Leki GLP-1 mogą ograniczać powstawanie przerzutów nowotworowych. Obiecujące dane z badania prezentowanego przez ASCO

Otyłość a ryzyko nowotworów

Otyłość od lat uznawana jest za jeden z istotnych czynników ryzyka wielu chorób nowotworowych. Nadmierna masa ciała sprzyja przewlekłemu stanowi zapalnemu, zaburzeniom hormonalnym oraz zmianom metabolicznym, które mogą wspierać rozwój komórek nowotworowych. Szacuje się, że nawet kilkanaście rodzajów nowotworów pozostaje bezpośrednio związanych z otyłością, w tym rak piersi po menopauzie, rak jelita grubego, rak wątroby, rak trzustki czy rak nerki.

Chemioterapia nie musi oznaczać łysienia. Jak działa chłodzenie skóry głowy?

Twarz starzeje się szybciej niż metryka? Sztuczna inteligencja łączy to z przeżywalnością w chorobie nowotworowej

Przełom w onkologii. Terapia, która zmienia zasady gry w leczeniu raka trzustki

Co wykazało nowe badanie?

Badacze przeanalizowali dane medyczne 12 112 pacjentów z nowotworami w stadium I–III, którzy jednocześnie chorowali na cukrzycę typu 2. Celem było sprawdzenie, czy stosowanie agonistów receptora GLP-1 wpływa na ryzyko progresji choroby nowotworowej do stadium IV, czyli pojawienia się przerzutów odległych. W analizie porównano osoby przyjmujące leki GLP-1 z pacjentami stosującymi inhibitory DPP-4 (tzw. gliptyny), które również są wykorzystywane w terapii cukrzycy typu 2. Wyniki wskazały, że u pacjentów otrzymujących leki GLP-1 ryzyko rozwoju choroby przerzutowej było istotnie niższe w przypadku kilku nowotworów związanych z otyłością. Najbardziej wyraźne różnice odnotowano w przypadku:

• raka płuca – progresja do stadium IV wystąpiła u 10% pacjentów stosujących GLP-1 wobec 22% w grupie porównawczej;
• raka piersi – odpowiednio 10% versus 20%;
• raka jelita grubego – 13% versus 22%;
• raka wątroby – 19% versus 28%.

Oznacza to względne zmniejszenie ryzyka rozwoju przerzutów o około 38–50%.

W przypadku raka prostaty, raka trzustki oraz raka nerki również zaobserwowano korzystny trend, jednak różnice nie osiągnęły poziomu istotności statystycznej.

ICYMI at #ASCO26: GLP-1 RAs are associated with reduced metastatic progression of 4 different malignancies and improved OS in 7 tumor types, per the results of a real-world analysis of 10,000+ patients with cancer. #ASCODailyNews has more: https://t.co/cItETFKr17 pic.twitter.com/D6p2ZkV5yW

— ASCO (@ASCO) June 5, 2026

Możliwe mechanizmy działania

Naukowcy podkreślają, że efekt ochronny może wynikać nie tylko z redukcji masy ciała. Coraz więcej danych wskazuje, że receptory GLP-1 występują również w tkankach nowotworowych i mogą wpływać na procesy związane z proliferacją komórek, stanem zapalnym oraz metabolizmem guza. Dodatkowa analiza wykazała, że wysoka ekspresja receptora GLP-1 w tkance nowotworowej wiązała się z 33-procentowym zmniejszeniem ryzyka zgonu. W przypadku raka piersi korzyść była jeszcze większa i sięgała 45%.

Czy można już mówić o przełomie?

Eksperci zachowują ostrożność. Opisywane badanie miało charakter obserwacyjny, co oznacza, że wykazano zależność między stosowaniem leków GLP-1 a mniejszą częstością przerzutów, ale nie udowodniono bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego. Na wynik mogły wpływać również inne czynniki, takie jak ogólny stan zdrowia pacjentów, stopień kontroli cukrzycy czy różnice w stylu życia. Do potwierdzenia obserwacji konieczne będą randomizowane badania kliniczne, które pozwolą jednoznacznie ocenić, czy agoniści receptora GLP-1 rzeczywiście mogą stać się elementem strategii wspierającej leczenie onkologiczne.

NOWE

Oblicz, porównaj, kontroluj zdrowie

wypróbuj kalkulatory medyczne!

Sprawdź

Co to oznacza dla pacjentów?

Na obecnym etapie nie ma podstaw, aby stosować leki GLP-1 wyłącznie w celu zapobiegania przerzutom nowotworowym. Wyniki badania są jednak kolejnym argumentem przemawiającym za skutecznym leczeniem otyłości i zaburzeń metabolicznych, które odgrywają istotną rolę w rozwoju wielu chorób przewlekłych, w tym nowotworów. Jeżeli kolejne badania potwierdzą obecne obserwacje, leki GLP-1 mogą w przyszłości znaleźć nowe zastosowanie również w onkologii.

Przypisy

American Society of Clinical Oncology (ASCO). GLP-1s May Reduce Metastatic Progression of Certain Obesity-Related Cancers. ASCO Press Center. 2025. Dostęp: https://www.asco.org/about-asco/press-center/glp-may-reduce-metastatic-progression