„Głowę utrzymywały praktycznie tylko tkanki miękkie”. Spektakularna walka lekarzy o sprawność 72-latka

Kręgosłup był niemal całkowicie rozerwany

Dla zespołu neurochirurgów z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Białymstoku był to jeden z najbardziej wymagających przypadków ostatnich miesięcy. Badania wykazały całkowite rozerwanie połączenia między szóstym a siódmym kręgiem szyjnym. Doszło do znacznego przemieszczenia kręgów, a – jak podkreślają lekarze – głowa pacjenta utrzymywała się praktycznie wyłącznie dzięki tkankom miękkim.

72-letni Henryk Pietrowski trafił do szpitala po upadku podczas prac ogrodowych. Do wypadku doszło 1 kwietnia. W okresie Świąt Wielkanocnych został przekazany do Kliniki Neurochirurgii USK w Białymstoku. Sytuację dodatkowo komplikowało zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), przewlekła choroba prowadząca do stopniowego zrastania się kręgów i utraty ich naturalnej ruchomości. W zaawansowanym stadium schorzenie powoduje znaczne ograniczenie sprawności i sprawia, że kręgosłup staje się wyjątkowo podatny na ciężkie urazy.

Pacjent został przyjęty z niedowładem prawej kończyny górnej, a jego stan neurologiczny pogarszał się z dnia na dzień. Lekarze wiedzieli, że czasu na podjęcie decyzji jest niewiele.

Lekarze wyjęli serce niemowlęcia z klatki piersiowej. Niezwykła operacja w Warszawie

Wdowi garb: dlaczego się pojawia i jak sobie z nim radzić

Niezwykła operacja płockich chirurgów. Usunięto gigantyczny guz z brzucha 70-latka

Zwolnienie lekarskie po artroskopii kolana. Czas gojenia i powrót do aktywności

L4 po operacji przepukliny. Jak długo trwa rekonwalescencja?

L4 online po laparoskopii. Dlaczego warto ograniczyć wysiłek fizyczny?

Pierwsza operacja: walka o przywrócenie stabilności kręgosłupa

Zespół specjalistów zdecydował o pilnym leczeniu operacyjnym. Pierwszy etap przeprowadzono 9 kwietnia. Zabieg trwał ponad osiem godzin i polegał na repozycji przemieszczonych kręgów oraz stabilizacji od strony przedniej.

– W pierwszym etapie zaplanowaliśmy repozycję tych trzonów tak, żeby uzyskać właściwą linię kręgosłupa. Operacja była wykonana z dojścia przedniego, z założeniem stabilizacji za pomocą takiej metalowej płyty, którą się nakłada na przednią powierzchnię kręgosłupa – tłumaczy dr hab. Tomasz Łysoń, kierownik Kliniki Neurochirurgii.

Jak wyjaśnia specjalista, operacja należała do wyjątkowo trudnych ze względu na specyficzne położenie uszkodzonego odcinka.

– Problem tylko u tego pacjenta był taki, że duża część tej stabilizacji była schowana za mostkiem, w klatce piersiowej tak naprawdę. Więc dostęp do kręgosłupa był bardzo utrudniony. Operację bardzo ułatwiło wykorzystanie śródoperacyjnej tomografii operowanego odcinka kręgosłupa.

Podczas zabiegu neurochirurdzy ściśle współpracowali z zespołem Kliniki Chirurgii Klatki Piersiowej USK kierowanym przez dr. Borysa Miśkiewicza.

Jedna z pierwszych takich operacji na świecie

Stan tkanki kostnej pacjenta, osłabionej przez ZZSK, sprawił, że konieczne było przeprowadzenie drugiego etapu leczenia. Kolejna operacja odbyła się 16 kwietnia i trwała ponad sześć godzin.

Tym razem lekarze wykorzystali robota neurochirurgicznego firmy Globus oraz śródoperacyjną tomografię komputerową, które pozwoliły na wyjątkowo precyzyjne zaplanowanie zabiegu.

– Ta wykonana po urazie kręgosłupa szyjnego operacja, jest chyba jedną z pierwszych takich operacji na świecie, wykonanych z użyciem techniki robotycznej– robota firmy Globus – tłumaczy dr hab. Łysoń. – Tym razem także niezbędna była współpraca tomografii śródoperacyjnej i robota. Umożliwiło to precyzyjne zaplanowanie, wkręcenie śrub i wykonanie stabilizacji w tylnej części kręgosłupa.

Specjaliści podkreślają, że zastosowanie nowoczesnych technologii ma szczególne znaczenie w przypadku skomplikowanych urazów kręgosłupa, gdzie każdy milimetr może decydować o bezpieczeństwie pacjenta i powodzeniu leczenia.

Powikłania po operacji. Pacjent trafił na intensywną terapię

Mimo powodzenia zabiegów leczenie nie było wolne od komplikacji. Z powodu rozległego urazu, wielogodzinnych operacji i konieczności unieruchomienia pojawiły się powikłania internistyczne, w tym zapalenie płuc oraz niewydolność oddechowa.

Bezpośrednio po pierwszej operacji pacjent trafił na Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii działający przy Klinice Neurochirurgii.

– Pacjent bezpośrednio po pierwszej operacji został przyjęty do oddziału intensywnej terapii z tego powodu, ponieważ śródoperacyjnie stwierdzono uszkodzenie rdzenia kręgowego oraz ryzyko niedokrwienia. Jednocześnie w badaniach obrazowych również było podejrzenie wstrząśnienia rdzenia przedłużonego. Są to dwie ważne struktury w zakresie układu nerwowego, które odpowiadają za funkcje życiowe – tłumaczyła dr Urszula Kościuczuk, lekarz kierujący Oddziałem Anestezjologii i Intensywnej Terapii.

Pomiędzy operacjami oraz po drugim zabiegu chory przez dłuższy czas pozostawał w śpiączce farmakologicznej.

– Był to czas, kiedy pacjent musiał odbudować swoje rezerwy metaboliczne, swój stan neurologiczny, stąd też w tym okresie między operacjami pacjent był utrzymywany w śpiączce. Po drugiej operacji, kiedy mieliśmy już pewność, że nastąpiło zespolenie w zakresie kręgosłupa szyjnego, stopniowo pacjenta wybudzaliśmy i dokonaliśmy już potem oceny neurologicznej – dodaje dr Kościuczyk.

Rehabilitacja przyniosła efekty

Pierwsze oceny neurologiczne po wybudzeniu nie dawały dużych powodów do optymizmu. U pacjenta utrzymywały się poważne deficyty ruchowe zarówno w kończynach górnych, jak i dolnych.

– Natomiast w wyniku neurostymulacji, czyli farmakologicznych metod i rehabilitacji, którą prowadziliśmy tutaj również we współpracy z kliniką rehabilitacji, pacjent wykazywał stopniowy powrót tych funkcji neurologicznych – mówi dr Kościuczuk.

Dziś efekty leczenia są wyraźnie widoczne. Ustąpił niedowład ręki, pacjent porusza kończynami i stawia już pierwsze kroki. Co szczególnie istotne, nie występują objawy uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Lekarze podkreślają, że bez przeprowadzenia leczenia operacyjnego rokowania byłyby dramatyczne. Mężczyźnie groziło porażenie czterokończynowe, trwała zależność od respiratora, a nawet śmierć.

ZZSK a ryzyko ciężkich urazów kręgosłupa

Historia pana Henryka pokazuje, jak niebezpieczne mogą być urazy u osób chorujących na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. W przebiegu choroby kręgosłup stopniowo traci elastyczność, a zrośnięte kręgi stają się bardziej podatne na złamania i poważne uszkodzenia neurologiczne.

Dlatego nawet pozornie niegroźny upadek może prowadzić do obrażeń zagrażających życiu i wymagających natychmiastowej interwencji wysoko wyspecjalizowanych zespołów medycznych.

Pacjent pozostaje obecnie pod opieką rehabilitantów, a dotychczasowe efekty leczenia pozwalają lekarzom z ostrożnym optymizmem patrzeć w przyszłość.

– Widzimy duży progres i wydaje się, że to idzie w dobrą stronę – mówi dr hab. Tomasz Łysoń.

W leczeniu wykorzystano śródoperacyjny tomograf oraz robota neurochirurgicznego zakupione w ramach programu Krajowego Planu Odbudowy (KPO).

Źródło: Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku