Nowe wymagania dla żywności na polskim rynku. Rząd wypowiada wojnę toksycznym pestycydom na naszych talerzach

Historyczny krok w stronę bezpiecznej diety

Przez lata przemysł rolniczy intensywnie wykorzystywał preparaty chemiczne, aby chronić uprawy przed szkodnikami czy chorobami grzybowymi. Niestety, część z nich nieuchronnie trafiała do naszych żołądków. Zgodnie z najnowszym prawem Polska diametralnie zaostrza wymagania dotyczące pozostałości środków ochrony roślin. Regulacja ta została wprowadzona na podstawie artykułu 7 ust. 3 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia.

O strategicznym znaczeniu tej zmiany bardzo wyraźnie wypowiedział się minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski:

- Wprowadzamy rozporządzenie w sprawie ustanowienia szczególnych wymagań dla środków spożywczych dotyczących pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin. Nowe przepisy zwiększają bezpieczeństwo żywności i wzmacniają ochronę konsumentów. Po raz pierwszy od wejścia w życie ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia w 2006 roku wykorzystujemy ten mechanizm ochronny.

NFZ będzie dokładniej kontrolował kolejki do szpitali. Ważne zmiany od 1 października

GIS ostrzega przed herbatką z pokrzywy. Wycofano konkretną partię produktu

GIS ostrzega przed sosem bolońskim. W jednej partii może być szkło

Lex Szarlatan nie wejdzie teraz w życie. Prezydent skierował ustawę do TK. Co to oznacza dla pacjentów?

Farmaceuta nie tylko wyda lek. Resort zdrowia planuje nowe świadczenia w aptekach

Brudna restauracja? Podejrzana żywność? Sanepid przyjmuje zgłoszenia przez mObywatela

Dlaczego pozostałości pestycydów to poważny problem medyczny?

Z punktu widzenia zdrowia publicznego, przewlekłe narażenie na chemię rolną to podstępny czynnik ryzyka dziesiątek chorób. Nawet niewielkie dawki toksyn, jeśli są przyjmowane w pożywieniu przez lata, kumulują się w tkankach. Na kliniczny aspekt tego zagrożenia zwróciła uwagę wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka, tłumacząc korzyści płynące z ustawy:

- Nowe przepisy dają trzy fundamentalne korzyści. Po pierwsze zwiększamy bezpieczeństwo zdrowotne żywności i ograniczamy ryzyko narażenia na substancje, które mogą wpływać m.in. na płodność, układ hormonalny czy materiał genetyczny, szczególnie w przypadku dzieci, kobiet w ciąży, seniorów i osób przewlekle chorych. Po drugie, zapewniamy przejrzystość i uczciwość rynku [...]. Po trzecie, chcemy wzmocnić zaufanie konsumentów do żywności dostępnej na polskim rynku.

Rozporządzenie uderza precyzyjnie w substancje, które z medycznego punktu widzenia budzą największy sprzeciw toksykologów. Wśród zakazanych pestycydów znalazły się przede wszystkim:

• Karbendazym: Silny fungicyd (środek grzybobójczy) o udowodnionym działaniu jako dysruptor endokrynny. Potrafi naśladować i zaburzać naturalną gospodarkę hormonalną. Wyniszcza płodność i wykazuje niebezpieczne właściwości mutagenne, co uszkadza DNA komórek i zwiększa ryzyko rozwoju chorób nowotworowych.
• Tiofanat metylowy: Należy do tej samej grupy co karbendazym i w ciele człowieka w dużej mierze metabolizuje (rozkłada się) do jego postaci. Stanowi potężne obciążenie dla narządów odpowiadających za detoksykację – w szczególności dla wątroby oraz gruczołu tarczowego.
• Benomyl: Kolejny preparat ochrony roślin, którego głównym metabolitem w krwiobiegu jest karbendazym. Posiada niezwykle silne właściwości teratogenne. Toksyna ta bez najmniejszego problemu przenika przez barierę łożyska, wywołując ciężkie wady rozwojowe u nienarodzonego dziecka, zwłaszcza w obrębie układu kostnego i nerwowego.
• Glufosynat: Popularny herbicyd (środek chwastobójczy) o potwierdzonej neurotoksyczności. Jego działanie polega na blokowaniu kluczowych enzymów w ośrodkowym układzie nerwowym. Przewlekła ekspozycja drastycznie zaburza przewodnictwo impulsów nerwowych u pacjentów, prowadząc do zaników pamięci, problemów z koncentracją i uszkodzeń osłonek mielinowych.

NOWE

Oblicz, porównaj, kontroluj zdrowie

wypróbuj kalkulatory medyczne!

Sprawdź

Grupy najwyższego ryzyka w ujęciu klinicznym

Eksperci medyczni nie mają wątpliwości, że ograniczenie substancji szkodliwych w polskiej żywności przyniesie korzyści całemu społeczeństwu. Nowe prawo stanowi jednak kluczową tarczę dla najbardziej bezbronnych grup pacjentów:

• Kobiety ciężarne zyskują ochronę przed uszkadzającym płód benomylem.
• Niemowlęta i małe dzieci, których układ nerwowy i odpornościowy dopiero się kształtują, odetną się od neurotoksycznego wpływu glufosynatu.
• Osoby w wieku dojrzałym nie będą dodatkowo obciążać spowolnionego metabolizmu toksynami zagrażającymi pracy wątroby.

Zwiększone bezpieczeństwo żywności to milowy krok w medycynie zapobiegawczej. Wyeliminowanie ciężkiej chemii na etapie polskim pozwala pacjentom czerpać z posiłków to, co w nich najważniejsze – zdrowie. Ważne żeby świadomie dokonoywać wyborów konsumenckich kierując się wiedzą.

Bibliografia

1. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. 2006 nr 171 poz. 1225 z późn. zm.).
2. Nowe wymagania dla żywności na polskim rynku. Rozporządzenie ogłoszone w Dzienniku Ustaw, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Portal Gov.pl, [dostęp: 7.06.2026].
3. Nowe wymagania dla żywności na polskim rynku, Ministerstwo Zdrowia, Portal Gov.pl, [dostęp: 7.06.2026].