Zmiany dla osób z niepełnosprawnościami: mniej badań, dłuższe orzeczenia

Co zmienia nowe rozporządzenie?

Dotychczas komisje orzekające często wydawały orzeczenia o krótkim terminie ważności, zwłaszcza w przypadku chorób rzadkich i genetycznych. Przy braku rokowań na poprawę stanu zdrowia konieczność powtarzania badań i wizyt lekarskich była dużym utrudnieniem dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów, a także wymagała ponownego gromadzenia dokumentacji medycznej.

- Nowe rozporządzenie nie tylko odciąży osoby z niepełnosprawnościami i ich bliskich, ale pozwoli też zmniejszyć obciążenia pracą zespołów orzeczniczych. Obecnie w Polsce funkcjonuje 16 wojewódzkich zespołów oraz 295 powiatowych - informuje MRPiPS.

Rząd przyjął projekt ustawy o asystencji osobistej: wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami

Miesiąc Dumy z Niepełnosprawności. Co z niego wynieśliśmy?

Minimalne okresy ważności orzeczeń

Wprowadzono minimalne okresy ważności orzeczeń:

• Dla osób powyżej 16. roku życia: 7 lat – w przypadku rzadkich chorób genetycznych (dotyczy to 208 chorób, m.in. wodogłowia wrodzonego, mukowiscydozy czy rdzeniowego zaniku mięśni) oraz zespołu Downa.
• Dla osób poniżej 16. roku życia: 3 lata.
• Dzieciom z potwierdzoną rzadką chorobą genetyczną lub zespołem Downa orzeczenia będą przyznawane do ukończenia 16. roku życia.

Uprawnienia wynikające z orzeczenia

Posiadanie orzeczenia daje dostęp do wsparcia, takiego jak:

• świadczenie pielęgnacyjne dla opiekunów niepełnoletnich,
• zasiłek pielęgnacyjny dla osób wymagających opieki,
• ulgi podatkowe, np. w ramach ulgi rehabilitacyjnej,
• pierwszeństwo w dostępie do usług społecznych i opiekuńczych,
• ułatwienia w dostępie do rehabilitacji i leczenia sanatoryjnego,
• prawo do Karty Parkingowej dla osób z ograniczeniami ruchowymi,
• wsparcie edukacyjne, np. asystent szkolny czy indywidualny tok nauczania.

Kto skorzysta na zmianach?

Jak podaje MRPiPS:

- Jak wynika z danych Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności, liczba osób z niepełnosprawnościami do 16 roku życia legitymująca się orzeczeniem na stałe wynosi 71,3 tys. Pozostała grupa – blisko 192 tys. – ma orzeczenia na czas określony i to właśnie w tej grupie znajdują się ci, którzy mogą skorzystać na zmianach.

Wśród osób powyżej 16. roku życia orzeczenia na stałe posiada 1,72 mln, a na czas określony – 1,24 mln.

Wejście w życie i przepisy przejściowe

Rozporządzenie zostało podpisane 26 maja 2025 roku. Obowiązuje po upływie 14 dni po ogłoszeniu i zawiera przepisy przejściowe regulujące sprawy w toku oraz postępowania przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych.