Utrata węchu i smaku – kiedy zmysły milkną

Co może „wyłączyć” nasze zmysły?

Najczęściej za nagłą utratę węchu (anosmię) lub smaku (ageuzję) odpowiadają:

• Infekcje wirusowe dróg oddechowych – wirusy dosłownie blokują nasze zmysły, prowadząc do czasowej utraty węchu i smaku.
• Zapalenie zatok i nieżyt nosa – obrzęk błony śluzowej utrudnia cząsteczkom zapachowym dotarcie do receptorów.
• Polipy nosowe i przeszkody anatomiczne – mogą blokować drogi oddechowe i zniekształcać percepcję zapachów.
• Urazy głowy – nawet niewielki uraz może uszkodzić nerwy węchowe lub ich połączenia z mózgiem.
• Ekspozycja na toksyny, palenie tytoniu, chemikalia – działa drażniąco na nabłonek węchowy.
• Choroby neurologiczne i neurodegeneracyjne – takie jak choroba Parkinsona czy guzy mózgu.
• Niektóre leki lub zabiegi medyczne – farmaceutyki lub radioterapia mogą wpływać na zmysł węchu i smaku.

- Utrata zmysłów węchu i smaku najczęściej jest przejściowa i łagodna, gdy towarzyszy np. infekcji wirusowej. Objawy przechodzą po zakończeniu choroby– tłumaczy laryngolog. 

Chrypka, która trwa dłużej niż 2–3 tygodnie. Kiedy trzeba ją zbadać?

Ból ucha po kąpieli? Lekarz ostrzega: to może być groźne „ucho pływaka”

Czy naprawdę potrzebujesz antybiotyku? Kiedy pomaga, a kiedy może bardziej zaszkodzić niż pomóc

Jak prawidłowo myć ręce? Fakty, błędy i mity (Światowy Dzień Higieny Rąk)

Przed majówką warto to wiedzieć: kiedy nie jechać na SOR

Powiększone węzły chłonne – kiedy iść do lekarza i jakie objawy powinny zaniepokoić?

Kiedy powinniśmy reagować natychmiast?

Nie każda utrata węchu jest błaha. Marta Bembnowska-Zelek podkreśla:

- W sytuacjach, gdy utrata węchu lub smaku pojawia się nagle i bez wyraźnej przyczyny, gdy utrzymuje się ponad 2–3 tygodnie, lub gdy towarzyszą jej bóle głowy, zaburzenia widzenia czy inne niepokojące objawy, konieczna jest szybka konsultacja z laryngologiem.

Również jednostronna utrata węchu lub objawy po urazie głowy wymagają pilnej diagnozy, ponieważ mogą sugerować proces nowotworowy lub poważniejsze uszkodzenia neurologiczne.

Jak wygląda diagnostyka?

Specjaliści zaczynają od dokładnego wywiadu i badania fizykalnego. Zastanawiają się: kiedy pojawiły się objawy, czy towarzyszył im katar, ból zatok, czy były wcześniejsze urazy lub przyjmowane leki. Następnie wykonuje się badania specjalistyczne:

• Endoskopia nosa i zatok – ocena anatomii, obecności polipów lub przeszkód.
• Testy węchowe – pozwalają obiektywnie zmierzyć funkcję węchu.

W razie potrzeby diagnostykę poszerza się o badania obrazowe, np. tomografię komputerową czy rezonans magnetyczny, a także konsultacje dodatkowe, np. alergologiczne lub neurologiczne.

Czy można odzyskać węch i smak?

Dobra wiadomość jest taka, że w większości przypadków tak. Marta Bembnowska-Zelek wyjaśnia:

- W infekcjach górnych dróg oddechowych problemy ustępują wraz z zakończeniem choroby, w przypadku blokady nosa np. przez polipy nosa – poprawa następuje po leczeniu przyczynowym, często operacyjnym.

Leczenie zależy od przyczyny – mogą to być leki przeciwzapalne, sterydy donosowe, terapie przeciwalergiczne, a w niektórych przypadkach chirurgia endoskopowa nosa i zatok (FESS) w celu usunięcia polipów lub korekty przegrody nosa.

Równie ważna jest rehabilitacja węchu. Trening węchowy polega na regularnym, świadomym wąchaniu wybranych zapachów – np. cytryny czy olejków aromatycznych – według schematu. Poprawia regenerację i przyspiesza powrót zmysłów. Nie bez znaczenia pozostaje styl życia – rzucenie palenia, higiena nosa i jamy ustnej oraz unikanie czynników drażniących.

- Nawet w przypadkach długotrwałych zaburzeń istnieje szansa na poprawę dzięki odpowiedniemu leczeniu i rehabilitacji – podkreśla ekspertka.

Nie lekceważ utraty węchu i smaku

Utrata węchu i smaku to sygnał, którego nie można ignorować. Choć często jest przejściowa, może też wskazywać na poważniejsze choroby neurologiczne, nowotworowe czy powikłania po urazach.

Każda nagła lub utrzymująca się utrata tych zmysłów powinna zostać oceniona przez specjalistę. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie znacznie zwiększają szanse na odzyskanie pełnej funkcji zmysłów i komfortu życia.