Nowy program dotyczący chorób otępiennych. Ma pomóc wcześniej wykrywać choroby i wesprzeć opiekunów

Nowy program dotyczący chorób otępiennych

14 września 2026 r. w Ministerstwie Zdrowia zainaugurowano realizację Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych. To pierwsza tego typu polityka publiczna przyjęta przez Radę Ministrów.

Program ma przede wszystkim poprawić jakość życia osób z chorobami otępiennymi oraz ich opiekunów. Jednym z jego celów jest również zwiększenie wiedzy na temat profilaktyki, wspieranie wcześniejszego rozpoznawania zaburzeń poznawczych oraz rozwój pomocy zdrowotnej i społecznej.

– Na taki krajowy plan działania wobec chorób otępiennych czekaliśmy tak naprawdę latami. Czekały na niego osoby dotknięte tymi chorobami, a nade wszystko ich opiekunowie i rodziny. Dzisiaj mamy dokument, który zobowiązuje nas do konkretnych działań, a część z nich już realizujemy, choćby w programie „Aktywni seniorzy – ASY”, w którym przygotowaliśmy rekomendacje dla dziennych domów pobytu i klubów seniora. Aktywność psychofizyczna ma ogromne znaczenie, bo może aż o 45 proc. zwiększać szansę na uniknięcie chorób otępiennych – powiedziała podczas inauguracji programu Marzena Okła-Drewnowicz, Sekretarz Stanu w KPRM i Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej.

Dlaczego seniorzy często nie zauważają, że gorzej słyszą? Ekspertka wyjaśnia, kiedy warto wykonać badanie słuchu

Niezwykła operacja płockich chirurgów. Usunięto gigantyczny guz z brzucha 70-latka

Bon Senioralny 2026. Nowe wsparcie dla seniorów i rodzin opiekujących się bliskimi

Osłabienie u seniora: kiedy to naturalne starzenie, a kiedy choroba?

Jakie suplementy dla seniorów mają sens? Geriatra wyjaśnia

Dzień Babci i Dziadka – dobry moment, by zadbać o zdrowie. Jakie bezpłatne badania wykonać po 50. i 60. roku życia?

Ponad pół miliona osób w Polsce żyje z otępieniem

Choroby otępienne są jednym z największych wyzwań medycznych, społecznych i gospodarczych XXI wieku. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia na świecie żyje z nimi ponad 55 mln osób. W Polsce z otępieniem zmaga się obecnie ponad pół miliona osób. Prognozy OECD wskazują, że do 2040 roku liczba ta może przekroczyć 770 tys.

Dlatego jednym z założeń programu jest przełożenie wiedzy naukowej na konkretne działania dotyczące zarówno zapobiegania chorobom, jak i ich rozpoznawania oraz leczenia.

Siedem obszarów działań

Krajowy Program Działań wobec Chorób Otępiennych obejmuje siedem głównych obszarów:

• zwiększanie świadomości społecznej i przełamywanie tabu wokół demencji,
• ograniczanie ryzyka zachorowania poprzez profilaktykę i zdrowy styl życia,
• wspieranie wczesnej diagnostyki zaburzeń poznawczych,
• rozwijanie leczenia oraz skoordynowanej pomocy medycznej i środowiskowej,
• wsparcie opiekunów nieformalnych, w tym ich edukacji i zdrowia psychicznego,
• rozwijanie systemów gromadzenia danych potrzebnych do planowania działań publicznych,
• wspieranie badań naukowych nad chorobami otępiennymi.

Profilaktyka może mieć znaczenie

Program zwraca uwagę na czynniki ryzyka, na które można wpływać. Nawet około 45 proc. przypadków otępienia wiąże się z czynnikami, takimi jak nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu LDL, utrata słuchu, depresja, aktywność fizyczna, dieta czy relacje społeczne.

Część tych czynników zwiększa również ryzyko chorób układu krążenia. Dlatego działania wspierające zdrowie serca mogą jednocześnie mieć znaczenie dla zdrowia mózgu.

Program ma pomóc także opiekunom

Choroba otępienna wpływa nie tylko na osobę, u której została rozpoznana. Dużym wyzwaniem jest również codzienna opieka sprawowana przez rodzinę i inne osoby bliskie. Program zakłada m.in. dostosowanie bezpłatnych kursów edukacyjnych WHO dla opiekunów nieformalnych. Planowane jest także wsparcie psychologiczne oraz działanie specjalnej infolinii.

Niektóre rozwiązania już funkcjonują. Od niespełna roku działa infolinia Rzecznika Praw Pacjenta przeznaczona dla pacjentów i ich bliskich. Realizowane są również projekty finansowane z Narodowego Programu Zdrowia oraz funduszy unijnych, które wspierają opiekunów nieformalnych i obejmują profilaktykę zaburzeń funkcji poznawczych u osób starszych.

Źródło: Polityka Senioralna / gov.pl