Seks bez bólu – kiedy iść do ginekologa, a kiedy do psychologa?

Kiedy przyczyną jest ciało?

Przyczyny fizyczne bólu podczas współżycia (dyspareunii) są różnorodne. Mogą to być wady anatomiczne, suchość pochwy, infekcje, choroby przewlekłe, stany zapalne czy endometrioza.

Część problemów wiąże się z zaburzeniami napięcia mięśni dna miednicy lub zrostami po porodach i operacjach.

Łukasz Blukacz wyjaśnia:

- Ginekolog zajmuje się przede wszystkim identyfikacją i leczeniem schorzeń narządów rodnych – takich jak infekcje, suchość pochwy, endometrioza, zrosty, torbiele czy zmiany anatomiczne. Leczenie może obejmować farmakoterapię, hormonalną terapię miejscową lub ogólnoustrojową, a w niektórych przypadkach także leczenie operacyjne.

Ważne jest szybkie rozpoznanie, bo – jak mówi ekspert – ból może być także objawem nowotworów, w tym raka szyjki macicy, sromu czy jajnika.

- Nie zaleca się „obserwowania” tego rodzaju bólu przez wiele tygodni czy miesięcy bez konsultacji, ponieważ wiele potencjalnych przyczyn można skutecznie leczyć lub kontrolować – pod warunkiem wczesnego rozpoznania – przestrzega lekarz.

Błędne koło leczenia infekcji intymnych – antybiotyki, oporność i nawroty

Cytolityczne zapalenie pochwy – kiedy infekcja przypomina grzybicę?

Profilaktyka nawrotów infekcji intymnych – jak zadbać o mikrobiotę pochwy

Nawracające infekcje intymne – kiedy udać się do lekarza i jak znaleźć przyczynę

Nawracająca infekcja intymna – jak ją rozpoznać i dlaczego wraca?

Co piąta młoda kobieta nigdy nie była u ginekologa. Wyniki najnowszego badania zaskakują

A kiedy powodem jest psychika?

Nie każdy ból da się jednoznacznie przypisać do sfery fizycznej. Lęk przed seksem, doświadczenia przemocy, niskie libido, czy negatywne przekonania o seksualności – to również częste źródła problemu. Co więcej, przyczyny te bardzo często się przenikają.

- Odróżnienie bólu podczas współżycia wywołanego przyczynami fizycznymi od tego o podłożu psychologicznym bywa nie tylko trudne – w wielu przypadkach jest wręcz niemożliwe – zaznacza Łukasz Blukacz. - Fizyczny dyskomfort, który początkowo ma konkretną i możliwą do usunięcia przyczynę – jak infekcja, uraz czy suchość pochwy – z czasem prowadzi do stresu, lęku przed bólem, unikania bliskości, a nawet do powstania uwarunkowanych reakcji obronnych organizmu.

Ekspert zwraca uwagę, że z czasem nawet ból pierwotnie fizyczny staje się wzmocniony przez czynniki psychologiczne.

- Ciało „uczy się” bólu – na poziomie fizjologicznym i emocjonalnym. Dlatego wielu specjalistów z doświadczeniem w pracy z pacjentkami cierpiącymi na dyspareunię odchodzi od prób sztywnego klasyfikowania bólu jako fizycznego lub psychogennego, na rzecz podejścia całościowego – dodaje ekspert.

Kiedy do lekarza, kiedy do terapeuty?

Jeśli ból pojawia się po raz pierwszy lub nasila, pierwszym krokiem powinna być zawsze konsultacja z ginekologiem. Po wykluczeniu chorób somatycznych, dalsze działania może prowadzić zespół specjalistów – seksuolog, psycholog, psychiatra czy fizjoterapeuta uroginekologiczny.

- Zdecydowana większość utrwalonych problemów w tej sferze wymaga ścisłej współpracy kilku specjalistów – ginekologa, fizjoterapeuty uroginekologicznego, psychologa lub psychiatry, a często także seksuologa – podkreśla lekarz.

Jak zaznacza, kluczowe jest kompleksowe podejście, obejmujące zarówno ciało, psychikę, jak i relacje. Niezwykle istotna jest również rola fizjoterapii uroginekologicznej w leczeniu napięć mięśni dna miednicy i poprawie komfortu w obrębie miednicy.

Co może oznaczać ból?

Niepokojące objawy to m.in. ból podczas głębokiej penetracji, krwawienia kontaktowe, upławy o nieprzyjemnym zapachu, ból podczas miesiączki lub wypróżnień, suchość pochwy mimo podniecenia czy lęk przed zbliżeniem.

- Ból podczas stosunku może być jednym z pierwszych objawów poważniejszych chorób ginekologicznych i pozaginekologicznych. Dlatego nigdy nie powinien być bagatelizowany, zwłaszcza jeśli pojawia się nagle, nasila się z czasem, ma charakter głęboki lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy – ostrzega Łukasz Blukacz.

Do najczęstszych diagnoz należą: endometrioza, choroby zapalne miednicy mniejszej, infekcje, ale też liszaj twardzinowy, choroby autoimmunologiczne, a nawet nowotwory.

Pomoc jest możliwa – i dostępna

Najważniejsze to nie bagatelizować problemu i nie pozostawać z nim samemu. Dzisiejsza medycyna oferuje wiele skutecznych metod leczenia – zarówno dla ciała, jak i psychiki. Trzeba tylko wykonać pierwszy krok.

- Bardzo ważne jest, by pacjentka nie próbowała samodzielnie oceniać „czy to psychika, czy ciało”, lecz zgłosiła się do lekarza – najlepiej ginekologa z doświadczeniem w pracy z bólem podczas współżycia, który będzie potrafił zaproponować zarówno odpowiednią diagnostykę, jak i – w razie potrzeby – współpracę z psychologiem, seksuologiem lub fizjoterapeutą – podsumowuje Łukasz Blukacz.