Suplementacja przy zespole jelita drażliwego – co warto wiedzieć?

Dieta wsparta przez suplementację – podstawa leczenia IBS

Leczenie zespołu jelita drażliwego wymaga kompleksowego podejścia. Fundamentalną rolę będzie w nim pełnić zawsze dieta. Ze względu na udokumentowaną skuteczność w redukcji objawów, takich jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunki, w terapii IBS szeroko stosowana jest dieta low FODMAP, oparta na ograniczeniu fermentujących węglowodanów (oligosacharydów, disacharydów, monosacharydów i polioli). Wprowadzenie tej diety pozwala na identyfikację produktów nasilających dolegliwości, a także dostosowanie nawyków żywieniowych do indywidualnych potrzeb pacjenta. Mechanizm działania diety low FODMAP opiera się na ograniczeniu spożycia związków, które przyciągają wodę do światła jelita i ulegają fermentacji przez mikroflorę jelitową. Prowadzi to do zmniejszenia nadprodukcji gazów oraz łagodzenia uczucia dyskomfortu. W stosowaniu tej diety ważne jest monitorowanie przez pacjenta reakcji organizmu poprzez prowadzenie dzienniczka żywieniowego, co umożliwia precyzyjne rozpoznanie tolerancji na poszczególne grupy FODMAP.

Dieta low FODMAP ma istotny wpływ na mikrobiotę jelitową. Badania wykazały, że przestrzegając jej, można zmieniać skład flory bakteryjnej w świetle przewodu pokarmowego, w tym zmniejszać liczebność gatunków Bifidobacterium i Faecalibacterium, co wydaje się ważne w walce z IBS. Co za tym idzie, połączenie diety z odpowiednią suplementacją, szczególnie probiotykami, może wspierać odbudowę mikrobioty i poprawiać długoterminowe efekty leczenia. Suplementacja stanowi zatem uzupełnienie diety, które może złagodzić objawy IBS i wspierać funkcjonowanie jelit. Właściwie dobrane suplementy – probiotyki, prebiotyki, postbiotyki, preparaty z błonnikiem – powinny być stosowane zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta, aby zmaksymalizować skuteczność leczenia​.

Probiotyki – wybrane szczepy bakterii a łagodzenie objawów IBS

Probiotyki odgrywają znaczącą rolę w łagodzeniu objawów zespołu jelita drażliwego, dzięki ich zdolności do przywracania równowagi mikrobioty jelitowej i redukcji stanu zapalnego​. Skuteczność probiotyków została potwierdzona w licznych badaniach, które wykazały, że zarówno jednoszczepowe, jak i wieloszczepowe preparaty mogą znacząco poprawiać komfort życia pacjentów.

Wybrane szczepy probiotyczne i ich znaczenie w leczeniu IBS:

• Bacillus coagulans Unique IS2 – szczep ten zdobył uznanie w terapii IBS dzięki zdolności do łagodzenia objawów, takich jak bóle brzucha, wzdęcia oraz nieregularne wypróżnienia. Mechanizm działania Bacillus coagulans obejmuje modulację mikroflory jelitowej i wspieranie bariery jelitowej. Na jego skuteczność wpływają wysoka stabilność szczepu oraz zdolność przetrwania w kwaśnym środowisku żołądka.
• Lactiplantibacillus plantarum 299v wykazuje skuteczność w redukcji objawów takich jak bóle brzucha i wzdęcia. Regularne stosowanie tego probiotyku może poprawić jakość życia pacjentów z IBS, co potwierdzają badania kliniczne. Preparaty zawierające ten szczep, są rekomendowane pacjentom jako wsparcie regulacji mikrobioty jelitowej.
• Lactobacillus rhamnosus GG jest jednym z najlepiej przebadanych szczepów probiotycznych. Wspomaga odbudowę mikroflory jelitowej, jego suplementacja przynosi korzyści w łagodzeniu objawów IBS i poprawia ogólne funkcjonowanie układu pokarmowego​.
• Bifidobacterium bifidum MIMBb75 – szczep ten znany jest ze swojego pozytywnego wpływu na funkcjonowanie jelit. Suplementacja tym probiotykiem może pomóc w redukcji biegunek i zaparć, które często występują u pacjentów z IBS​.
• Saccharomyces boulardii CNCM I-745 to drożdże probiotyczne, które szczególnie sprawdzają się w regulacji pracy przewodu pokarmowego, zwłaszcza przy biegunkach związanych z IBS.

Probiotyki działają nie tylko na poziomie mikroflory bakteryjnej, ale także wzmacniają barierę jelitową, co jest istotne w łagodzeniu objawów IBS. Regularna suplementacja odpowiednio dobranymi szczepami może znacząco poprawić komfort życia pacjentów, redukując dolegliwości, takie jak bóle brzucha, wzdęcia czy problemy z wypróżnianiem.

Prebiotyki – wsparcie dla mikrobioty jelitowej

Istotny wpływ na zdrowie jelit, a co za tym idzie, także na walkę z zespołem jelita drażliwego, mają prebiotyki. Dzięki stymulowaniu wzrostu korzystnych bakterii jelitowych, takich jak Lactobacillus i Bifidobacterium, prebiotyki pomagają w utrzymaniu równowagi mikroflory, co przyczynia się do redukcji stanu zapalnego oraz poprawy integralności bariery jelitowej. Badania wykazują ich korzystny wpływ na funkcjonowanie układu pokarmowego, choć ich skuteczność może zależeć m.in. od rodzaju i dawki stosowanej substancji.

Wybrane prebiotyki i ich znaczenie w leczeniu IBS:

• Fruktooligosacharydy (FOS) – wspierają wzrost Bifidobacterium i Lactobacillus, co przyczynia się do produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA) o działaniu przeciwzapalnym. Badania wskazują, że niskie i umiarkowane dawki FOS mogą niwelować objawy IBS, natomiast wysokie nasilać wzdęcia.
• Galaktooligosacharydy (GOS) – stymulują rozwój bifidobakterii, co sprzyja zmniejszeniu stanu zapalnego w jelitach. Mniejsze dawki mogą łagodzić objawy, takie jak wzdęcia i bóle brzucha, jednak większe ilości - prowadzić do ich nasilenia.
• Inulina – wspiera rozwój korzystnej mikroflory bakteryjnej jelit oraz produkcję SCFA. Może być pomocna w redukcji charakterystycznej dla IBS przepuszczalności bariery jelitowej. Zmniejsza też występowanie takich dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, jak zaparcia.
• Pektyna – wykazuje działanie przeciwzapalne i wspomaga wzrost korzystnej mikroflory bakteryjnej. Posiada zdolność absorbowania wody, co czyni ją pomocną w leczeniu biegunek występujących przy IBS.

Prebiotyki, dzięki swoim właściwościom modulującym mikroflorę i wspierającym układ odpornościowy, mogą stanowić skuteczne wsparcie w terapii IBS. Ważne jest jednak indywidualne dostosowanie rodzaju i dawki, aby zminimalizować ryzyko zaostrzenia objawów.

Postbiotyki – nowa generacja suplementów wspierających jelita

Postbiotyki to preparaty zawierające inaktywowane drobnoustroje lub ich składniki, które wykazują korzystny wpływ na zdrowie docelowego gospodarza. Stanowią rozwinięcie koncepcji probiotyków i prebiotyków. Dzięki swoim właściwościom immunomodulującym i przeciwzapalnym postbiotyki zyskują na znaczeniu jako wsparcie w leczeniu zespołu jelita drażliwego, szczególnie w sytuacjach, gdy inne terapie są niewystarczające​.

Wybrane postbiotyki i ich znaczenie w leczeniu IBS:

• Bifidobacterium bifidum MiMBb75 – inaktywowany termicznie szczep wykazał znaczną skuteczność w redukcji objawów IBS, takich jak bóle brzucha. Badania kliniczne potwierdzają, że suplementacja tym postbiotykiem może prowadzić do złagodzenia wspomnianych dolegliwości.
• Lactobacillus acidophilus LB – według aktualnych badań, szczep inaktywowany termicznie wykazuje korzystne działanie u pacjentów z przewlekłą biegunką, pomagając w zmniejszeniu liczby stolców już po czterech tygodniach stosowania.
• Lactobacillus gasseri CP2305 – inaktywowany szczep z powodzeniem stosowany w leczeniu objawów IBS. Badania wykazały jego wpływ na zmniejszenie poziomu lęku i poprawę jakości snu, co jest istotne dla pacjentów z IBS, u których zaburzenia nastroju często towarzyszą problemom jelitowym​.

Postbiotyki działają poprzez modulowanie mikrobioty jelitowej, wzmacnianie bariery jelitowej oraz wpływ na odpowiedź immunologiczną i mechanizmy odpornościowe. Dzięki temu mogą wspierać leczenie IBS, szczególnie w sytuacjach, gdy równowaga mikrobioty jest zaburzona.

Suplementy z błonnikiem – wpływ na pracę jelit w IBS

Omawiając suplementację w IBS nie można nie wspomnieć o preparatach z błonnikiem pokarmowym. Błonnik rozpuszczalny, zwłaszcza o niskiej fermentacji, występujący np. w psyllium (babce płesznik), jest uznawany za jeden z najbardziej efektywnych w łagodzeniu objawów IBS. Wykazano, że suplementacja psyllium pomaga zmniejszyć wzdęcia, bóle brzucha oraz poprawia konsystencję stolca. Co więcej, jest on skuteczny zarówno u pacjentów z typem IBS-C (zaparcia), jak i IBS-D (biegunki), co czyni go wszechstronnym wsparciem w leczeniu​.

Z kolei błonnik nierozpuszczalny, występujący np. w otrębach pszennych, może zaostrzać objawy, takie jak wzdęcia i ból brzucha, szczególnie u pacjentów z IBS-C. Dlatego też wybór odpowiedniego rodzaju błonnika powinien być indywidualnie dopasowany do potrzeb pacjenta​.

Korzyści i zalecenia dotyczące suplementacji błonnikiem w IBS:

• Psyllium (babka płesznik) – działa łagodząco na objawy IBS, zmniejszając dyskomfort jelitowy i regulując wypróżnienia. Zalecane jest rozpoczęcie suplementacji od małych dawek, aby uniknąć nasilenia objawów.
• Błonnik nierozpuszczalny – choć ma swoje zalety w innych aspektach zdrowotnych, w IBS może przyczyniać się do nasilenia objawów, dlatego jego stosowanie powinno być ograniczone i monitorowane​.

Ogólne zalecenia wskazują na przyjmowanie 25 g błonnika dziennie zarówno dla kobiet jak i mężczyzn, przy czym pacjenci powinni zwiększać ilość błonnika stopniowo oraz spożywać odpowiednią ilość płynów, aby zapobiec ewentualnym dolegliwościom​.

Suplementacja jako uzupełnienie leczenia IBS – wnioski

Suplementacja może stanowić wartościowe wsparcie leczenia zespołu jelita drażliwego. Odpowiednio dobrane suplementy, takie jak probiotyki, prebiotyki, postbiotyki i preparaty z błonnikiem, mogą znacząco wpływać na poprawę stanu zdrowia pacjenta, łagodząc objawy i wspierając równowagę mikroflory jelitowej. Wybór odpowiedniej formy suplementacji powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta i przeprowadzany pod kontrolą specjalisty. Takie podejście pozwala na maksymalne wykorzystanie potencjału suplementacji, zwiększając efektywność terapii i poprawiając jakość życia osób z IBS.

Współpraca z dietetykiem

Leczenie zespołu jelita drażliwego (IBS) wymaga kompleksowego podejścia, a odpowiednio dobrana dieta jest jednym z kluczowych elementów terapii. W takich przypadkach szczególnie pomocna okazuje się współpraca z wykwalifikowanym dietetykiem. Poradnia dietetyczna Made By Diet® zatrudnia specjalistów certyfikowanych przez Monash University – prestiżową uczelnię, która opracowała naukowo potwierdzoną dietę low FODMAP. Ta metoda jest uznawana za jedną z najbardziej skutecznych w redukcji objawów IBS.

Dzięki indywidualnemu podejściu i wiedzy opartej na najnowszych badaniach naukowych, dietetycy Made By Diet® pomagają pacjentom zmniejszyć uciążliwość objawów IBS, poprawiając ich jakość życia. Osoby zainteresowane szczegółowymi informacjami na temat diety low FODMAP i leczenia IBS zachęcamy do zapoznania się z artykułem zespół jelita drażliwego, który szczegółowo omawia skuteczne strategie terapeutyczne.

Lekarze, którzy chcą zapewnić swoim pacjentom wsparcie dietetyczne na najwyższym poziomie, mogą śmiało kierować ich do poradni Made By Diet®. Certyfikowani specjaliści gwarantują indywidualne podejście i skuteczną pomoc dostosowaną do potrzeb każdej osoby

Źródła:

1. K. Buczek, M. Miśta, IBS czyli zespół jelita drażliwego, https://madebydiet.com/ibs-czyli-zespol-jelita-drazliwego/, 2024.
2. Monash University, Australia, https://www.monashfodmap.com/
3. Adelina Nicoleta Galica, Reitano Galica, Dan Lucian Dumitrascu, Diet, fibers, and probiotics for irritable bowel syndrome, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35419092/, 2022.
4. M. Idzik, Wpływ diety low FODMAP na redukcję objawów zespołu jelita drażliwego oraz zmiany mikrobioty jelitowej u osób chorych – przegląd aktualnych badań, 2020.
5. T. Korab, Dieta w zespole jelita nadwrażliwego (ZJN/IBS), https://www.narutowicz.krakow.pl/uploaded/FSiBundleContentBlockBundleEntityBlockFilesElement/filePath/589/dieta-w-zespole-jelita-nadwrazliwego-ibs-wyd.ii.pdf.
6. H. Szajewska, Postbiotyki, czyli „życie po życiu”, https://www.mp.pl/pytania/pediatria/zywienie-dzieci-zdrowych/wytyczne/311204,postbiotyki-czyli-zycie-po-zyciu, 2023.
7. Elemer Simon, Lavinia Florina Călinoiu, Laura Mitrea, Dan Cristian Vodnar, Probiotics, Prebiotics, and Synbiotics: Implications and Beneficial Effects against Irritable Bowel Syndrome, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34203002/, 2021.
8. Lotanna Umeano, Sadaf Iftikhar, Sarah F. Alhaddad, Christian N. Paulsingh, Muhammad Faisal Riaz, Gourav Garg, Lubna Mohammed, Effectiveness of Probiotic Use in Alleviating Symptoms of Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38752062/, 2024.