Młode pokolenia starzeją się szybciej — i chorują na raka wcześniej

Naukowcy wykazali, że kolejne pokolenia starzeją się biologicznie szybciej niż ich poprzednicy. To właśnie ten proces może być kluczowym czynnikiem wyjaśniającym dramatyczny wzrost liczby nowotworów diagnozowanych u osób młodszych.

Czym jest wiek biologiczny i dlaczego ma znaczenie?

Większość z nas postrzega czas przez pryzmat wieku chronologicznego, czyli liczby przeżytych lat. Jednak nasze komórki i tkanki mogą „starzeć się” w innym tempie – ten stan nazywamy wiekiem biologicznym.

Kluczowe pojęcia:

• Wiek chronologiczny: liczba lat, które faktycznie mamy w metryce.
• Wiek biologiczny: stan funkcjonalny naszego organizmu na poziomie komórkowym.
• Luka wiekowa (age gap): różnica między wiekiem biologicznym a chronologicznym.

Badacze z Washington University School of Medicine w St. Louis udowodnili, że im większa jest ta luka, tym wyższe staje się ryzyko rozwoju nowotworów. Co alarmujące, u osób urodzonych w późniejszych dekadach luka ta jest znacznie wyraźniejsza.

- Naszym nadrzędnym celem jest zrozumienie, w jaki sposób współczesne środowisko wpływa na ryzyko zachorowania na raka. Chcemy przekształcić profilaktykę z ogólnych zaleceń w precyzyjne, spersonalizowane interwencje - dr Yin Cao, ScD, epidemiolog molekularna z Washington University School of Medicine.

Medycyna estetyczna po 40-tce, 50-tce i 60-tce – co naprawdę działa w każdym wieku?

Jak przeprowadzono badania?

Zespół dr Yin Cao przeanalizował dane z dwóch potężnych baz biomedycznych:

• UK Biobank (Wielka Brytania): obejmujący ponad 154 000 młodych dorosłych.
• NIH All of Us Research Program (USA): obejmujący ponad 10 000 uczestników.

Tempo starzenia oceniano na dwóch poziomach:

• Ogólnoustrojowym: przy użyciu miary PhenoAge (analiza 9 markerów krwi, takich jak albumina czy kreatynina) oraz wskaźników metabolomicznych.
• Narządowym: poprzez ocenę poziomu białek we krwi, które są ściśle powiązane z funkcjonowaniem konkretnych układów organizmu.

Wyniki, które dają do myślenia

Różnice między pokoleniami okazały się wyraźne i statystycznie istotne:

• W Wielkiej Brytanii: osoby urodzone w latach 1965–1974 wykazywały starzenie ogólnoustrojowe o 23% szybsze niż te urodzone w latach 1950–1954 (przy tym samym wieku chronologicznym).
• W USA: różnica była jeszcze bardziej drastyczna – osoby z roczników 1990–1999 miały wskaźnik starzenia wyższy o 92% niż grupa z lat 1965–1969.

Co ważne, osoby z najbardziej zaawansowanym wiekiem biologicznym miały o 15% wyższe ryzyko nowotworów litych. Wynik ten pozostał istotny nawet po uwzględnieniu predyspozycji genetycznych, co sugeruje, że kluczową rolę odgrywają czynniki środowiskowe.

Które narządy są najbardziej narażone?

Przyspieszone starzenie wiąże się ze wzrostem ryzyka m.in. raka płuc, nowotworów przewodu pokarmowego oraz raka macicy. Badanie wskazało na dwa istotne powiązania:

• Starzenie układu odpornościowego zwiększa ryzyko wczesnego raka płuc.
• Starzenie tkanki tłuszczowej ma bezpośredni związek z częstszym występowaniem raka jelita grubego.

Co to oznacza dla pacjenta?

Pomiary wieku biologicznego mogą w przyszłości zrewolucjonizować profilaktykę. Dzięki nim lekarze będą mogli wytypować osoby, które najbardziej potrzebują:

• Wcześniejszych badań przesiewowych (np. kolonoskopii czy tomografii płuc).
• Intensywniejszych zmian w stylu życia (dieta, aktywność, redukcja stresu).
• Celowanych terapii wspierających zdrowie metaboliczne.

Badacze wskazują, że czynniki takie jak otyłość, siedzący tryb życia, używki oraz zła dieta kumulują się, przyspieszając „zegar biologiczny” naszego organizmu.

Bibliografia: 

1. Tian R, Zong Y, Ren D, Tica S, Hong D, Odulyale O, Buenrostro J, Govindan R, Cao Y. Biological aging and generational shifts in early-onset cancer risk. Nature Medicine. 22 czerwca 2026. DOI: 10.1038/s41591-026-04448-w

2. Evangelou Strait J. Faster aging in younger generations linked to rise in early-onset cancer. WashU Medicine News Release. 22 czerwca 2026. Dostępny pod adresem: https://medicine.washu.edu/news/faster-aging-in-younger-generations-linked-to-rise-in-early-onset-cancer/

3. Cancer Grand Challenges — PROSPECT Team. Dostępny pod adresem: https://www.cancergrandchallenges.org/prospect