Próchnica. Stomatolog o poważnych konsekwencjach dla zdrowia

Co to jest próchnica? Jakie są przyczyny próchnicy?

Próchnica to choroba zębów, która polega na stopniowej demineralizacji i niszczeniu tkanek twardych zęba, czyli szkliwa, zębiny. Po zniszczeniu twardych tkanek zęba dochodzi do zainfekowania miazgi. Proces ten jest spowodowany działalnością bakterii obecnych w jamie ustnej, które metabolizują cukry zawarte w pożywieniu i wytwarzają kwasy. 

- Te kwasy prowadzą do rozpuszczania minerałów w szkliwie, co skutkuje powstawaniem ubytków. Próchnica jest chorobą przewlekłą i rozwija się stopniowo, od początkowej fazy odwapnienia do powstania głębokich ubytków, które mogą doprowadzić do bólu, infekcji i dalszych powikłań które mogą skutkować koniecznością usunięcia zęba. 

Główną przyczyną próchnicy jest:

•  brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, która pozwala na gromadzenie się płytki nazębnej – cienkiej warstwy bakterii i resztek pokarmowych,
• spożywanie dużej ilości cukrów prostych, zwłaszcza w formie słodyczy, napojów gazowanych i soków, sprzyja rozwojowi bakterii próchnicotwórczych, takich jak Streptococcus mutans i Lactobacillus,
• długotrwałe utrzymywanie się kwasów na powierzchni zębów prowadzi do osłabienia szkliwa, co w dalszej perspektywie powoduje rozwój próchnicy,
• inne czynniki, takie jak suchość w jamie ustnej (kserostomia), mogą zwiększać ryzyko tej choroby, ponieważ ślina odgrywa kluczową rolę w neutralizowaniu kwasów i remineralizacji szkliwa. 

Kolejną przyczyną próchnicy mogą być niedobory fluoru, który jest niezbędnym pierwiastkiem chroniącym szkliwo przed rozpuszczaniem w kwasach. Fluor wzmacnia zęby, czyniąc je bardziej odpornymi na działanie czynników próchnicotwórczych. 

- Wszystkie te czynniki mogą przyczyniać się do szybszego rozwoju próchnicy, dlatego ważne jest, aby regularnie dbać o higienę jamy ustnej i unikać nadmiernego spożycia cukrów - podkreśla stomatolog Marlena Blukacz. 

Próchnica zębów mlecznych. Dieta malucha pod lupą stomatologa

Czy termin porodu z kalkulatora może się zmienić? Granice dokładności kalkulatora

Plamienia i krwawienia przy antykoncepcji hormonalnej – kiedy się martwić?

Czy BMI matki w ciąży wpływa na rozwój dziecka? Potencjalne skutki

Antykoncepcja awaryjna na receptę: ile czasu mamy na reakcję?

Szczepienie przeciwko RSV w ciąży – kiedy najlepiej je wykonać?

Próchnica. Jakie daje objawy?

Próchnica na początkowych etapach może przebiegać bezobjawowo, co czyni ją szczególnie niebezpieczną. Pierwszym widocznym objawem jest pojawienie się białych plam na powierzchni zęba, które świadczą o demineralizacji szkliwa. 

- W tym stadium ząb jest jeszcze twardy i nie ma ubytku, jednak bez odpowiedniego leczenia proces próchniczy będzie postępował. Objawy te często pozostają niezauważone przez pacjentów, dlatego regularne kontrole stomatologiczne są kluczowe, aby wykryć próchnicę we wczesnej fazie - zwraca uwagę nasza ekspertka. 

W miarę jak próchnica się rozwija, pojawiają się pierwsze odczuwalne symptomy, takie jak nadwrażliwość na zimne, gorące, słodkie lub kwaśne pokarmy i napoje. 

Ból zęba, początkowo sporadyczny i związany z jedzeniem, staje się coraz bardziej intensywny, gdy próchnica dociera do głębszych warstw zęba, w tym zębiny. 

- W zaawansowanych przypadkach próchnica może wywoływać stały, pulsujący ból, który nasila się w nocy lub przy nagryzaniu. W bardziej zaawansowanych stadiach choroby próchnica prowadzi do powstania widocznych ubytków w zębie. Ząb może stać się ciemniejszy, pojawiają się brązowe lub czarne przebarwienia, a struktura zęba może ulec osłabieniu - wylicza stomatolog. 

W skrajnych przypadkach, gdy próchnica sięga miazgi zęba, dochodzi do infekcji, co może prowadzić do obrzęku dziąseł, ropni oraz bardzo silnego bólu. 

- Zaniedbanie leczenia na tym etapie może skutkować koniecznością leczenia kanałowego, a w najgorszym przypadku – ekstrakcją zęba. Dlatego niezmiernie ważne jest, aby reagować na nawet drobne objawy próchnicy i regularnie odwiedzać stomatologa - dodaje Marlena Blukacz. 

Próchnica. Jaki ma wpływ na organizm i zdrowie człowieka? 

Próchnica nie jest jedynie problemem estetycznym ani ograniczonym do zdrowia jamy ustnej – może mieć poważne konsekwencje dla całego organizmu.

- Jednym z najważniejszych skutków zaawansowanej próchnicy jest rozwój stanów zapalnych, które mogą prowadzić do infekcji bakteryjnych. Bakterie z zainfekowanego zęba mogą przedostawać się do krwiobiegu, wywołując bakteriemię, a w skrajnych przypadkach prowadząc do sepsy – stanu zagrażającego życiu, w którym organizm reaguje nadmiernie na infekcję. Tego typu powikłania są szczególnie niebezpieczne dla osób z osłabionym układem odpornościowym, osób starszych oraz kobiet w ciąży. 

Próchnica u kobiet w ciąży jest szczególnie niebezpieczna z powodu ryzyka wystąpienia zakażeń, które mogą wpłynąć na rozwój płodu. 

- Bakterie i toksyny produkowane przez nieleczone infekcje w jamie ustnej mogą przenikać do krwiobiegu matki, co w niektórych przypadkach może zwiększać ryzyko przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej noworodka, a nawet poronienia. Ponadto, stan zapalny wywołany przez próchnicę może zwiększać poziom markerów zapalnych we krwi, co również wpływa na zdrowie matki i dziecka. Dlatego bardzo ważne jest, aby kobiety w ciąży dbały o stan zębów i regularnie poddawały się kontrolom stomatologicznym, aby zminimalizować ryzyko powikłań - podkreśla Marlena Blukacz. 

Oprócz ryzyka infekcji septycznej, próchnica może wpływać na ogólny stan zdrowia człowieka w inny sposób. 

- Nieleczona próchnica często prowadzi do utraty zębów, co negatywnie wpływa na zdolność prawidłowego rozdrabniania pokarmu, a to z kolei może prowadzić do problemów z układem pokarmowym, takich jak niestrawność czy niedożywienie. 

Ból i dyskomfort związany z próchnicą mogą także obniżać jakość życia, powodując trudności w jedzeniu, mówieniu oraz spadek nastroju. Ponadto, chroniczny stan zapalny związany z zaawansowaną próchnicą może wpływać na rozwój innych chorób ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca czy choroby sercowo-naczyniowe, pogarszając ogólny stan zdrowia pacjenta. 

Próchnica. Przebieg leczenia

Leczenie próchnicy zależy od stopnia zaawansowania choroby i polega na usunięciu zainfekowanej tkanki zęba oraz odbudowie jego struktury. 

- W początkowych stadiach, gdy próchnica ogranicza się do powierzchownej demineralizacji szkliwa, możliwe jest remineralizowanie zęba za pomocą specjalnych preparatów zawierających np. fluor. Fluor wzmacnia szkliwo, zwiększa jego odporność na kwasy oraz może zatrzymać rozwój próchnicy. Stosuje się również specjalne lakiery i żele fluorkowe, które zabezpieczają powierzchnię zębów i wspomagają ich regenerację. Inną metodą leczenia próchnicy początkowej jest infiltracja za pomocą specjalnej żywicy, która wnika w szkliwo powodując jego wzmocnienie - wyjaśnia stomatolog Marlena Blukacz. 

Gdy próchnica postępuje i powoduje uszkodzenia szkliwa oraz zębiny, konieczne jest mechaniczne usunięcie zmienionych chorobowo tkanek za pomocą wiertła stomatologicznego. 

Po dokładnym oczyszczeniu ubytku stomatolog odbudowuje ząb przy pomocy materiałów, najczęściej kompozytów. Wybór materiału zależy od lokalizacji ubytku, wymagań estetycznych oraz potrzeb pacjenta. 

- Kompozyty są powszechnie stosowane, szczególnie w przednich zębach, ponieważ dobrze dopasowują się kolorystycznie do naturalnego uzębienia. W przypadku większych ubytków stosuje się czasami dodatkowo wkłady wzmacniające ząb lub korony protetyczne, które przywracają funkcję i estetykę zniszczonego zęba. Jeśli próchnica dotrze do miazgi zęba, konieczne może być leczenie kanałowe (endodontyczne). Polega ono na usunięciu zainfekowanej miazgi z kanałów korzeniowych, ich oczyszczeniu i wypełnieniu specjalnym materiałem, co zapobiega dalszemu rozprzestrzenianiu się infekcji. 

Leczenie kanałowe pozwala uratować ząb, który inaczej musiałby zostać usunięty. W skrajnych przypadkach, gdy ząb jest zbyt zniszczony, a infekcja zaawansowana, konieczne może być jego usunięcie (ekstrakcja). Wówczas stomatolog może zaproponować odbudowę ubytku w uzębieniu przy pomocy mostów protetycznych, implantów lub protez, aby przywrócić funkcję i estetykę zgryzu. 

Próchnica. Czy zawsze konieczna jest interwencja stomatologiczna? 

Interwencja stomatologiczna nie jest zawsze konieczna, jeśli odpowiednio dbamy o higienę jamy ustnej i stosujemy skuteczne metody profilaktyki. 

- Regularne mycie zębów, zwłaszcza pastami zawierającymi fluor, jest kluczowe w zapobieganiu próchnicy, ponieważ fluor wzmacnia szkliwo i czyni je bardziej odpornym na działanie kwasów - podpowiada nasza ekspertka. 

I dodaje:

- Ważne jest także codzienne nitkowanie, które usuwa resztki pokarmu i płytkę bakteryjną z trudno dostępnych miejsc między zębami. 

Profilaktyka stomatologiczna, oparta na właściwej higienie, pozwala uniknąć powstawania ubytków, co zmniejsza konieczność interwencji stomatologicznych w przyszłości. Jednak regularne wizyty kontrolne u stomatologa są niezbędnym elementem utrzymania zdrowia jamy ustnej. 

- Dzięki nim można wykryć próchnicę na bardzo wczesnym etapie, gdy leczenie jest proste i mało inwazyjne. Wczesne leczenie, takie jak remineralizacja zębów preparatami fluorkowymi czy zabieg infiltracji szkliwa może skutecznie zatrzymać rozwój choroby bez potrzeby stosowania wiertła czy leczenia kanałowego - przyznaje stomatolog.

Dlatego tak ważne jest, aby nie zaniedbywać wizyt u dentysty, nawet jeśli nie odczuwamy bólu czy innych objawów. Pomimo skuteczności profilaktyki, w przypadku zaawansowanej próchnicy interwencja stomatologiczna jest nieodzowna, aby uniknąć powikłań takich jak ból, infekcje czy utrata zęba. 

- Ostatecznie, skuteczna higiena jamy ustnej i regularne kontrole stomatologiczne są kluczem do zminimalizowania ryzyka poważniejszych problemów, co pozwala na uniknięcie bardziej inwazyjnych zabiegów w przyszłości - podsumowuje Marlena Blukacz.