Więcej ojców na zasiłku macierzyńskim – ZUS pokazuje zmianę trendu w opiece nad dziećmi

Dynamiczny wzrost ojców na urlopie rodzicielskim

Najbardziej widoczny wzrost dotyczy urlopu rodzicielskiego. W 2024 r. ojcowie stanowili 12,3% osób pobierających zasiłek z tego tytułu, a w 2025 r. – już 16,7%, czyli wzrost o ponad 4 punkty procentowe rok do roku, mimo spadku liczby urodzeń. To wyraźny sygnał rosnącej aktywności ojców w korzystaniu z tego uprawnienia.

Rozwiązania te zostały wprowadzone w Polsce w związku z wdrożeniem unijnej dyrektywy Work-Life Balance, która promuje większe zaangażowanie ojców i ułatwia kobietom powrót na rynek pracy.

Ojciec na miarę czasów. Jak być dziś dobrym tatą?

„Ołowiane dzieci” – serial Netflixa inspirowany prawdziwą historią ołowicy u dzieci

Jak dbać o zęby u dzieci powyżej 6. roku życia? Najnowsze zalecenia na 2026 rok dla rodziców

Kalendarz szczepień dzieci i młodzieży 2026 – co musi wiedzieć każdy rodzic?

34. Finał WOŚP w niedzielę – wsparcie dla zdrowia dzieci i „zdrowych brzuszków”

Rozszerzanie diety a wiek skorygowany: kiedy jest najlepszy moment?

Urlop ojcowski – stabilny i niezależny przywilej

Prawo do urlopu ojcowskiego przysługuje wyłącznie ojcu dziecka i nie może zostać przeniesione na inną osobę. Dotyczy także ojców adopcyjnych.

• Długość urlopu: do 2 tygodni (do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia; w przypadku adopcji do 12 miesięcy od przysposobienia, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14 lat).
• Możliwość podziału: jednorazowo 2 tygodnie lub dwie części po 1 tygodniu.
• Wysokość zasiłku: 100% podstawy wymiaru zasiłku.
• Jak wnioskować: co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, wniosek papierowy lub elektroniczny.

Urlop rodzicielski – dłuższy i z nowym podziałem między rodzicami

Od 26 kwietnia 2023 r., w wyniku nowelizacji Kodeksu pracy wdrażającej dyrektywę UE 2019/1158:

Łączny czas trwania urlopu rodzicielskiego:

• 41 tygodni – przy jednym dziecku,
• 43 tygodnie – przy dwojgu lub więcej dzieciach.

Dla rodziców dzieci z orzeczeniem „za życiem”: do 65 tygodni (jedno dziecko) lub 67 tygodni (dwoje lub więcej).

9 tygodni wyłącznie dla drugiego rodzica – zasada „use it or lose it”

Każdy rodzic ma nieprzenoszalne 9 tygodni urlopu, których nie można przekazać drugiemu rodzicowi. Pozostałą część urlopu (23–25 tygodni) rodzice mogą podzielić według własnego uznania.

• Zasiłek macierzyński: 70% podstawy wymiaru zasiłku (wyjątek: matka składająca wniosek w pełnym wymiarze – 81,5%).
• Wniosek: należy złożyć co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu.

Dzięki temu mechanizmowi rośnie udział ojców w opiece nad dziećmi, co jest jednym z głównych celów dyrektywy Work-Life Balance.

Praktyczne korzyści dla rodzin

Aktywne uczestnictwo ojców w wychowaniu dzieci przynosi wymierne efekty:

• Dla dzieci: lepszy rozwój emocjonalny i większe poczucie bezpieczeństwa.
• Dla matek: wsparcie w codziennych obowiązkach, mniejsze ryzyko wypalenia i depresji poporodowej.
• Dla ojców: budowanie więzi z dzieckiem, lepsza równowaga praca‑życie.
• Dla społeczeństwa: promowanie równości płci i zmiana tradycyjnych wzorców rodzinnych.