Darmowa tomografia płuc na NFZ. Kto może skorzystać z badania NDTK?

Narodowy Fundusz Zdrowia rozpoczął nabór placówek, które będą realizować nowy program profilaktyki raka płuca. Konkursy ogłoszono we wszystkich 16 województwach. Pierwsze badania dla pacjentów są planowane na drugą połowę października 2026 r.

Program jest skierowany do osób znajdujących się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania na raka płuca, przede wszystkim do obecnych i byłych palaczy spełniających określone kryteria.

NDTK – co to za badanie?

NDTK, czyli niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej, jest badaniem obrazowym pozwalającym wykrywać zmiany w płucach na wczesnym etapie. W porównaniu ze standardową tomografią komputerową klatki piersiowej wykorzystuje niższą dawkę promieniowania. Badanie jest bezbolesne i trwa krótko.

W programie profilaktycznym NDTK ma służyć przede wszystkim wykrywaniu zmian u osób, które nie mają jeszcze objawów choroby, ale ze względu na czynniki ryzyka są bardziej narażone na raka płuca.

10-latek z guzem mózgu przeszedł nowatorską operację. Pierwszy taki zabieg w południowej Polsce

70-latek miał dwa niezależne nowotwory. Lekarze przeprowadzili wyjątkowo rozległą operację robotyczną

e-DiLO już działa. Nowa karta onkologiczna ma uporządkować leczenie pacjentów

Rak płuca: więcej możliwości leczenia. Zmiany dotyczą także pacjentów przed operacją

Przełom w transplantologii. WUM wykonał pierwsze chimeryczne przeszczepienie wątroby

35 milionów nowych przypadków raka rocznie do 2050 roku. Prognoza WHO i sytuacja w Polsce

Kto może skorzystać z darmowej tomografii płuc?

Program jest przeznaczony dla osób z podwyższonym ryzykiem zachorowania na raka płuca. Jednym z najważniejszych kryteriów jest historia palenia papierosów, określana za pomocą tzw. paczkolat.

Szczegółowe warunki udziału wynikają z przepisów dotyczących świadczeń gwarantowanych w ramach programów zdrowotnych. W określonych przypadkach do programu mogą kwalifikować się osoby w wieku 50–55 lat, natomiast podstawową grupę stanowią osoby w wieku 55–74 lata spełniające kryteria dotyczące palenia tytoniu.

Czym są paczkolata?

Paczkolata pozwalają określić łączną ekspozycję na palenie papierosów.

Oblicza się je, mnożąc liczbę paczek papierosów wypalanych dziennie przez liczbę lat palenia. Jeśli ktoś wypalał jedną paczkę dziennie przez 20 lat, ma za sobą 20 paczkolat. Przy dwóch paczkach dziennie przez 10 lat wynik również wynosi 20 paczkolat.

W przypadku programu profilaktyki raka płuca znaczenie ma nie tylko liczba paczkolat, ale także wiek oraz pozostałe kryteria określone w przepisach.

Czy na NDTK potrzebne jest skierowanie?

Nie. Badanie w ramach programu profilaktycznego będzie można wykonać bez skierowania, jeśli pacjent spełni kryteria udziału.

Trzeba będzie zgłosić się do placówki, która będzie realizowała program na podstawie umowy z NFZ. Lista realizatorów powinna być dostępna po zakończeniu postępowań konkursowych.

Jak wygląda program profilaktyki raka płuca?

Ścieżka pacjenta będzie obejmowała kilka etapów.

Najpierw odbędzie się kwalifikacja. Lekarz przeprowadzi wywiad i sprawdzi, czy pacjent spełnia kryteria udziału w programie. Następnie wykonywane będzie badanie NDTK. To właśnie niskodawkowa tomografia komputerowa klatki piersiowej jest głównym badaniem diagnostycznym programu.

Kolejnym etapem będzie omówienie wyniku. Pacjent otrzyma informację o rezultacie badania oraz zalecenia dotyczące dalszego postępowania. Program przewiduje również możliwość wykonania kolejnego kontrolnego badania NDTK w ramach długofalowego monitorowania stanu zdrowia.

Dlaczego profilaktyka raka płuca jest tak ważna?

Rak płuca przez długi czas może rozwijać się bez charakterystycznych objawów. U części pacjentów choroba zostaje rozpoznana dopiero wtedy, gdy jest już zaawansowana. Jednym z najważniejszych czynników ryzyka pozostaje palenie tytoniu. Według danych przywoływanych przez NFZ około 85–90 proc. zachorowań na raka płuca wiąże się z paleniem papierosów.

Wczesne wykrycie choroby zwiększa możliwości skutecznego leczenia. Dlatego badania przesiewowe są kierowane przede wszystkim do osób, u których ryzyko zachorowania jest odpowiednio wysokie.

Kiedy będzie można zrobić darmową tomografię płuc?

NFZ planuje rozpoczęcie pierwszych badań w drugiej połowie października 2026 r. Obecnie trwa wybór placówek, które będą realizować program. Konkursy ogłoszono we wszystkich 16 województwach.

NFZ zakłada wyłonienie co najmniej 32 realizatorów, choć docelowo może być ich ponad 50. Badania mają być wykonywane zarówno w placówkach stacjonarnych, jak i w trybie mobilnym.

Program jest finansowany przez NFZ, a świadczenia mają być dostępne bez limitu dla osób spełniających kryteria kwalifikacji.

Źródło: Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia