryjnej

 

Ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych po zażyciu tabletki “dzień po”, zaleca się jej stosowanie tylko w sytuacjach awaryjnych. Zawiera ona duże dawki hormonów, dlatego też aby nie doszło do rozregulowania gospodarki hormonalnej organizmu, nie może ona długofalowo zastępować standardowych form antykoncepcji.

 

Jakie znamy skutki uboczne stosowania tych środków? (wg. rodzaju):

 

Skutki uboczne po zażyciu Escapelle

 

  • Brak apetytu,
  • nudności i wymioty,
  • biegunka,
  • zawroty i bóle głowy,
  • depresja,
  • migrena,
  • odczyny alergiczne,
  • brak miesiączki (zaburzenia cyklu powinny się uregulować do 2 miesięcy od zażycia tabletki, jeśli tak się nie stanie należy skontaktować się z lekarzem).

 

Skutki uboczne po zażyciu ellaOne

 

  • Ból i zawroty głowy,
  • zaburzenia nastroju,
  • bóle mięśni,
  • bóle pleców,
  • brak miesiączki,
  • bóle miednicy,
  • wrażliwość i bolesność piersi (pomóc mogą delikatne masaże i/lub ciepła kąpiel),
  • zmęczenie,
  • nudności i wymioty,
  • ból brzucha (podobny do bólów miesiączkowych, zaleca się ciepłe okłady),
  • biegunka,
  • niepokój,
  • bezsenność,
  • nadmierna ruchliwość,
  • upławy,
  • uderzenia gorąca,
  • gorączka,
  • światłowstręt,
  • bóle pochwy i sromu,
  • pragnienie.

 

Należy wziąć pod uwagę, że bóle i zawroty głowy po zażyciu tabletki mogą powodować zaburzenia percepcji, dlatego rekomenduje się powstrzymanie od prowadzenia pojazdów i maszyn w dzień jej przyjęcia.

 

Pomimo licznych skutków ubocznych antykoncepcja postkoitalna nie ma długofalowego wpływu na poziom płodności. Jej celem jest opóźnienie momentu owulacji, a więc istnieje możliwość zajścia w ciążę nawet w trakcie trwania tego samego cyklu, w którym tabletka została przyjęta.

 

Przeciwwskazania do stosowania tabletki “dzień po” (wg. rodzaju)

 

Mimo wysokiej skuteczności i powszechności antykoncepcji postkoitalnej, w niektórych przypadkach warto przemyśleć jej zażycie. Jakie znamy przeciwwskazania do stosowania dwóch dostępnych na rynku preparatów?

 

Escapelle – przeciwwskazania do stosowania

 

  • Ciąża,
  • ostre i przewlekłe choroby wątroby,
  • nowotwory hormonozależne,
  • zaburzenia zakrzepowo-zatorowe,
  • ostra porfiria.

 

ellaOne – przeciwwskazania do stosowania

 

  • Ciąża,
  • przyjmowanie leków zawierających progestagen,
  • przyjmowanie leków z induktorami CYP3A4,
  • długotrwałe przyjmowanie rytonawiru,
  • przyjmowanie inhibitorów CYP3A4,
  • astma,
  • nietolerancja galaktozy,
  • pierwotny niedobór laktazy,
  • zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy.

 

Jak zdobyć tabletkę “dzień po”?

 

Do 2017 ellaOne można było kupić bez recepty w całej Unii Europejskiej, do teraz jest to możliwe w większości państw, prócz Polski i Węgier. Receptę na tę formę antykoncepcji może wystawić każdy lekarz, w tym lekarz medycyny rodzinnej, ginekolog czy nawet stomatolog. Lekarz nie ma prawa odmówić wypisania recepty powołując się na klauzulę sumienia, brak też jest konieczności wykonania badań, tj. USG. Zdarza się jednak, że lekarz prosi o wykonanie testu ciążowego, aby wykluczyć możliwość trwającej ciąży.

 

Zachęcamy do zapoznania się z naszym wcześniejszym artykułem dotyczącym niehormonalnych środków antykoncepcyjnych.

Najnowsze pytania pacjentów
ginekolog, antykoncepcja, tabletka dzień po
Jakie są skutki uboczne tabletki dzień po?
Jakie są skutki uboczne tabletki dzień po? Nie wiem czy mogę taką tabletkę przyjąć.
2021-07-14 12:47:37
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Jeśli nie ma Pani istotnych czynników ryzyka, które stanowiłyby przeciwskazanie do zastosowania tej metody antykoncepcji to liczyć się można z dolegliwościami takimi jak ból głowy, nudności, ból brzucha, wcześniejsze lub późniejsze wystąpienie krwawienia miesiączkowego, które może być bolesne. Pełna lista działań nieporządanych powinna być w ulotce dołączonej do leku. Proszę jednak pamiętać, że mają one charakter przejściowy i zastosowanie tego leku nie ma długofalowego wpływu na Pani rytm miesiączkowania i płodność.
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Takie objawy to: bóle i zawroty głowy, nudności i wymioty, dyskomfort w obrębie jamy brzusznej, bóle pleców, wahania nastrojów, niepokój, bezsenność, wydzielina z dróg rodnych,
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Najczęstsze działania niepożądane leku to: bóle głowy, mdłości, bóle brzucha.
ginekolog, tabletka dzień po
Czy jest możliwość, że doszło do zapłodnienia pomimo zastosowania antykoncepcji awaryjnej?
28 listopada (sobota) odbyłam stosunek, niestety prezerwatywa pękła. W poniedziałek 30 listopada...
2021-06-21 10:28:04
Sylwester Król
lekarz
Umów wizytę
Dobry wieczór, Przypadek, który Pani opisuje NIE wskazuję iż jest Pani w ciąży. Po zastosowaniu "tabletki po " może dojść do sytuacji, w której w następnym spodziewanym cyklu nie dojdzie do krwawienia, a jedynie do skąpego plamienia. W razie wątpliwości należy skontaktować się z lekarzem ginekologiem.
Marcin Myszura
lekarz
Umów wizytę
Szansa na to że jest Pani w ciąży jest niewielka. Należy wykonać bHCG z krwi by potwierdzić/wykluczyć ciążę.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
4.96 / 27 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 7993 opinie
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik, ginekolog
4.89 / 1580 opinii
Marcin Myszura
lekarz
4.96 / 1949 opinii