lekarz Miłosz Kuświk

1. Co to jest obturacyjny bezdech senny? Obturacyjny bezdech senny (OBS) to choroba, w której podczas snu dochodzi do powtarzających się epizodów zamknięcia lub znacznego zwężenia górnych dróg oddechowych. Mimo że klatka piersiowa „próbuje oddychać”, powietrze nie dociera do płuc. Powoduje to spadki poziomu tlenu we krwi, gwałtowne pobudzenie układu nerwowego i mikrowybudzenia mózgu. Bezdechy trwają co najmniej 10 sekund i mogą powtarzać się kilkadziesiąt, a nawet kilkaset razy w ciągu jednej nocy. Chory zwykle nie jest tego świadomy – sen wydaje się przespany, ale w rzeczywistości nie jest regenerujący. OBS nie jest „mocnym chrapaniem”. To przewlekła choroba, która zwiększa ryzyko: zawału serca, udaru mózgu, arytmii, nadciśnienia, nagłej śmierci sercowej, wypadków komunikacyjnych. 2. Epidemiologia 4–6% dorosłych mężczyzn 2–4% kobiet w populacji z otyłością: nawet 40–70% po 50. roku życia częstość gwałtownie rośnie OBS jest jedną z najczęstszych i jednocześnie najbardziej niedodiagnozowanych chorób przewlekłych. 3. Objawy OBS Chrapanie Chrapanie to najczęstszy i najbardziej charakterystyczny objaw OBS. Powstaje w wyniku drgań tkanek gardła, które zapadają się podczas snu. Cechy chrapania w OBS: jest głośne, nieregularne, przerywane ciszą (bezdech), często kończy się głośnym „westchnięciem” lub charknięciem, nasila się w pozycji na plecach i po alkoholu. To właśnie chrapanie najczęściej doprowadza pacjenta do lekarza – zwykle przyprowadzonego przez partnerkę lub żonę. Objawy nocne: głośne chrapanie, przerwy w oddychaniu, nagłe przebudzenia z uczuciem duszności i braku powietrza, kołatanie serca po przebudzeniu, uczucie paniki, nocne poty, częste oddawanie moczu w nocy (nykturia), suchość w ustach po przebudzeniu, niespokojny sen. Nykturia jest bardzo typowym objawem OBS i wynika z wahań ciśnienia w klatce piersiowej oraz zwiększonego wydzielania hormonów regulujących wydalanie wody. Objawy dzienne: nadmierna senność, poranne bóle głowy, trudności z koncentracją, drażliwość, spadek libido, nadciśnienie tętnicze. Kombinacja: chrapanie + przerwy w oddychaniu + duszenie w nocy + częste oddawanie moczu + senność dzienna jest niemal podręcznikowym obrazem OBS. 4. U kogo podejrzewać OBS? Szczególnie u osób: z otyłością, z nadciśnieniem, z cukrzycą typu 2, z migotaniem przedsionków, po udarze, chrapiących, z obwodem szyi > 43 cm (mężczyźni) i > 38 cm (kobiety). 5. Skale przesiewowe ????️ obs-05-testy-przesiewowe.jpg Skala senności Epworth – ocenia senność dzienną. STOP-BANG – szybka identyfikacja pacjentów wysokiego ryzyka. Kwestionariusz Berliński – ryzyko kliniczne OBS. To narzędzia przesiewowe, nie diagnostyczne. 6. Diagnostyka OBS  Rozpoznanie OBS zawsze wymaga potwierdzenia badaniem snu. Podstawowym parametrem jest AHI – liczba bezdechów i spłyceń oddychania na godzinę snu: 5–14 → OBS łagodny 15–29 → OBS umiarkowany ≥30 → OBS ciężki Polisomnografia (PSG) Złoty standard diagnostyczny. Rejestruje: sen (EEG), fazy snu, oddychanie, saturację, EKG, ruchy kończyn, napięcie mięśni. Pozwala dokładnie określić: ciężkość choroby, typ zaburzeń oddychania, obecność innych chorób snu. Wskazana w przypadkach złożonych i niejednoznacznych. Poligrafia typu 3 Badanie domowe. Rejestruje: przepływ powietrza, ruchy oddechowe, saturację, tętno, chrapanie, pozycję ciała. W typowych przypadkach jest w pełni wystarczająca i stanowi najczęściej pierwszy krok diagnostyczny. Cecha Polisomnografia Poligrafia Miejsce Laboratorium Dom EEG Tak Nie Dostępność Ograniczona Bardzo dobra Koszt Wyższy Niższy 7. Leczenie OBS – CPAP i leczenie otyłości ????️ obs-07-leczenie-cpap.jpg CPAP – fundament terapii CPAP wytwarza dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych, które: utrzymuje gardło drożne, zapobiega zapadaniu się tkanek, eliminuje bezdechy i spłycenia oddechu. Efekt CPAP: bezdechy znikają, saturacja się normalizuje, struktura snu wraca do normy, chrapanie ustępuje niemal całkowicie już od pierwszej nocy. To bardzo ważne: Przy skutecznej terapii CPAP ustępują zarówno bezdechy, jak i chrapanie. Dlatego często to partner pacjenta jako pierwszy zauważa skuteczność leczenia – noc staje się cicha, spokojna, bez strachu o oddech chorego. Długofalowo CPAP: obniża ciśnienie tętnicze, zmniejsza ryzyko zawału i udaru, poprawia koncentrację, redukuje senność, wydłuża życie. Leczenie otyłości – leczenie przyczynowe Otyłość jest główną przyczyną OBS. Redukcja masy ciała: zmniejsza liczbę bezdechów, pozwala obniżyć ciśnienia w CPAP, czasem umożliwia całkowite ustąpienie choroby. Farmakologiczne leczenie otyłości ???? Analogi GLP-1 (np. semaglutyd, liraglutyd) Redukcja masy ciała 10–15%. ???? Analogi GLP-1 + GIP (np. tirzepatyd) Redukcja masy ciała 20–25%. U pacjentów z OBS: zmniejszają ciężkość choroby, poprawiają tolerancję CPAP, działają przyczynowo. Nowoczesne leczenie OBS to: CPAP + redukcja masy ciała + farmakoterapia metaboliczna. 8. Powikłania OBS nadciśnienie, zawał, udar, cukrzyca, depresja, wypadki komunikacyjne. 9. Czy pacjent może się udusić? Organizm wybudza się, aby przywrócić oddech. Ale przewlekłe niedotlenienie niszczy serce i mózg. 10. Skuteczność leczenia i rokowania Leczony pacjent: żyje dłużej, śpi normalnie, funkcjonuje lepiej, nie chrapie. 11. Choruje cała rodzina Często to partnerka przyprowadza pacjenta: „Nie mogę spać, bo on tak chrapie i boję się, że przestanie oddychać”. Po wdrożeniu CPAP: wraca cisza nocna, znika strach, poprawia się komfort całej rodziny. 12. Podsumowanie Obturacyjny bezdech senny to choroba: groźna, częsta, ale bardzo dobrze leczona. Trzy filary terapii: Prawidłowa diagnostyka CPAP Leczenie otyłości (styl życia + GLP-1 / GLP-1+GIP) Leczenie OBS: przywraca normalny sen, eliminuje chrapanie, chroni serce i mózg, poprawia jakość i długość życia. Miłosz Kuświk specjalista chorób wewnętrznych i chorób płuc