Kosmetyki dla nastolatków: mniej znaczy więcej. Eksperci ostrzegają przed modą z Internetu

Skóra nastolatków – dlaczego wymaga innej pielęgnacji niż skóra dorosłych?

W okresie dojrzewania skóra przechodzi burzliwe zmiany. Pod wpływem hormonów płciowych gruczoły łojowe zaczynają produkować więcej sebum (naturalnego łoju), co sprzyja przetłuszczaniu się cery, powstawaniu zaskórników i zmian zapalnych. Według rekomendacji Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego trądzik pospolity to najczęstsza dermatoza (choroba skóry) okresu dojrzewania – dotyczy około 80 proc. nastolatków. 

Jednocześnie skóra młodych osób wciąż różni się od skóry dorosłych. Jest cieńsza i bardziej wrażliwa, dlatego produkty przeznaczone dla dorosłych – zwłaszcza te z retinolem, witaminą C czy mocnymi kwasami złuszczającymi – mogą jej zaszkodzić zamiast pomóc. To kluczowa informacja w czasach, gdy nastolatki masowo sięgają po kosmetyki „anti-aging" (przeciwstarzeniowe) reklamowane w mediach społecznościowych. 

Nasza ekspertka kosmetolog Anna Jurgielaniec podkreśla: 

- Dzieci w wieku szkolnym, które mają 7-12 lat nie potrzebują – a wręcz nie powinny – mieć żadnej „rutyny” pielęgnacyjnej. Jeśli nie mają problemów skórnych, ich delikatnych buziek nie trzeba niczym nawilżać czy złuszczać. Takie zabiegi nie przyniosą ich twarzom żadnego pożytku, a wręcz zaszkodzą. Jedyny kosmetyk, który można wprowadzić do utrzymania codziennej higieny, to delikatny żel do mycia twarzy albo płyn micelarny.

Botoks czy chirurgia plastyczna – co wybrać i kiedy?

Masaż Hadado – japoński lifting twarzy. Czy może zastąpić medycynę estetyczną?

Medycyna estetyczna po 40-tce, 50-tce i 60-tce – co naprawdę działa w każdym wieku?

Przed zabiegiem medycyny estetycznej odwiedź dermatologa. Dlaczego ocena skóry jest tak ważna?

Korneoterapia: łagodna droga do zdrowej bariery skóry

Mezoterapia igłowa – kiedy skóra wokół ust zdradza wiek

Trend z TikToka pod lupą naukowców

Skalę problemu pokazało pierwsze recenzowane badanie na ten temat, opublikowane w 2025 r. w czasopiśmie „Pediatrics". Naukowcy z Northwestern University przeanalizowali 100 filmów z TikToka, w których młodzi twórcy prezentowali swoje rutyny pielęgnacyjne. Wnioski są niepokojące: dziewczęta w wieku od 7 do 18 lat stosowały średnio sześć różnych produktów na twarz, a niektóre ponad tuzin. Najpopularniejsze filmy zawierały średnio 11 potencjalnie drażniących składników aktywnych.

Co więcej, tylko 26 proc. dziennych rutyn pielęgnacyjnych zawierało krem z filtrem przeciwsłonecznym – a to, zdaniem badaczy, najważniejszy kosmetyk dla każdej grupy wiekowej, szczególnie dla dzieci. Autorzy badania ostrzegają, że naśladowanie takich rutyn grozi podrażnieniem skóry, nadwrażliwością na słońce i alergicznym kontaktowym zapaleniem skóry – czyli reakcją alergiczną, która może utrwalić się na całe życie.

Ukryty przekaz nadmiernie częstych zakupów kosmetycznych

Kosmetolog Anna Jurgielaniec zwraca uwagę na jeszcze inny, ważny aspekt wizyt w sklepach z kosmetykami:

- Dlaczego jestem przeciwniczką zbyt wczesnego wprowadzania dzieci w świat kosmetyków? Z jednej strony to działanie, które może spowodować szkody na ich skórze – wywołać podrażnienia, alergie czy zaczerwienienia. Jednak bardziej istotny jest przekaz, który wraz z zakupem wielu produktów kosmetycznych przekazuje się dzieciom: nie jesteś idealna taka, jaka jesteś. Musisz mieć nawilżoną skórę, gładkie ciało czy mniej puszące się włosy – tego wymaga od nas (kobiet!) świat.

Jakie kosmetyki dla nastolatków wybrać? Prosta rutyna w trzech krokach

Dermatolodzy są zgodni: młoda skóra nie potrzebuje dziesięciu słoiczków. Między 10. a 14. rokiem życia większość młodych osób może wprowadzić prostą rutynę składającą się z trzech kroków: oczyszczania, nawilżania i ochrony przeciwsłonecznej. Konsekwencja w stosowaniu kilku prostych kosmetyków jest ważniejsza niż wieloetapowa rutyna z dziesięcioma produktami. 

Podstawowy zestaw kosmetyków dla nastolatka powinien obejmować:

• delikatny żel lub piankę do mycia twarzy – bez mydeł zasadowych, które przesuszają skórę i paradoksalnie nasilają produkcję sebum;
• lekki, niekomedogenny krem nawilżający (czyli taki, który nie zatyka porów) – nawet cera tłusta wymaga nawilżenia;
• krem z filtrem SPF 30–50 stosowany codziennie rano – to najlepiej udokumentowana profilaktyka fotostarzenia i raka skóry;
• w razie potrzeby: dermokosmetyki do cery trądzikowej – najlepiej dobrane po konsultacji z dermatologiem lub farmaceutą.

Czego unikać? Retinoidów kosmetycznych, wysokoprocentowej witaminy C, mocnych kwasów złuszczających oraz łączenia wielu składników aktywnych naraz. Badacze z Northwestern zwracali uwagę, że ryzyko podrażnień wynikało zarówno z jednoczesnego stosowania wielu składników aktywnych, jak i z nieświadomego nakładania tego samego składnika obecnego w trzech, czterech czy pięciu różnych produktach. 

Trądzik u nastolatka – kiedy kosmetyki to za mało?

Warto pamiętać, że trądzik jest chorobą, a nie defektem kosmetycznym. Zgodnie z wytycznymi towarzystw naukowych, m.in. konsensusem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, terapia trądziku powinna obejmować nie tylko leczenie farmakologiczne, lecz także edukację pacjenta i odpowiednią codzienną pielęgnację – prawidłowa pielęgnacja zmniejsza objawy uboczne leków, skraca leczenie i wydłuża okresy remisji. 

Jeśli na skórze nastolatka pojawiają się liczne bolesne, zapalne zmiany, guzki lub blizny, samodzielne eksperymenty z drogeryjnymi nowościami nie wystarczą – konieczna jest wizyta u dermatologa. Nieleczony trądzik może pozostawić trwałe blizny i przebarwienia, a także odbić się na samoocenie i zdrowiu psychicznym młodego człowieka.

Nie bez znaczenia jest też aspekt psychologiczny samego trendu. Autorka badania z „Pediatrics", dr Molly Hales, zauważa, że pokazywanie dziewczynkom, że powinny poświęcać tak dużo czasu i uwagi swojej skórze, ustawia wobec nich bardzo wysoko poprzeczkę – i może budować niezdrową presję dotyczącą wyglądu.

Kosmetyki dla nastolatków powinny być przede wszystkim proste i bezpieczne. Zamiast wieloetapowych rutyn z TikToka młodej skórze wystarczą trzy kroki: łagodne oczyszczanie, nawilżanie i codzienna ochrona przeciwsłoneczna. Silne składniki aktywne, takie jak retinol czy mocne kwasy, mogą uszkodzić barierę ochronną skóry nastolatka i wywołać trwałe alergie. W przypadku nasilonego trądziku najlepszym „kosmetykiem" jest wizyta u dermatologa. Warto rozmawiać z nastolatkiem o presji wyglądu – zdrowa skóra zaczyna się od zdrowych nawyków, nie od pełnej kosmetyczki.

Źródła:

Jurgielaniec A. (kosmetolog), Jakie kosmetyki dla nastolatków i dzieci w wieku 7-12 lat? Wystarczy jeden produkt, blog annajurgielaniec.pl, 2025, https://www.annajurgielaniec.pl/jakie-kosmetyki-dla-nastolatkow-i-dzieci/

Hales M., Rigali S., Paller A., Liszewski W., Lagu T., Pediatric Skin Care Regimens on TikTok, „Pediatrics" 2025; 156(1): e2024070309, American Academy of Pediatrics, 2025, https://publications.aap.org/pediatrics/article-abstract/doi/10.1542/peds.2024-070309/202103/Pediatric-Skin-Care-Regimens-on-TikTok

Northwestern University (Northwestern Now), TikTok teen skin-care routines are harmful, materiał uczelni nt. badania finansowanego przez NIH, 2025, https://news.northwestern.edu/stories/2025/06/tiktok-teen-skin-care-routines-are-harmful

Szepietowski J., Kapińska-Mrowiecka M., Kaszuba A. i in., Trądzik zwyczajny: patogeneza i leczenie. Konsensus Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, „Przegląd Dermatologiczny" 2012; 99: 649–673 (oraz aktualizacja rekomendacji PTD, „Przegląd Dermatologiczny" 2023; 110(5)), https://www.termedia.pl (wydawca „Przeglądu Dermatologicznego")

Zaenglein A.L., Pathy A.L., Schlosser B.J. i in., Guidelines of care for the management of acne vulgaris, „Journal of the American Academy of Dermatology" 2016; 74: 945–973, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26897386/

American Academy of Pediatrics (AAP Journal Blogs), Children Using Skin-Care Regimens That They Learned From TikTok, 2025, https://publications.aap.org/journal-blogs/blog/32348/Children-Using-Skin-Care-Regimens-That-They