Menopauza – objawy, uderzenia gorąca i wahania nastroju. Skąd się biorą?

Czym jest menopauza i kiedy się pojawia?

Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, związany ze stopniowym wygasaniem czynności jajników i spadkiem produkcji estrogenów oraz progesteronu.

- Najczęściej pojawia się między 45. a 55. rokiem życia, choć pierwsze objawy mogą wystąpić wcześniej, już w okresie tzw. perimenopauzy. Dla wielu kobiet najbardziej uciążliwe są uderzenia gorąca, zaburzenia snu oraz wahania nastroju – wylicza ginekolog.

I jak przyznaje, choć są to typowe objawy menopauzy - nie zawsze powinny być bagatelizowane.

Profilaktyka zdrowia kobiet: jak zadbać o siebie w każdym wieku

Problemy intymne młodych kobiet. Jak fizjoterapeuta uroginekologiczny może pomóc?

Kobieta w zmianie: jak budować swoją karierę po 30., 40., 50. roku życia?

Zawsze na końcu: dlaczego kobiety odkładają siebie na później?

Tydzień Zdrowia Kobiet: skorzystaj z bezpłatnych badań i porad

Pochwica: problem dotyka wielu kobiet. Jak sobie z nią radzić?

Dlaczego w menopauzie pojawiają się uderzenia gorąca?

Uderzenia gorąca są jednym z najbardziej charakterystycznych objawów menopauzy. Objawiają się nagłym uczuciem silnego ciepła, zaczerwienieniem twarzy, szyi i klatki piersiowej, a często także nadmiernym poceniem się oraz kołataniem serca.

- Ich przyczyną jest przede wszystkim spadek poziomu estrogenów, który wpływa na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu – części mózgu odpowiedzialnej za utrzymanie stałej temperatury ciała – tłumaczy ginekolog. 

Organizm zaczyna błędnie odczytywać normalną temperaturę jako zbyt wysoką i uruchamia mechanizmy chłodzenia, takie jak rozszerzenie naczyń krwionośnych i pocenie się.

Skąd biorą się wahania nastroju w menopauzie?

Hormony płciowe mają duży wpływ nie tylko na układ rozrodczy, ale również na funkcjonowanie mózgu. Estrogeny oddziałują między innymi na serotoninę i dopaminę – neuroprzekaźniki odpowiedzialne za nastrój, motywację i poczucie dobrostanu.

- Gdy ich poziom zaczyna się wahać, kobieta może odczuwać rozdrażnienie, niepokój, spadek energii, płaczliwość, a nawet objawy przypominające depresję. Dodatkowo pogorszenie snu, przewlekłe zmęczenie i stres związany z tym okresem życia mogą nasilać problemy emocjonalne – zauważa lekarz. 

Menopauza a inne choroby – jak odróżnić objawy?

Nie każde zmęczenie, drażliwość czy bezsenność oznaczają menopauzę.

- Podobne objawy mogą występować także w chorobach tarczycy, depresji, zaburzeniach lękowych czy przy niedoborach żelaza i witamin.

Na menopauzę najczęściej wskazują nieregularne miesiączki, stopniowe ich zanikanie oraz współwystępowanie objawów takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, suchość pochwy czy spadek libido.

- W razie wątpliwości lekarz może zlecić badania hormonalne, ocenę funkcji tarczycy oraz podstawowe badania krwi. Ważne jest, aby nie diagnozować się samodzielnie.

Co można zrobić przy menopauzie bez leków?

Ekspert przyznaje, że nie zawsze konieczne jest leczenie farmakologiczne. W wielu przypadkach pomocne okazują się zmiany stylu życia.

- Warto unikać czynników nasilających uderzenia gorąca, takich jak ostre potrawy, alkohol, kofeina, papierosy oraz przegrzewanie organizmu. Korzystne może być ubieranie się warstwowo i utrzymywanie chłodniejszej temperatury w sypialni.

Regularna aktywność fizyczna poprawia samopoczucie, jakość snu i zmniejsza napięcie emocjonalne. Szczególnie polecane są spacery, joga, pływanie czy ćwiczenia oddechowe.

- Duże znaczenie ma także dieta – bogata w warzywa, produkty pełnoziarniste, wapń, witaminę D oraz zdrowe tłuszcze. Dobrze działa również higiena snu: stałe godziny zasypiania, ograniczenie ekranów przed snem i unikanie ciężkich posiłków wieczorem.

Kiedy warto rozważyć hormonalną terapię menopauzalną (HTM)?

Hormonalna terapia menopauzalna (HTM) jest rozważana wtedy, gdy objawy są bardzo nasilone i znacząco obniżają jakość życia – na przykład przy częstych uderzeniach gorąca, przewlekłej bezsenności, silnym obniżeniu nastroju lub objawach ze strony układu moczowo-płciowego.

- Polega ona na uzupełnianiu niedoboru estrogenów, czasem także progesteronu. U wielu kobiet przynosi bardzo dobrą poprawę samopoczucia.

Czy jest bezpieczna?

- Tak – ale tylko po indywidualnej ocenie lekarskiej. Nie każda kobieta może ją stosować. Przeciwwskazaniem mogą byc m.in przebyta choroba nowotworowa piersi, zakrzepica czy niektóre choroby serca. Dlatego decyzję zawsze podejmuje lekarz po dokładnym wywiadzie i badaniu – podkreśla Michał Kaszubski.

Kiedy zgłosić się do lekarza przy objawach menopauzy?

Menopauzy nie trzeba „po prostu przeczekać”, jeśli objawy utrudniają codzienne funkcjonowanie. Ginekolog radzi:

- Konsultacji wymagają szczególnie silne uderzenia gorąca, bezsenność, przewlekłe obniżenie nastroju, stany lękowe, krwawienia po dłuższej przerwie miesiączkowej lub bardzo obfite miesiączki.

Lekarz pomoże ocenić, czy objawy rzeczywiście wynikają z menopauzy, czy może są związane z inną chorobą wymagającą leczenia.

Wczesna konsultacja pozwala szybciej poprawić komfort życia i uniknąć niepotrzebnego cierpienia.