Najpierw jest plan: regularne posiłki, więcej ruchu, lepszy sen. Przez kilka tygodni wszystko układa się dobrze, aż głód staje się bardziej natarczywy, a masa ciała przestaje spadać. To nie zawsze dowód braku konsekwencji. U części osób kompleksowe leczenie otyłości warto uzupełnić farmakoterapią. Nie jest ona „drogą na skróty”, lecz jedną z metod leczenia przewlekłej choroby.
Niniejszy materiał powstał we współpracy z Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.
Leki zarejestrowane do leczenia otyłości działają na różne mechanizmy. Część wpływa na głód, sytość i odczuwanie nagrody związanej z jedzeniem, inne ograniczają wchłanianie części tłuszczu. Nowocześniejsze terapie wykorzystują sygnały hormonów jelitowych, m.in. GLP-1, a niektóre także GIP. Pacjent może dzięki temu rzadziej odczuwać uporczywy głód, wcześniej zauważać sytość i łatwiej realizować plan żywieniowy.
Farmakoterapia nie „topi tłuszczu” ani nie zastępuje codziennych, dobrych nawyków. Może jednak zmienić biologiczne warunki, w których podejmowane są decyzje dotyczące jedzenia, i sprawić, że realizowanie zaleceń stanie się łatwiejsze – może stać się pomocnym narzędziem podczas procesu leczenia otyłości.
Według polskich zaleceń farmakoterapię można rozważyć u dorosłych z BMI wynoszącym co najmniej 30 kg/m², jeśli postępowanie dietetyczne i behawioralne nie pozwoliło osiągnąć celów terapii. Można też wcześniej, przy BMI wynoszącym co najmniej 27 kg/m², jeśli występuje przynajmniej jedna choroba związana z nadmierną masą ciała, np. nadciśnienie, cukrzyca typu 2 lub obturacyjny bezdech senny.
BMI nie powinno być jedynym wyznacznikiem. Ważne jest także rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, nasilenie powikłań, sprawność i cele ważne dla pacjenta. Przed wystawieniem recepty lekarz analizuje całą sytuację kliniczną, a nie tylko liczby.
GLP-1 to naturalny hormon uwalniany w jelitach po posiłku. Przekazuje mózgowi informację, że organizm otrzymał jedzenie i może zakończyć posiłek. Leki nazywane analogami lub agonistami receptora GLP-1 naśladują jego działanie, ale utrzymują się w organizmie znacznie dłużej.
Ich najważniejszy efekt w leczeniu otyłości polega na regulowaniu apetytu. Pacjent szybciej odczuwa sytość, jest najedzony przez dłuższy czas, a głód i ochota na jedzenie mogą stać się mniej nasilone. Dzięki temu łatwiej ograniczyć wielkość porcji i ilość przyjmowanych kalorii bez ciągłej walki z apetytem. Leki te spowalniają również opróżnianie żołądka, choć nie jest to jedyny ani najważniejszy mechanizm odpowiadający za zmniejszenie masy ciała.
Analogi GLP-1 wpływają ponadto na kontrolę poziomu glukozy: pobudzają wydzielanie insuliny wtedy, gdy stężenie cukru we krwi jest podwyższone, i ograniczają wydzielanie glukagonu. Nie są jednak „spalaczami tłuszczu” ani zamiennikiem codziennych nawyków. Stanowią element długoterminowego leczenia otyłości, prowadzonego pod kontrolą lekarza i łączonego ze zmianami dotyczącymi odżywiania, aktywności oraz innych obszarów zdrowia.
Otyłość jest chorobą przewlekłą, która nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do nawrotów. Zgodnie z wytycznymi PTLO (s. 72) krótkie, trwające mniej niż 6 miesięcy stosowanie leków nie zapewnia trwałych korzyści zdrowotnych. Optymalnie farmakoterapia powinna trwać co najmniej 12 miesięcy, a u części osób może być potrzebna przez wiele lat – czyli tak długo, jak pozostaje skuteczna, potrzebna i dobrze tolerowana.
Czas leczenia ustala się indywidualnie, biorąc pod uwagę:
Dlatego leku nie należy odstawiać samodzielnie po uzyskaniu oczekiwanego wyniku na wadze. Decyzję podejmuje się wspólnie z lekarzem na podstawie całego przebiegu leczenia, a farmakoterapia przez cały czas powinna być częścią kompleksowej terapii obejmującej również odżywianie, aktywność fizyczną i pracę nad codziennymi zachowaniami. [1]
Leczenie otyłości nie zaczyna się od wyboru leku, lecz od rozmowy z lekarzem. Podczas pierwszej wizyty specjalista zbiera dokładny wywiad, pyta m.in. o dotychczasowe próby zmniejszenia masy ciała, sposób odżywiania, aktywność, sen, przyjmowane leki oraz choroby współistniejące. Ocenia również masę ciała, BMI, obwód talii i ryzyko powikłań, a następnie wspólnie z pacjentem ustala możliwe do osiągnięcia cele terapii.
Plan leczenia powinien być dopasowany do konkretnej osoby – jej stanu zdrowia, potrzeb, możliwości i wcześniejszych doświadczeń. Może obejmować zmianę sposobu odżywiania, aktywność fizyczną, wsparcie psychologiczne, farmakoterapię, a w wybranych przypadkach również leczenie chirurgiczne. Nie chodzi przy tym wyłącznie o liczbę kilogramów, ale przede wszystkim o poprawę zdrowia, sprawności i jakości codziennego życia.
Ważną częścią terapii są także wizyty kontrolne. Pozwalają one ocenić nie tylko zmianę masy i składu ciała, lecz także samopoczucie, wyniki badań, tolerancję leczenia oraz trudności, które pojawiły się po drodze. To dobry moment na rozmowę o działaniach niepożądanych, problemach z realizacją zaleceń i możliwych rozwiązaniach – plan można modyfikować tak, aby pozostał skuteczny, bezpieczny i możliwy do stosowania w codziennym życiu.
Niniejszy materiał powstał we współpracy z Novo Nordisk Pharma Sp. z o.o.
Bibliografia
Wegovy w tabletkach pojawia się w Polsce. Co wiadomo o nowej postaci semaglutydu?
Magnesy zamiast szwów. W Krakowie przeprowadzono pionierskie operacje bariatryczne
Przybierasz na wadze mimo diety? Czy winne mogą być przyjmowane leki?
Mam nadwagę i dobre wyniki badań. Czy muszę się leczyć? Obesitolog odpowiada
Food noise – czym jest ciągłe myślenie o jedzeniu i jak odróżnić je od głodu?
5, 10, 15 procent mniej masy ciała. Chirurg pokazuje, co wtedy dzieje się z organizmem
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Wegovy w tabletkach pojawia się w Polsce. Co wiadomo o nowej postaci semaglutydu?
Magnesy zamiast szwów. W Krakowie przeprowadzono pionierskie operacje bariatryczne
Przybierasz na wadze mimo diety? Czy winne mogą być przyjmowane leki?
Mam nadwagę i dobre wyniki badań. Czy muszę się leczyć? Obesitolog odpowiada
Food noise – czym jest ciągłe myślenie o jedzeniu i jak odróżnić je od głodu?
5, 10, 15 procent mniej masy ciała. Chirurg pokazuje, co wtedy dzieje się z organizmem
Światowy Dzień Cukrzycy 2026. Czy cukrzyca zawsze idzie w parze z otyłością?
Saunowanie dla zdrowia — zalety, rodzaje saun i objawy alarmowe
Wegovy w tabletkach pojawia się w Polsce. Co wiadomo o nowej postaci semaglutydu?