Lex Szarlatan w Ministerstwie Zdrowia: eksperci ostrzegają przed skutkami pseudomedycyny i dezinformacji

Konferencja w Ministerstwie Zdrowia: wspólny front przeciw dezinformacji

W Ministerstwie Zdrowia odbyła się konferencja poświęcona przeciwdziałaniu pseudomedycynie oraz dezinformacji w ochronie zdrowia. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele resortu zdrowia, Rzecznik Praw Pacjenta oraz eksperci medyczni.

Obecni byli m.in. minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda, wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka oraz Rzecznik Praw Pacjenta Bartłomiej Chmielowiec.

W spotkaniu udział wzięli także specjaliści z zakresu onkologii, zdrowia publicznego oraz edukacji medycznej, którzy podkreślali rosnący wpływ fałszywych informacji na decyzje zdrowotne pacjentów.

Masz te żelki w domu? GIS ostrzega przed niebezpieczną partią

ZUS zmienia formularze zasiłkowe. Jeden wniosek zamiast kilku

Koniec z przerwami w kosztownym leczeniu? Ministerstwo Zdrowia proponuje zmiany

Pierwsza taka operacja w Polsce. Lekarze chcą pomóc pacjentom z Alzheimerem

Christina Applegate usłyszała, że nie ma stwardnienia rozsianego. „Wróciłam do punktu wyjścia”

Sprawdź, czy masz je w lodówce. GIS ostrzega przed trzema rodzajami salami

„Lex Szarlatan” jako odpowiedź na rosnący problem

Jednym z głównych tematów konferencji był projekt nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, znany jako „Lex Szarlatan”.

Ustawa, przyjęta przez Radę Ministrów 12 maja 2026 r., ma na celu:

• skuteczniejsze zwalczanie pseudomedycyny,
• ograniczenie działalności osób podszywających się pod specjalistów,
• szybsze reagowanie na niebezpieczne praktyki,
• ochronę pacjentów przed dezinformacją medyczną.

Jak podkreślano, nowe przepisy mają charakter przede wszystkim ochronny i prewencyjny.

Minister zdrowia: „Musimy odbudować zaufanie do medycyny”

Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda zwracała uwagę na potrzebę jasnych regulacji i wzmocnienia instytucji odpowiedzialnych za ochronę pacjentów:

– Docierało do nas wiele sygnałów wskazujących na potrzebę wprowadzenia jasnych regulacji i wzmocnienia uprawnień Rzecznika Praw Pacjenta. Zależy nam na budowaniu zaufania do systemu ochrony zdrowia i wiedzy opartej na faktach.

Wiceminister zdrowia: walka z dezinformacją w internecie

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka podkreślała, że jednym z największych wyzwań jest dziś internet i media społecznościowe:

– Pacjenci bardzo łatwo mogą trafić w ręce pseudomedyka. Osoby te przekonują, że niesprawdzone i niebezpieczne metody są skuteczne i bezpieczne. To przede wszystkim walka z dezinformacją.

Eksperci: skutki pseudomedycyny są realne i dramatyczne

Eksperci uczestniczący w konferencji zwracali uwagę, że skutki dezinformacji medycznej nie są jedynie teoretyczne.

Prof. dr hab. med. Jacek Jassem wskazywał na przypadki, w których pacjenci rezygnowali z leczenia na rzecz niesprawdzonych metod, co prowadziło do tragicznych konsekwencji.

Dr hab. n. med. M. Chlabicz z Uniwersytet Medyczny w Białymstoku podkreślała, że dezinformacja:

• osłabia zaufanie do systemu ochrony zdrowia,
• prowadzi do opóźnień diagnostyki i leczenia,
• zwiększa obciążenie całego systemu opieki zdrowotnej.

Onkologia dziecięca i „utracony czas” pacjenta

Szczególnie mocne stanowisko przedstawiła prof. Anna Raciborska z Instytut Matki i Dziecka, wskazując na skutki dezinformacji w leczeniu dzieci:

– W onkologii dziecięcej czas jest kluczowy. Dezinformacja może prowadzić do decyzji, które odbierają pacjentom szansę na skuteczne leczenie.

Dezinformacja jako problem zdrowia publicznego

Prof. Urszula Religioni z Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego zwróciła uwagę, że dezinformacja działa na poziomie społecznym i systemowym:

• utrudnia dostęp do rzetelnej wiedzy medycznej,
• obniża zaufanie do instytucji publicznych,
• wpływa na decyzje zdrowotne całych grup społecznych.

Ekspertka podkreśliła również, że media społecznościowe znacząco przyspieszają rozprzestrzenianie fałszywych informacji, a odpowiedzią powinna być zarówno regulacja, jak i edukacja zdrowotna.

Co zakłada „Lex Szarlatan”?

Nowelizacja ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przewiduje m.in.:

• możliwość natychmiastowego wstrzymywania niebezpiecznych praktyk,
• ostrzeżenia publiczne wydawane przez Rzecznika Praw Pacjenta,
• wyższe kary finansowe – do 1 mln zł za naruszenia zbiorowych praw pacjentów,
• do 100 tys. zł za brak współpracy z Rzecznikiem,
• możliwość działania nawet po formalnym zakończeniu działalności przez podmioty naruszające przepisy.

Co istotne, ustawa nie obejmuje legalnych form działalności takich jak kosmetologia, masaż czy joga — jej celem są wyłącznie praktyki, które fałszywie przypisują sobie działanie lecznicze.

Pacjent w centrum systemu ochrony zdrowia

Projekt „Lex Szarlatan” ma być odpowiedzią na rosnący problem manipulacji informacją w ochronie zdrowia i wykorzystywania pacjentów w trudnych sytuacjach życiowych.

Jak podkreślano podczas konferencji, celem nowych przepisów jest nie tylko walka z oszustami, ale przede wszystkim ochrona życia i zdrowia pacjentów oraz wzmocnienie zaufania do medycyny opartej na dowodach naukowych.