Wirus Shamonda po raz pierwszy u człowieka. Czy jest się czego obawiać?

Pierwsze zakażenie człowieka wirusem Shamonda – co się wydarzyło

Francuskie władze zgłosiły zakażenie człowieka wirusem Shamonda (w skrócie SHAV). To pierwszy taki przypadek opisany na świecie. Wcześniej wirus wykrywano wyłącznie u zwierząt.

Zakażona osoba była leczona z powodu poważnej choroby. Jej odporność była bardzo osłabiona, dlatego była bardziej podatna na zakażenia i ich powikłania niż większość ludzi. Pacjent zmarł na początku października 2026 roku.

Ważne: wciąż nie wiadomo na pewno, czy to wirus spowodował śmierć lub się do niej przyczynił. Trwa też ustalanie, w jaki sposób doszło do zakażenia. Tak informuje Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), które współpracuje w tej sprawie z francuskimi służbami.

Osłabiona odporność oznacza, że układ odpornościowy gorzej broni organizm przed wirusami, bakteriami i innymi drobnoustrojami. U takich osób nawet zakażenia, które zdrowym ludziom nie szkodzą, mogą mieć ciężki przebieg. Dlatego eksperci ostrożnie podchodzą do wyciągania z tego jednego przypadku wniosków dotyczących całej populacji.

ECDC sprawdza teraz, czy to pierwsze zakażenie człowieka może mieć znaczenie dla zdrowia publicznego. Agencja przypomina, że Unia Europejska ma sprawny system nadzoru nad chorobami zakaźnymi.

Groźny, rzadki wirus Nipah: co się dzieje w Indiach i dlaczego warto znać tę chorobę?

Wirus polio w ściekach. Czy jest się czego obawiać?

Różyczka. Szczególnie niebezpieczna dla kobiet w ciąży

„Jeden Polak objęty nadzorem epidemiologicznym”. GIS wydał komunikat ws. hantawirusa na statku m/v Hondius

Gorączka jednodniowa – przyczyny, objawy i leczenie

Niepokojący wzrost zachorowań na odrę. WHO alarmuje

Co to jest wirus Shamonda?

Wirus Shamonda należy do rodziny Peribunyaviridae i rodzaju Orthobunyavirus. Naukowcy zaliczają go do tzw. grupy Simbu. To zbiór spokrewnionych wirusów, które atakują przede wszystkim przeżuwacze, czyli zwierzęta takie jak bydło, owce czy kozy.

Do tej samej grupy należy wirus Schmallenberg. W Europie występuje od 2011 roku, również w Polsce, i dotyczy wyłącznie zwierząt. Grupa Simbu obejmuje też m.in. wirusa Akabane. Wirusy z tej grupy krążą w Australii, Azji i Afryce. W Europie zwykle wywołują początkowo łagodne objawy u zwierząt.

Wirus Shamonda wyizolowano (czyli wyodrębniono w laboratorium) po raz pierwszy od bydła w Nigerii w 1965 roku. Później sporadycznie notowano go u zwierząt w różnych częściach Afryki oraz w Japonii.

U bydła zakażenie objawia się najczęściej:

• gorączką,
• biegunką,
• spadkiem wydajności mlecznej.

Materiał genetyczny wirusa znaleziono też w poronionych płodach cieląt, a w Szwajcarii i Niemczech – w mózgach koni, które padły z objawami neurologicznymi. Wirusa wykryto również u alpaki. W Austrii, gdzie w ciągu kilku tygodni rozprzestrzenił się niemal na cały kraj, przypadki dotyczyły prawie wyłącznie bydła.

Jak przenosi się wirus Shamonda? Rola kuczmanów

Wirus Shamonda przenoszą kuczmany (łac. Culicoides). To bardzo małe, kąsające owady. Kuczman, który ukąsi zakażone zwierzę, może przenieść wirus na kolejne.

Nie wiadomo jeszcze, który gatunek kuczmanów odpowiada za szerzenie się wirusa w Europie. Owady te są zwykle najbardziej aktywne od wiosny do jesieni. Wraz z jesiennym ochłodzeniem aktywność większości gatunków w Europie wyraźnie spada.

Dotychczas nie stwierdzono przenoszenia wirusa Shamonda z człowieka na człowieka. Przed przypadkiem z Francji nie opisano też żadnego zakażenia człowieka od zwierzęcia.

Wirus Shamonda w Europie

Pierwsze objawy choroby u bydła w Europie zauważono w czerwcu 2026 roku. Sam wirus zidentyfikowano pod koniec lipca. Szwajcarski Instytut Wirusologii i Immunologii (IVI) wykrył go 31 lipca w próbkach od krów z gorączką, biegunką i spadkiem mleczności.

Według ECDC wirus potwierdzono dotąd u zwierząt gospodarskich w 12 krajach Europy:

• w Austrii, Belgii, Francji i Niemczech,
• w Irlandii, Włoszech i Liechtensteinie,
• w Luksemburgu, Holandii i Portugalii,
• w Hiszpanii i Szwajcarii,
• a także na wyspie Jersey.

Badacze opisali w Europie dwa odmienne genetycznie warianty wirusa. Oznaczono je jako Shamonda Europa 1 i Shamonda Europa 2. Pierwszy występuje głównie w Europie Środkowej, drugi – raczej w północnej części kontynentu.

Wirus Shamonda nie znajduje się na unijnej liście chorób zwierząt, które podlegają obowiązkowemu zwalczaniu. Strategia postępowania opiera się więc na ogólnych zasadach ochrony zdrowia zwierząt obowiązujących w UE i poszczególnych krajach.

Czy wirus Shamonda jest groźny dla ludzi?

Polskie i europejskie instytucje zdrowia publicznego oceniają ryzyko jako niskie. Główny Inspektor Sanitarny (GIS) podkreśla, że według strony francuskiej i oceny Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to pojedynczy, odosobniony przypadek.

Co najważniejsze dla czytelników:

• wirus Shamonda u człowieka wykryto dotąd tylko raz,
• dotyczyło to osoby z bardzo poważnie osłabioną odpornością,
• nie stwierdzono zakażeń między ludźmi,
• ryzyko rozprzestrzenienia się choroby czy epidemii jest niskie.

Czego jeszcze nie wiemy?

Wiele pytań pozostaje bez odpowiedzi. Specjaliści wciąż ustalają:

• czy wirus był przyczyną śmierci pacjenta, czy tylko jednym z czynników,
• jak doszło do zakażenia,
• który gatunek kuczmanów przenosi wirusa w Europie.

Dlatego ważne jest, by śledzić oficjalne komunikaty GIS i ECDC, a nie niesprawdzone doniesienia w mediach społecznościowych.

Leczenie i szczepionki

Nie ma leku, który działałby bezpośrednio na wirusa Shamonda – ani u ludzi, ani u zwierząt. Lekarze stosują leczenie objawowe i wspomagające, czyli łagodzą dolegliwości i podtrzymują pracę organizmu. Nie ma też szczepionki przeciw temu wirusowi – ani dla ludzi, ani dla zwierząt.

Wirus Shamonda a Polska – co robi GIS

Komunikat GIS z 23 października 2026 roku nie informuje o wykryciu wirusa Shamonda w Polsce. Główny Inspektor Sanitarny wspólnie z Głównym Lekarzem Weterynarii na bieżąco śledzi sytuację w kraju i na świecie. Pozostaje w stałym kontakcie z WHO i ECDC. Komunikat ma być aktualizowany, gdy pojawią się nowe informacje.

ECDC współpracuje z Komisją Europejską i Europejskim Urzędem ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Wspiera też kraje Unii w zwiększaniu możliwości badań laboratoryjnych, aby szybko wychwycić ewentualne kolejne przypadki.

Kiedy iść do lekarza?

Wirus Shamonda u człowieka wykryto dotąd tylko raz, dlatego nie są znane typowe objawy zakażenia u ludzi. Jeśli masz osłabioną odporność – na przykład z powodu choroby przewlekłej lub przyjmowanych leków – i pojawi się u Ciebie gorączka albo nagłe pogorszenie samopoczucia, skontaktuj się z lekarzem prowadzącym, tak jak przy każdej infekcji. Przy objawach zagrażających życiu, takich jak duszność czy zaburzenia świadomości, dzwoń pod numer alarmowy 112.

Pierwsze zakażenie człowieka wirusem Shamonda to ważna informacja dla naukowców, ale nie powód do paniki. Dotyczyło jednej osoby z bardzo poważnie osłabioną odpornością, a przyczyna jej śmierci jest nadal wyjaśniana. Nie stwierdzono zakażeń między ludźmi, a GIS, ECDC i WHO oceniają ryzyko jako niskie. Wirus szerzy się wśród zwierząt gospodarskich w wielu krajach Europy, przenoszony przez kuczmany, których aktywność jesienią maleje. Warto śledzić oficjalne komunikaty GIS.

Bibliografia

Główny Inspektor Sanitarny. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dot. pierwszego wykrycia wirusa Shamonda u człowieka na terenie Francji. 23.10.2026. [ADRES URL DO UZUPEŁNIENIA]

European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Severely ill patient in France becomes first ever human infected with Shamonda virus. 22.10.2026. https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/severely-ill-patient-france-becomes-first-ever-human-infected-shamonda-virus (dostęp: 25.10.2026)

Ministère de la Santé (Francja). Virus Shamonda : une première détection chez l’être humain. https://sante.gouv.fr/actualites-presse/presse/communiques-de-presse/article/virus-shamonda-une-premiere-detection-chez-l-etre-humain (dostęp: 25.10.2026 – strona zabezpieczona CAPTCHA, treść niezweryfikowana)

Institute of Virology and Immunology (IVI), Szwajcaria. New orthobunyavirus of the Simbu serogroup detected in cattle. 3.08.2026, aktualizacje do 17.08.2026. https://www.ivi.admin.ch/en/neues-orthobunyavirus-der-simbu-serogruppe-bei-rindern-entdeckte (dostęp: 25.10.2026)

Österreichische Agentur für Gesundheit und Ernährungssicherheit (AGES). Shamonda virus. https://www.ages.at/en/human/disease/pathogens-from-a-to-z/shamonda-virus (dostęp: 25.10.2026)

Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación (Hiszpania). Virus Shamonda. https://www.mapa.gob.es/es/ganaderia/temas/sanidad-animal-higiene-ganadera/sanidad-animal/enfermedades/virus_shamonda (dostęp: 25.10.2026)

Ministère de l’Agriculture (Francja). Cas d’infections de vaches laitières par un orthobunyavirus. https://agriculture.gouv.fr/cas-dinfections-de-vaches-laitieres-par-un-orthobunyavirus (dostęp: 25.10.2026)