Lex Szarlatan w Ministerstwie Zdrowia: eksperci ostrzegają przed skutkami pseudomedycyny i dezinformacji

Konferencja w Ministerstwie Zdrowia: wspólny front przeciw dezinformacji

W Ministerstwie Zdrowia odbyła się konferencja poświęcona przeciwdziałaniu pseudomedycynie oraz dezinformacji w ochronie zdrowia. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele resortu zdrowia, Rzecznik Praw Pacjenta oraz eksperci medyczni.

Obecni byli m.in. minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka oraz Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

W spotkaniu udział wzięli także specjaliści z zakresu onkologii, zdrowia publicznego oraz edukacji medycznej, którzy podkreślali rosnący wpływ fałszywych informacji na decyzje zdrowotne pacjentów.

GIS ostrzega przed herbatką dla dzieci. Wykryto niebezpieczne alkaloidy pirolizydynowe

Lex Szarlatan przyjęty przez rząd. Silniejsza ochrona pacjentów przed pseudomedycyną i oszustwami

„Jeden Polak objęty nadzorem epidemiologicznym”. GIS wydał komunikat ws. hantawirusa na statku m/v Hondius

Hantawirus na statku MV Hondius. Czy jest powód do niepokoju? Eksperci wyjaśniają źródło zakażeń

Trzy zgony na statku wycieczkowym. Czy to hantawirus? Co wiadomo o chorobie

Przed majówką warto to wiedzieć: kiedy nie jechać na SOR

„Lex Szarlatan” jako odpowiedź na rosnący problem

Jednym z głównych tematów konferencji był projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znany jako „Lex Szarlatan”.

Ustawa, przyjęta przez Radę Ministrów 12 maja 2026 r., ma na celu:

• skuteczniejsze zwalczanie pseudomedycyny,
• ograniczenie działalności osób podszywających się pod specjalistów,
• szybsze reagowanie na niebezpieczne praktyki,
• ochronę pacjentów przed dezinformacją medyczną.

Jak podkreślano, nowe przepisy mają charakter przede wszystkim ochronny i prewencyjny.

Minister zdrowia: „Musimy odbudować zaufanie do medycyny”

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda zwracała uwagę na potrzebę jasnych regulacji i wzmocnienia instytucji odpowiedzialnych za ochronę pacjentów:

– Docierało do nas wiele sygnałów wskazujących na potrzebę wprowadzenia jasnych regulacji i wzmocnienia uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta. Zależy nam na budowaniu zaufania do systemu ochrony zdrowia i wiedzy opartej na faktach.

Wiceminister zdrowia: walka z dezinformacją w internecie

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka podkreślała, że jednym z największych wyzwań jest dziś internet i media społecznościowe:

– Pacjenci bardzo łatwo mogą trafić w ręce pseudomedyka. Osoby te przekonują, że niesprawdzone i niebezpieczne metody są skuteczne i bezpieczne. To przede wszystkim walka z dezinformacją.

Eksperci: skutki pseudomedycyny są realne i dramatyczne

Eksperci uczestniczący w konferencji zwracali uwagę, że skutki dezinformacji medycznej nie są jedynie teoretyczne.

Prof. dr hab. med. Jacek Jassem wskazywał na przypadki, w których pacjenci rezygnowali z leczenia na rzecz niesprawdzonych metod, co prowadziło do tragicznych konsekwencji.

Dr hab. n. med. M. Chlabicz z Uniwersytet Medyczny w Białymstoku podkreślała, że dezinformacja:

• osłabia zaufanie do systemu ochrony zdrowia,
• prowadzi do opóźnień diagnostyki i leczenia,
• zwiększa obciążenie całego systemu opieki zdrowotnej.

Onkologia dziecięca i „utracony czas” pacjenta

Szczególnie mocne stanowisko przedstawiła prof. Anna Raciborska z Instytut Matki i Dziecka, wskazując na skutki dezinformacji w leczeniu dzieci:

– W onkologii dziecięcej czas jest kluczowy. Dezinformacja może prowadzić do decyzji, które odbierają pacjentom szansę na skuteczne leczenie.

Dezinformacja jako problem zdrowia publicznego

Prof. Urszula Religioni z Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego zwróciła uwagę, że dezinformacja działa na poziomie społecznym i systemowym:

• utrudnia dostęp do rzetelnej wiedzy medycznej,
• obniża zaufanie do instytucji publicznych,
• wpływa na decyzje zdrowotne całych grup społecznych.

Ekspertka podkreśliła również, że media społecznościowe znacząco przyspieszają rozprzestrzenianie fałszywych informacji, a odpowiedzią powinna być zarówno regulacja, jak i edukacja zdrowotna.

Co zakłada „Lex Szarlatan”?

Nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje m.in.:

• możliwość natychmiastowego wstrzymywania niebezpiecznych praktyk,
• ostrzeżenia publiczne wydawane przez Rzecznika Praw Pacjenta,
• wyższe kary finansowe – do 1 mln zł za naruszenia zbiorowych praw pacjentów,
• do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem,
• możliwość działania nawet po formalnym zakończeniu działalności przez podmioty naruszające przepisy.

Co istotne, ustawa nie obejmuje legalnych form działalności takich jak kosmetologia, masaż czy joga — jej celem są wyłącznie praktyki, które fałszywie przypisują sobie działanie lecznicze.

Pacjent w centrum systemu ochrony zdrowia

Projekt „Lex Szarlatan” ma być odpowiedzią na rosnący problem manipulacji informacją w ochronie zdrowia i wykorzystywania pacjentów w trudnych sytuacjach życiowych.

Jak podkreślano podczas konferencji, celem nowych przepisów jest nie tylko walka z oszustami, ale przede wszystkim ochrona życia i zdrowia pacjentów oraz wzmocnienie zaufania do medycyny opartej na dowodach naukowych.