Blefaroplastyka: kiedy opadające powieki to już nie tylko kwestia urody

Czym jest blefaroplastyka i kiedy się ją wykonuje

Blefaroplastyka, czyli plastyka powiek, to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu nadmiaru skóry, a czasem także tkanki tłuszczowej i fragmentu mięśnia okrężnego oka, w obrębie powiek górnych lub dolnych. Z wiekiem skóra traci elastyczność, a struktury podtrzymujące powiekę słabną. Efektem jest opadająca, „ciężka” powieka górna oraz workowatość pod oczami. Zjawisko to nasila się zwykle po 40.–50. roku życia, choć może pojawić się wcześniej, jeśli ktoś ma predyspozycje genetyczne.

Zabieg bywa wykonywany z dwóch powodów: estetycznego i medycznego. Warto od razu wyjaśnić tę różnicę, bo ma ona duże znaczenie praktyczne – także finansowe. Blefaroplastyka odgrywa istotną rolę w odmładzaniu twarzy, a górna i dolna plastyka powiek są wskazane w leczeniu nadmiaru skóry lub tkanki tłuszczowej oczodołu, co pokazuje, że zabieg ten łączy efekt estetyczny z realną poprawą komfortu widzenia. 

Oczyszczanie skóry twarzy latem: dlaczego jedno mycie już nie wystarcza?

Abdominoplastyka (plastyka brzucha) — wszystko, co powinnaś wiedzieć przed zabiegiem

Czy codzienne mycie głowy powoduje wypadanie włosów? Trychologiczne fakty i mity

Przechowywanie kosmetyków latem: jak upał niszczy kremy, serum i filtry SPF

Chirurgia plastyczna u mężczyzn: dlaczego panowie coraz częściej trafiają na stół operacyjny?

Blefaroplastyka krok po kroku – jak wygląda zabieg i ile trwa?

Szukasz lekarza medycyny estetycznej? Znajdź specjalistę w swoim mieście.

Zobacz specjalistów

Wskazania do zabiegu – nie tylko estetyka

Blefaroplastyka najczęściej kojarzy się z medycyną estetyczną, ale w wielu przypadkach ma również uzasadnienie zdrowotne. Do najważniejszych wskazań należą:

• znaczne ograniczenie pola widzenia spowodowane nadmiarem skóry zwisającej nad rzęsami (szczególnie od strony skroniowej),
• opadanie powieki górnej (ptoza), utrudniające czytanie, prowadzenie samochodu czy pracę wymagającą koncentracji wzroku,
• nawracające podrażnienia i stany zapalne spojówek wywołane nieprawidłowym ułożeniem powieki,
• nieprawidłowe podwinięcie (entropion) lub wywinięcie (ektropion) brzegu powieki,
• przepukliny tłuszczowe powiek dolnych dające uczucie ciężkości i estetyczny dyskomfort,
• chęć poprawy wyglądu okolic oczu – zmniejszenia „zmęczonego” spojrzenia, choć samo to wskazanie ma charakter wyłącznie estetyczny.

W polskim systemie ochrony zdrowia zabieg może być finansowany przez NFZ, ale wyłącznie wtedy, gdy jego celem jest poprawa funkcji powiek i pola widzenia, a nie sam efekt estetyczny. Pacjent musi uzyskać skierowanie od lekarza specjalisty – najczęściej okulisty – który potwierdzi, że nadmiar skóry rzeczywiście ogranicza widzenie w sposób istotny klinicznie. Zabieg wykonywany w ramach świadczeń gwarantowanych ma inny cel niż operacja prywatna: priorytetem jest funkcja, nie estetyka, dlatego efekt wizualny bywa skromniejszy niż po zabiegu komercyjnym.

- Pacjent kwalifikowany na NFZ musi najczęściej mieć prawdziwą ptozę powieki, czyli sytuację, w której powieka fizycznie przesłania źrenicę i ogranicza pole widzenia. Wykonuje się wtedy nieco inny zabieg niż zwykła plastyka powiek, ponieważ trzeba np. skrócić tarczkę lub mięsień, albo sfałdować (splikować) mięsień dźwigacza powieki, aby pacjent mógł wyżej unieść brzeg powieki, a jednocześnie zachować możliwość domknięcia oka. Dlatego na NFZ zabiegi są często wykonywane na jedno oko na raz - tłumaczy chirurg plastyczny Tomasz Brzoskwinia.

Jak wygląda kwalifikacja i przygotowanie do zabiegu

Przed zabiegiem konieczna jest dokładna konsultacja z chirurgiem plastycznym lub okulistą. Lekarz ocenia obecność objawów zespołu suchego oka, ponieważ bezpośrednio wiążą się one z ryzykiem powikłań pooperacyjnych, a także bierze pod uwagę położenie brwi, opadanie powieki i projekcję policzka. Standardowo wykonuje się też podstawowe badania laboratoryjne oraz wywiad w kierunku chorób ogólnoustrojowych, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy zaburzenia krzepnięcia, które mogą wpływać na przebieg gojenia. Jak podkreśla ekspert, chirurg plastyczny Tomasz Brzoskwinia:

- Najczęściej wystarczy samo zdjęcie, choć optymalnie jest zbadać pacjenta osobiście i ocenić nadmiar skóry oraz relację brzegu powieki do źrenicy przy patrzeniu na wprost. Istotna jest też ocena pozycji brwi – opadnięcie brwi (ptoza brwi) może wymagać wcześniejszej korekty, ponieważ często zdarza się, że nadmiar skóry na powiekach jest w rzeczywistości spowodowany właśnie obniżeniem brwi, a nie samą powieką.

 

Poza tym ważne są badania:

- Przed zabiegiem konieczne są też podstawowe badania z krwi, takie jak morfologia, APTT, INR, poziom potasu, przeciwciała anty-HCV oraz CRP.

Do przygotowania przedoperacyjnego zwykle należy:

• odstawienie leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych po konsultacji z lekarzem prowadzącym,
• unikanie palenia tytoniu, które pogarsza gojenie tkanek,
• wykonanie zdjęć dokumentujących stan wyjściowy powiek,
• omówienie oczekiwań pacjenta względem efektu estetycznego z lekarzem.

Przebieg zabiegu krok po kroku

Blefaroplastyka górnych powiek zwykle wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym, w warunkach ambulatoryjnych. Chirurg wyznacza linię cięcia w naturalnym fałdzie powieki, dzięki czemu blizna po zagojeniu jest praktycznie niewidoczna. Następnie usuwany jest nadmiar skóry, a w razie potrzeby także niewielki fragment mięśnia i tkanki tłuszczowej.

W przypadku powiek dolnych stosuje się dwie główne techniki. Technika przezspojówkowa jest zarezerwowana głównie dla młodszych pacjentów z wyraźną przepukliną dolnego fałdu tłuszczowego bez nadmiaru skóry, natomiast technika przezskórna jest stosowana u pacjentów wymagających wycięcia skóry. Wybór metody zależy od indywidualnej budowy anatomicznej pacjenta i celu zabiegu – decyzję podejmuje chirurg po ocenie stanu powiek. 

Rekonwalescencja i pielęgnacja po zabiegu

Powrót do pełnej sprawności po blefaroplastyce trwa zwykle od 10 do 14 dni, choć widoczny obrzęk i zasinienie mogą utrzymywać się nieco dłużej.  Jak tłumaczy specjalista:

- Gojenie trwa zazwyczaj około dwóch tygodni – po siedmiu dniach zdejmujemy szwy i poza czasem jeszcze obecnymi siniakami czy obrzękami, wygląda to już dobrze. Ostateczny efekt często widać już po około trzech miesiącach, ale do pełnej oceny warto poczekać sześć miesięcy.

W pierwszych dobach po zabiegu zalecane jest:

• chłodzenie okolic oczu za pomocą zimnych okładów, zwłaszcza w pierwszych 48 godzinach,
• spanie z uniesioną głową, co ogranicza obrzęk,
• unikanie wysiłku fizycznego, sauny i intensywnego nasłonecznienia przez kilka tygodni,
• ochrona oczu przed wiatrem i kurzem oraz noszenie okularów przeciwsłonecznych,
• rezygnacja z makijażu oczu do czasu całkowitego wygojenia ran, zwykle przez 2–3 tygodnie,
• stosowanie zaleconych przez lekarza kropli nawilżających, jeśli pojawia się uczucie suchości oka.

Szwy, jeśli są niewchłanialne, usuwane są zazwyczaj po 5–7 dniach. Większość pacjentów wraca do pracy biurowej po około tygodniu, choć pełny efekt estetyczny widoczny jest dopiero po kilku tygodniach, gdy ustąpi obrzęk.

Chirurg Tomasz Brzoskwinia zwraca jednak uwagę na grupę pacjentów, która może zostać zdyskwalifikowana: 

- Zdyskwalifikować pacjenta mogą przede wszystkim przyjmowane leki, które upośledzają gojenie lub zwiększają ryzyko krwawienia. Podobnie jest w przypadku nieuregulowanych lub nieleczonych chorób ogólnych – w takich sytuacjach czekamy do czasu ich ustabilizowania. Jeśli istnieje bezpieczna możliwość odstawienia lub zmiany danego leku przed zabiegiem, staramy się to zrobić.

Możliwe powikłania

Blefaroplastyka jest zabiegiem stosunkowo bezpiecznym, ale – jak każda operacja – niesie ze sobą ryzyko powikłań. Do najczęstszych należą przejściowa suchość oka, asymetria powiek oraz drobne zaburzenia gojenia blizny. Rzadziej dochodzi do nadmiernego usunięcia skóry prowadzącego do niedomykalności powiek lub krwiaka w obrębie oczodołu, który w wyjątkowych przypadkach wymaga pilnej interwencji, ponieważ może zagrażać wzrokowi. Dlatego tak istotne jest, aby zabieg wykonywał doświadczony chirurg plastyczny lub okulista specjalizujący się w chirurgii oczodołu, a pacjent zgłaszał niepokojące objawy – silny ból, nagłe pogorszenie widzenia czy narastający obrzęk – natychmiast po ich zauważeniu.

Ponadto częstym problemem jest lekceważenie przez samych pacjentów procesu rekonwalescencji. 

- Znam przypadek krwiaka po plastyce powiek – pacjent trafił na SOR po 18 godzinach od wystąpienia objawów, czyli około 30 godzin po pierwszym zabiegu. To pokazuje, jak łatwo zlekceważyć niepokojące sygnały w pierwszej dobie po operacji.

Z kolei:

- W przypadku plastyki powiek dolnych częstym problemem są obrzęki i siniaki, które u starszych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej niż dwa tygodnie. Tymczasem prawie żaden z tych pacjentów nie dopuszcza do siebie takiej możliwości, bo są przekonani, że „goją się szybko”.

Blefaroplastyka a jakość życia

Naprawa opadania powieki górnej i nadmiaru skóry przynosi istotną poprawę widzenia, widzenia obwodowego oraz aktywności związanych z jakością życia – wynika z analizy przygotowanej przez amerykańskie towarzystwo okulistyczne. To pokazuje, że blefaroplastyka to nie tylko zabieg z zakresu medycyny estetycznej, ale realne narzędzie poprawy funkcjonowania, szczególnie u starszych pacjentów, u których nadmiar skóry powiek bywa na tyle duży, że ogranicza codzienną samodzielność. 

- Generalnie powieki są bardzo wdzięcznym miejscem na ciele, ponieważ łatwo się goją, a blizna jest niemal niewidoczna. Efekt zabiegu jest duży w stosunku do stosunkowo niewielkiej interwencji. Medycyna estetyczna staje się bezsilna, gdy nadmiar skóry jest zbyt duży – zabiegi takie jak laser czy plazma, mające na celu jej obkurczenie, nie utrzymują efektu długo (poniżej roku) i są przy tym stosunkowo drogie. Chirurgiczna plastyka powiek daje efekt utrzymujący się przez wiele lat - podkreśla ekspert.

Blefaroplastyka to zabieg, który może mieć zarówno wymiar estetyczny, jak i medyczny. U części pacjentów opadająca powieka realnie ogranicza pole widzenia i wtedy zabieg bywa refundowany przez NFZ, choć wymaga skierowania i spełnienia ścisłych kryteriów. Decyzja o operacji powinna zawsze poprzedzać dokładna konsultacja, oceniająca m.in. ryzyko suchego oka. Rekonwalescencja trwa zwykle około dwóch tygodni, a powikłania – choć rzadkie – wymagają czujności zarówno chirurga, jak i pacjenta. Właściwie zakwalifikowany i przeprowadzony zabieg poprawia zarówno wygląd, jak i komfort codziennego funkcjonowania.