Minister edukacji Barbara Nowacka podkreśliła w programie „Rozmowa Piaseckiego” w TVN24, że edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym, a część dotycząca zdrowia seksualnego – nieobowiązkowa:

- Przedmiot będzie składał się tak naprawdę z dwóch przedmiotów, czyli przedmiotu edukacja zdrowotna takiego, jakim jest i nieobowiązkowego przedmiotu – prawdopodobnie około jednej dziesiątej całości przedmiotu – dotyczącego wiedzy o zdrowiu seksualnym.

Rozwiązanie to łączy powszechny dostęp do wiedzy o zdrowiu z możliwością wyboru w bardziej wrażliwych obszarach.

W których klasach będzie edukacja zdrowotna?

Obowiązkowa edukacja zdrowotna obejmie zarówno szkoły podstawowe, jak i szkoły ponadpodstawowe:

• klasy IV–VIII szkoły podstawowej,
• dwie klasy w szkołach ponadpodstawowych – liceach, technikach i szkołach branżowych.

Zajęcia będą odbywać się w wymiarze jednej godziny tygodniowo.

Kto będzie uczył edukacji zdrowotnej?

Barbara Nowacka wyjaśniła, że zajęcia mogą prowadzić:

• nauczyciele biologii i przyrody,
• nauczycielki i nauczyciele WF,
• nauczyciele dawnego wychowania do życia w rodzinie.

Dodatkowo, Naczelna Izba Lekarska zadeklarowała wsparcie, wysyłając studentów medycyny, a uczelnie medyczne będą mogły angażować swoich specjalistów jako gości prowadzących zajęcia.

Minister zaznaczyła też, że nauczyciele będą mieli odpowiednie kwalifikacje dzięki studiom podyplomowym uruchomionym w 11 uczelniach, w tym medycznych. Pierwsze osoby ukończą je w czerwcu, a kolejne tury studiów mają zostać uruchomione w dalszej kolejności.

Co obejmie edukacja zdrowotna?

Program przedmiotu będzie obejmował m.in.:

• zdrowie psychiczne i radzenie sobie ze stresem,
• profilaktykę chorób cywilizacyjnych,
• zdrowe odżywianie i aktywność fizyczną,
• uzależnienia i ich konsekwencje,
• funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia.

Dlaczego obowiązkowość ma znaczenie?

Dotychczasowe zajęcia z edukacji zdrowotnej miały charakter fakultatywny, co oznaczało bardzo niską frekwencję i ograniczone zainteresowanie ze strony uczniów. Wielu młodych ludzi nie uczestniczyło w lekcjach, przez co dostęp do wiedzy zdrowotnej był nierówny.

Wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu ma to zmienić – wszystkie dzieci i młodzież od klasy IV szkoły podstawowej po szkoły ponadpodstawowe będą miały równy dostęp do wiedzy o zdrowiu fizycznym, psychicznym i profilaktyce chorób. Eksperci podkreślają, że jest to szczególnie istotne w kontekście rosnących problemów zdrowia psychicznego i chorób cywilizacyjnych wśród młodzieży.

Źródło: https://tvn24.pl/polska/edukacja-zdrowotna-bedzie-obowiazkowa-barbara-nowacka-przekazala-szczegoly-st8989100

HaloDoctor.pl: Czy w swojej praktyce obserwuje Pani realną poprawę samopoczucia pacjentów po zabiegach estetycznych?

Katarzyna Zabłocka: Samo „zrobienie zabiegu” to w rzeczywistości tylko wierzchołek góry lodowej. Prawdziwa poprawa nastroju rodzi się z trafnego zakwalifikowania pacjenta i szczerej rozmowy z nim o granicach medycyny. W literaturze najlepiej udokumentowana została poprawa satysfakcji z wyglądu, większa pewność siebie oraz poprawa wybranych wskaźników psychospołecznych po procedurach estetycznych, także tych małoinwazyjnych.

Przeglądy medyczne dotyczące zabiegów twarzy i procedur nonsurgical pokazują zwykle poprawę w zakresie takich parametrów jak body image (postrzeganie ciała), quality of life (jakość życia) i psychological well-being (dobrostan psychiczny). Ale sami autorzy podkreślają, że jakość części tych badań nadal jest umiarkowana lub ograniczona.

Kiedy poprawa wyglądu przestaje być zdrową motywacją?

Gdzie przebiega granica między zdrową chęcią poprawy wyglądu a sygnałem, że pacjent potrzebuje wsparcia psychologicznego lub psychiatrycznego?

Zdrowa motywacja zwykle wygląda tak, że pacjent dostrzega u siebie konkretny, realny problem estetyczny, potrafi go opisać proporcjonalnie do jego nasilenia. Ma również realistyczne oczekiwania i rozumie ograniczenia zabiegu. Potrafi o nim mówić bez zbędnego dramatyzmu. Nie wierzy w to, że lepszy wygląd „naprawi życie”, związek czy otworzy drzwi do wielkiej kariery.

Problem pojawia się wtedy, gdy koncentracja na defekcie jest nieproporcjonalna, powoduje cierpienie lub zaburza codzienne funkcjonowanie, a pacjent jest przekonany, że tylko kolejny zabieg przyniesie ulgę. Czasem subiektywnie uważa, że poprzedni zabieg został wykonany niewłaściwie. W takich sytuacjach trzeba myśleć o zaburzeniach obrazu ciała, zaburzeniach lękowych, depresyjnych albo nawet o potrzebie szerszego wsparcia psychicznego i psychologicznego.

Którzy pacjenci najbardziej korzystają psychicznie z zabiegów estetycznych?

Czy istnieją konkretne grupy pacjentów, u których zabiegi estetyczne szczególnie pozytywnie wpływają na dobrostan psychiczny?

Największą korzyść psychologiczną obserwuje się najczęściej u pacjentów, którzy mają jednoznaczny, ograniczony problem estetyczny, realistyczne oczekiwania i dobrą stabilność emocjonalną. W literaturze możemy znaleźć badania opisujące korzystny efekt poprawy wskaźników dobrostanu psychospołecznego i jakości życia u pacjentów poddawanych małoinwazyjnym procedurom twarzy.

Długofalowo najlepiej rokują osoby, które nie traktują zabiegu jako sposobu leczenia głębszego cierpienia psychicznego, lecz tylko jako uzupełnienie dbania o siebie. To pacjenci, którzy nie szukają spektakularnych zmian w swoim wyglądzie.

Dysmorfofobia a medycyna estetyczna – jak ją rozpoznać?

Jak rozpoznać objawy zaburzeń obrazu własnego ciała, na przykład dysmorfofobii, w gabinecie medycyny estetycznej?

Największe ryzyko niesatysfakcjonującego efektu zabiegów estetycznych dotyczy właśnie osób z dysmorfofobią, zaburzeniami nastroju, silnym lękiem, obniżonym poczuciem własnej wartości, osobowościami narcystycznymi i nierealistycznymi oczekiwaniami. W gabinecie medycyny estetycznej rozpoznaje się je po nadmiernym skupieniu na „wadach” niewidocznych dla otoczenia, wielokrotnych konsultacjach w różnych gabinetach, pokazywaniu licznych zdjęć, wielokrotnym analizowaniu detali oraz niezadowoleniu mimo obiektywnie dobrych efektów wcześniejszego leczenia.

Współczesne standardy coraz częściej sugerują rutynowy screening z użyciem walidowanych narzędzi, takich jak kwestionariusze BDDQ czy DCQ, zamiast polegania wyłącznie na subiektywnym odczuciu lekarza. Dla osób z zaburzonym postrzeganiem siebie kolejne zabiegi nie są rozwiązaniem, lecz przedłużeniem stanu chorobowego, wymagającego interwencji specjalisty zdrowia psychicznego. W erze social mediów takich pacjentów będzie coraz więcej.

Czy efekt „lepszego wyglądu” działa długoterminowo?

Czy poprawa wyglądu działa długofalowo na psychikę, czy raczej jest krótkotrwałym „efektem wow”?

Jeśli chodzi o trwałość psychicznego „doładowania”, to sprawa jest złożona. Zadowolenie z poprawy konkretnej okolicy twarzy potrafi trwać latami i realnie cieszyć przy każdym spojrzeniu w lustro. Jednak dane sugerują, że wpływ na głębsze poczucie własnej wartości i zdrowie psychiczne jest znacznie mniej oczywisty i rzadziej potwierdzany w badaniach długofalowych.

Z tego powodu rozmowa kwalifikacyjna do zabiegu to element bezpieczeństwa medycznego, na którym mamy przestrzeń do oceny motywacji i wychwycenia czerwonych flag.

Dlaczego konsultacja przed zabiegiem jest kluczowa dla zdrowia psychicznego?

Jakie znaczenie ma rozmowa kwalifikacyjna przed zabiegiem w kontekście zdrowia psychicznego pacjenta?

Wizyta kwalifikacyjna ma ogromne znaczenie. Lekarz medycyny estetycznej ma szansę na ocenę motywacji pacjenta, oczekiwań, proporcjonalności problemu, historii zabiegowej, poziomu cierpienia, a czasem także wpływu problemu na codzienne funkcjonowanie.

Dobrze przeprowadzona konsultacja może zapobiec zabiegowi, który byłby technicznie poprawny, ale psychologicznie szkodliwy. Ocena psychologiczna przed zabiegiem pomaga wychwycić osoby wymagające wsparcia oraz zmniejsza ryzyko niezadowolenia z efektu.

Dziękuję za rozmowę!

Współczesna dermatologia coraz częściej odchodzi od potocznego określenia „trądzik młodzieńczy”. Jak przyznaje nasza ekspertka, Dominika Ziółkowska-Banasik – dermatolog z Centrum Medycznego Severux:

- Przede wszystkim zrezygnowałabym z nazwy trądzik młodzieńczy, a używałabym sformułowania trądzik. Szacuje się, że 100% nastolatków ma trądzik, niemniej każdy dermatolog zauważy, że trądzik dotyczy również osób między 20 a 30 rokiem życia, a więc zdecydowanie nie jest on młodzieńczy.

Trądzik nie jest więc chorobą ograniczoną do wieku dojrzewania. Co więcej, jego „hormonalna” postać nie zawsze oznacza zaburzenia hormonalne.

- Wbrew pozorom ten późny trądzik występować może zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

Warto również podkreślić, że większość dorosłych pacjentek z trądzikiem nie ma potwierdzonych zaburzeń hormonalnych:

- Liczne publikacje naukowe wskazują natomiast, że dorosłe kobiety z trądzikiem wcale nie mają zaburzeń hormonalnych, a aż 75% z nich miesiączkuje regularnie. Około 25% ma zdiagnozowane zaburzenia hormonalne takie jak hiperprolaktynemię, PCOS, insulinooporność czy zaburzenia ze strony nadnerczy.

Jak wygląda trądzik hormonalny?

Obraz kliniczny tej postaci trądziku nie różni się zasadniczo od klasycznej choroby trądzikowej.

- Klinicznie trądzik hormonalny podobnie jak trądzik pospolity charakteryzuje się obecnością zaskórników otwartych, zaskórników zamkniętych, grudek, krost, guzków, cyst i przetok między zaskórnikami czy blizn. Widoczny jest również nadmierny łojotok.

W praktyce oznacza to, że pacjent może zmagać się zarówno z łagodnymi zmianami, jak i ciężkimi postaciami choroby prowadzącymi do bliznowacenia.

Dlaczego powstaje trądzik hormonalny?

Trądzik jest chorobą wieloczynnikową, a jego rozwój wynika z nakładania się wielu procesów biologicznych.

- Etiopatogeneza trądziku jest zagadnieniem złożonym. Istotne znaczenie pod tym względem mają takie czynniki, jak wzmożona produkcja łoju, nadmierne rogowacenie przewodów wyprowadzających i ujść gruczołów łojowych, rozwój flory bakteryjnej, zaburzenia gospodarki hormonalnej, odczyn zapalny, uwarunkowania genetyczne oraz mniej dotychczas poznane inne czynniki: zaburzenia immunologiczne, nadmierna reaktywność mieszków włosowych, czynniki psychologiczne oraz czynniki środowiskowe.

W przypadku trądziku hormonalnego szczególne znaczenie mają: stres, zaburzenia funkcji tarczycy,  zespół policystycznych jajników,  otyłość,  hiperinsulinemia czy stymulacja hormonalna w procedurze in vitro.

Dwa profile pacjentek – istotna wskazówka kliniczna

W praktyce klinicznej można wyróżnić dwa częste typy pacjentek:

- W dermatologii wyróżniamy ponadto tak zwane dwa typy pacjentek: chude i zestresowane oraz otyłe – te pierwsze najczęściej mają problem z funkcją nadnerczy i produkcją kortyzolu i androgenów oraz otyłe nadmiernym owłosieniem w bocznych partiach twarzy – te podejrzewamy o problemy z funkcją jajników, wzrostem stężenia hormonu LH oraz tak zwanej globuliny wiążącej hormony płciowe ( jednak rutynowo tego ostatniego parametru nie oznaczamy).

Styl życia i dieta – realny wpływ na skórę

Coraz więcej danych potwierdza, że czynniki środowiskowe i dieta mają istotny wpływ na przebieg choroby.

- Dieta – obok takich czynników, jak zaburzenia hormonalne, palenie papierosów, stres czy niektóre leki – ma istotne znaczenie w przebiegu trądziku.

Badania wskazują szczególnie na negatywną rolę:

• węglowodanów prostych,
• mleka i produktów mlecznych.

Z drugiej strony korzystne działanie mogą wykazywać:

• cynk,
• laktoferyna,
• kwasy tłuszczowe omega.

Znaczenie ma również mikrobiom jelitowy:

- Podobnie postuluje się znaczenie mikrobiomu jelitowego – korzystne szczepy, które działają przeciwzapalnie to bakterie z grupy Lactobacillus i Bifidobacterium.

Co ciekawe  publikacje donoszą również o poprawie stanu skóry u wegan i wegetarian.

Leczenie trądziku hormonalnego

Terapia trądziku hormonalnego wymaga podejścia wielokierunkowego i często łączenia kilku metod.

- Najlepsze efekty daje połączenie leków antyandrogennych, doustnych retinoidów oraz metforminy. Ten ostatni lek kojarzony jest z cukrzycą, jednak nawet u osób bez zaburzeń gospodarki węglowodanowej może przynieść korzyść poprzez działanie przeciwzapalne.

Inne opcje terapeutyczne

W leczeniu stosuje się również:

• leczenie miejscowe (retinoidy, nadtlenek benzoilu),
• suplementację (berberyna, resweratrol, mioinozytol),
• antybiotyki doustne – choć ich znaczenie maleje.

- Oczywiście wciąż stosuje antybiotyki doustne, jednak ze względu na narastającą oporność bakterii oraz skutki uboczne nie jest to opcja najbardziej skuteczna.

Blizny i przebarwienia – powikłania trądziku

Jednym z najważniejszych powodów, dla których nie warto zwlekać z leczeniem, jest ryzyko trwałych zmian skórnych.

- Niestety trądzik hormonalny często wiążę się z pozostawieniem blizn i przebarwień pozapalnych. Aby im zapobiec, przede wszystkim należy szybko włączyć leczenie, nie czekając aż zmiany same ustąpią.

Po opanowaniu stanu zapalnego można rozważyć zabiegi medycyny estetycznej, takie jak:

• laseroterapia,
• mikronakłuwanie (dermapen),
• peelingi chemiczne,
• podcinanie blizn.

Diagnostyka – jak rozpoznaje się trądzik hormonalny?

Podstawą rozpoznania pozostaje dobrze przeprowadzony wywiad i badanie dermatologiczne.

- Najważniejszy jest wywiad i badanie fizykalne. Badania laboratoryjne czy obrazowe zlecane są w dalszej kolejności w zależności od obciążeń pacjenta. Warto zaznaczyć, że rutynowo u osób dorosłych nie zlecamy badań hormonalnych.

Według doniesień „Radia Wrocław”, w piątkowy poranek Jacek Magiera wyszedł na trening biegowy. W jego trakcie nagle doszło do zasłabnięcia i utraty przytomności.

Trener został natychmiast przetransportowany do Wojskowego Szpitala Klinicznego we Wrocławiu, gdzie lekarze podjęli walkę o jego życie. Niestety, mimo szybkiej interwencji medycznej, nie udało się go uratować.

Takie przypadki nagłej utraty przytomności podczas wysiłku fizycznego mogą mieć różne przyczyny, m.in. kardiologiczne lub związane z układem krążenia, jednak na ten moment nie zostały podane oficjalne szczegóły dotyczące przyczyny śmierci.

Komunikat PZPN

Polski Związek Piłki Nożnej potwierdził informację o śmierci trenera i opublikował oficjalne oświadczenie.

- Polski Związek Piłki Nożnej z głębokim smutkiem i ogromnym żalem przyjął informację o śmierci Jacka Magiery, drugiego trenera reprezentacji Polski. Rodzinie, Przyjaciołom oraz Bliskim Jacka Magiery PZPN składa wyrazy najszczerszego współczucia. Prosimy jednocześnie o uszanowanie prywatności i spokoju bliskich w tym bardzo trudnym czasie.

Kim był Jacek Magiera?

Jacek Magiera był byłym piłkarzem i trenerem związanym m.in. z Legią Warszawa oraz reprezentacją Polski. W ostatnich latach pełnił funkcję drugiego trenera kadry narodowej.

W trakcie kariery zawodniczej reprezentował m.in. Raków Częstochowa, Legię Warszawa i Widzew Łódź. Po zakończeniu gry na boisku szybko rozpoczął pracę trenerską, prowadząc zarówno kluby Ekstraklasy, jak i reprezentacje młodzieżowe Polski.

Śmierć Jacka Magiery to ogromna strata dla polskiej piłki nożnej. Był ceniony za doświadczenie, profesjonalizm oraz wieloletnią pracę na rzecz rozwoju młodych zawodników i reprezentacji kraju.

Choroba Parkinsona to przewlekłe, postępujące schorzenie układu nerwowego, w przebiegu którego dochodzi do stopniowego zaniku neuronów odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Substancja ta odgrywa kluczową rolę w kontroli ruchu, koordynacji oraz napięcia mięśniowego. Jej niedobór prowadzi do charakterystycznych objawów ruchowych, które z czasem mogą znacząco wpływać na codzienne funkcjonowanie pacjenta.

Najczęściej choroba rozwija się u osób starszych, jednak pierwsze symptomy mogą pojawić się wcześniej i początkowo być trudne do zauważenia lub błędnie interpretowane jako naturalne oznaki starzenia.

Pierwsze objawy, które łatwo przeoczyć

Początek choroby Parkinsona bywa podstępny. Objawy rozwijają się stopniowo i nie zawsze są od razu jednoznaczne. Do najczęściej obserwowanych wczesnych sygnałów należą drżenie rąk pojawiające się w spoczynku, spowolnienie ruchów oraz uczucie sztywności mięśni. Z czasem mogą dołączać trudności z utrzymaniem równowagi, zmiany w sposobie chodzenia, a także mniej wyrazista mimika twarzy.

Wielu pacjentów zauważa również subtelne zmiany w precyzji ruchów – na przykład coraz drobniejsze i mniej czytelne pismo. To właśnie ten etap choroby jest kluczowy dla diagnostyki, ponieważ szybkie wdrożenie leczenia pozwala na lepsze kontrolowanie objawów i spowolnienie ich progresji.

Diagnostyka – rola doświadczenia lekarza

Rozpoznanie choroby Parkinsona nie opiera się na jednym konkretnym badaniu laboratoryjnym. Kluczowe znaczenie ma szczegółowy wywiad oraz ocena neurologiczna pacjenta. Lekarz analizuje charakter objawów, ich nasilenie oraz tempo narastania.

W procesie diagnostycznym często wykorzystuje się również badania obrazowe mózgu, które pomagają wykluczyć inne schorzenia o podobnym obrazie klinicznym. Istotna bywa także obserwacja reakcji pacjenta na leczenie farmakologiczne, co może dodatkowo potwierdzać rozpoznanie.

Leczenie i codzienne funkcjonowanie

Choć choroba Parkinsona nie jest obecnie chorobą w pełni wyleczalną, współczesna medycyna oferuje szereg metod, które pozwalają skutecznie łagodzić objawy i poprawiać jakość życia pacjentów. Podstawą terapii pozostaje leczenie farmakologiczne, którego celem jest uzupełnienie niedoboru dopaminy w mózgu lub naśladowanie jej działania.

Równie ważnym elementem leczenia jest rehabilitacja ruchowa, która pomaga utrzymać sprawność fizyczną, poprawia koordynację i zmniejsza ryzyko upadków. Coraz większą rolę odgrywa także wsparcie logopedyczne oraz terapia zajęciowa, wspierająca pacjentów w wykonywaniu codziennych czynności.

W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się metody neurochirurgiczne, takie jak głęboka stymulacja mózgu, która u części pacjentów pozwala na znaczną poprawę kontroli objawów.

Życie z chorobą – wyzwania i wsparcie

Codzienność osób z chorobą Parkinsona zmienia się stopniowo, dlatego tak ważne jest wsparcie nie tylko medyczne, ale również psychologiczne i społeczne. Pacjenci często muszą mierzyć się z ograniczeniami ruchowymi, które wpływają na ich samodzielność. Równie istotne są emocje – poczucie utraty kontroli czy lęk przed postępem choroby.

Właśnie dlatego ogromne znaczenie ma rola rodziny, opiekunów oraz grup wsparcia. Regularna rehabilitacja, aktywność dostosowana do możliwości oraz stały kontakt z neurologiem pomagają utrzymać stabilny stan zdrowia i poprawiają komfort życia.

Miechunka peruwiańska (Physalis peruviana) pochodzi z Ameryki Południowej i należy do rodziny psiankowatych, podobnie jak pomidor czy papryka. Wyróżnia ją nie tylko ciekawy wygląd, ale przede wszystkim bogactwo składników odżywczych.

W Polsce coraz częściej traktowana jest jako tzw. „superfood”, choć warto pamiętać, że jej właściwości wynikają przede wszystkim z naturalnie wysokiej zawartości witamin i antyoksydantów.

Wartości odżywcze miechunki

Miechunka jest owocem niskokalorycznym, a jednocześnie bogatym w substancje wspierające organizm. Zawiera przede wszystkim witaminę C, witaminę A w formie beta-karotenu, a także witaminy z grupy B. Dostarcza również minerałów takich jak żelazo, wapń i fosfor oraz błonnika pokarmowego, który wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu trawiennego.

Duże znaczenie mają także obecne w miechunce antyoksydanty, w tym polifenole i karotenoidy, które pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.

Czy miechunka jest zdrowa? Kluczowe właściwości

Jednym z najważniejszych atutów miechunki jest jej wpływ na odporność. Dzięki wysokiej zawartości witaminy C może wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu, szczególnie w okresach zwiększonej zachorowalności na infekcje.

Owoce te wykazują również działanie antyoksydacyjne, co oznacza, że mogą pomagać w neutralizowaniu wolnych rodników odpowiedzialnych za procesy starzenia się komórek oraz rozwój wielu chorób cywilizacyjnych. W tym kontekście miechunka często pojawia się w dietach prozdrowotnych nastawionych na profilaktykę sercowo-naczyniową.

Nie bez znaczenia jest także obecność błonnika, który wspiera pracę jelit i może pomagać w regulacji wypróżnień. Regularne spożywanie produktów bogatych w błonnik sprzyja również utrzymaniu stabilnego poziomu cukru we krwi.

Miechunka a skóra, wzrok i serce

Warto zwrócić uwagę na obecność beta-karotenu, który w organizmie przekształcany jest w witaminę A. Składnik ten odgrywa istotną rolę w utrzymaniu zdrowej skóry, a także prawidłowego widzenia, szczególnie po zmroku. Włączenie miechunki do diety może więc wspierać naturalne procesy regeneracyjne organizmu.

Z kolei antyoksydanty i minerały zawarte w owocu mogą mieć korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, wspierając ochronę naczyń krwionośnych i redukcję stresu oksydacyjnego.

Czy miechunka może wspierać odchudzanie?

Miechunka jest owocem o stosunkowo niskiej kaloryczności, dlatego dobrze sprawdza się jako zdrowa przekąska w dietach redukcyjnych. Dzięki obecności błonnika daje uczucie sytości, co może ograniczać podjadanie między posiłkami.

Jej lekko słodko-kwaśny smak stanowi również ciekawą alternatywę dla wysokoprzetworzonych słodyczy.

Jak spożywać miechunkę i na co uważać?

Miechunka najlepiej smakuje na surowo, po usunięciu papierowej osłonki i dokładnym umyciu owoców. Można ją również dodawać do sałatek, deserów czy przetworów, co czyni ją dość uniwersalnym składnikiem kuchni.

Warto jednak pamiętać, że spożywać należy wyłącznie w pełni dojrzałe owoce, ponieważ niedojrzała miechunka może zawierać związki, które nie są korzystne dla zdrowia. Ostrożność powinny zachować również osoby uczulone na rośliny z rodziny psiankowatych oraz osoby z wrażliwym układem pokarmowym.

ellaOne zawiera substancję, która wpływa na naturalne procesy hormonalne odpowiedzialne za owulację. Jej głównym zadaniem jest opóźnienie lub zahamowanie uwolnienia komórki jajowej z jajnika. Jeśli do owulacji jeszcze nie doszło, ellaOne może skutecznie uniemożliwić zapłodnienie. To właśnie dlatego tak duże znaczenie ma moment jej przyjęcia.

Warto jednak pamiętać, że ellaOne nie działa jak klasyczna antykoncepcja stosowana regularnie. To rozwiązanie jednorazowe, przeznaczone wyłącznie do sytuacji awaryjnych. Nie przerywa już istniejącej ciąży i nie zastępuje codziennej ochrony hormonalnej czy mechanicznej. Jej skuteczność maleje wraz z upływem czasu, dlatego zwlekanie z przyjęciem tabletki może ograniczyć jej działanie.

Kto może stosować ellaOne?

Recepta na ellaOne jest rozważana przede wszystkim wtedy, gdy istnieje ryzyko nieplanowanej ciąży. Może to dotyczyć sytuacji takich jak pęknięcie prezerwatywy, pominięcie tabletek antykoncepcyjnych czy stosunek bez zabezpieczenia. To właśnie w takich momentach tabletka dzień po pełni rolę zabezpieczenia awaryjnego, a nie stałej metody antykoncepcji.

Nie każda osoba powinna jednak sięgać po ellaOne bez konsultacji. Znaczenie ma ogólny stan zdrowia, przyjmowane leki oraz moment cyklu. W niektórych przypadkach konieczna jest szczególna ostrożność, zwłaszcza jeśli istnieją przeciwwskazania lub wątpliwości co do ewentualnej ciąży. Dlatego decyzja o zastosowaniu powinna być przemyślana, a w razie potrzeby skonsultowana z lekarzem.

Co dzieje się w organizmie po przyjęciu ellaOne?

Po przyjęciu ellaOne organizm reaguje na zmianę poziomu hormonów, co wpływa na cykl menstruacyjny. U części osób miesiączka może pojawić się nieco wcześniej lub później niż zwykle, co jest naturalną reakcją na działanie leku. Nie oznacza to od razu nieprawidłowości, jednak większe odchylenia od normy warto skonsultować.

W pierwszych dniach po zastosowaniu mogą pojawić się także łagodne objawy, takie jak zmęczenie, ból głowy czy napięcie w podbrzuszu. Zwykle mają one charakter przejściowy i ustępują samoistnie. Jeśli jednak wystąpią silne dolegliwości lub brak miesiączki w przewidywanym czasie, wskazane jest wykonanie testu ciążowego i kontakt z lekarzem.

Warto też podkreślić, że skuteczność ellaOne zależy od tego, czy została przyjęta przed owulacją. Jeśli doszło już do uwolnienia komórki jajowej, jej działanie może być ograniczone. Dlatego tak istotna jest szybka reakcja i świadomość, że tabletka jest wsparciem w sytuacji nagłej, a nie gwarancją stuprocentowej ochrony.

Dowiedz się więcej: ellaOne – działanie, dawkowanie, skutki uboczne

Siatki centylowe wzrostu i masy dziecka pozwalają porównać parametry dziecka z wartościami charakterystycznymi dla populacji rówieśników. Każdy punkt na wykresie odpowiada określonemu centylowi, który informuje, jaki odsetek dzieci osiąga niższe lub wyższe wartości. Nie oznacza to jednak, że tylko środkowe wartości są prawidłowe. Dziecko może rozwijać się zdrowo zarówno na niższych, jak i wyższych centylach.

Najważniejsza jest powtarzalność i kierunek zmian. Jeśli dziecko od dłuższego czasu utrzymuje się w podobnym przedziale centylowym, zwykle świadczy to o stabilnym rozwoju. Siatki centylowe służą do obserwowania procesu wzrastania. W praktyce oznacza to, że pojedynczy pomiar ma ograniczoną wartość, a dopiero kolejne wyniki pozwalają zobaczyć, czy rozwój przebiega harmonijnie.

Kiedy wynik na siatce centylowej może być sygnałem ostrzegawczym?

Nie każdy wynik odbiegający od średniej oznacza problem zdrowotny, ale są sytuacje, które wymagają większej uwagi. Szczególnie istotne są nagłe zmiany pozycji na siatce, na przykład spadek o kilka centyli w krótkim czasie lub szybkie przeskoczenie do wyższych wartości. Tego typu zmiany mogą świadczyć o zaburzeniach wzrastania, nieprawidłowej diecie lub problemach zdrowotnych, które wymagają dalszej diagnostyki.

Zwrócić uwagę należy także na skrajne wartości, czyli bardzo niskie lub bardzo wysokie centyle. Nie muszą one automatycznie oznaczać choroby, ale mogą być wskazaniem do dokładniejszej oceny przez lekarza. Istotne jest również porównanie wzrostu i masy ciała. Jeśli jeden parametr pozostaje na stabilnym poziomie, a drugi wyraźnie odbiega, może to sugerować zaburzenia proporcji rozwoju.

Jak interpretować siatki centylowe, żeby uniknąć niepotrzebnego stresu?

Wielu rodziców traktuje siatki centylowe jak prosty wyznacznik normy, co często prowadzi do niepotrzebnego niepokoju. Tymczasem rozwój dziecka to proces dynamiczny, na który wpływa wiele czynników. Dlatego najważniejsze jest regularne monitorowanie zmian, a nie skupianie się na pojedynczym wyniku.

Dobrym podejściem jest obserwowanie trendu i konsultowanie wątpliwości z lekarzem pediatrą, zamiast samodzielnego interpretowania wykresów. Specjalista bierze pod uwagę znacznie więcej niż tylko centyle, ocenia także proporcje ciała, rozwój psychoruchowy oraz ogólne samopoczucie dziecka. Warto też pamiętać, że każde dziecko rozwija się w swoim tempie i nie musi idealnie wpisywać się w statystyczne wartości. Siatki centylowe mają wspierać kontrolę rozwoju, a nie wywoływać presję czy porównania z innymi dziećmi.

Skorzystaj z siatek centylowych wzrostu i masy dziecka i zobacz inne kalkulatory medyczne

Choć nazwa sugeruje prostą przyczynę, rzeczywistość jest znacznie szersza. Coraz częściej zapalenie ucha zewnętrznego diagnozuje się u osób, które nie miały kontaktu z wodą, ale używają słuchawek lub aparatów słuchowych.

- Zapalenie ucha zewnętrznego nie występuje jedynie u pływaków – jak sugeruje nazwa, ale częściej pojawia się po kontakcie z wodą, w okresie letnim, kiedy jest ciepło i bardziej się pocimy. Ale coraz częściej rozpoznawane jest również u osób stosujących słuchawki douszne, aparaty słuchowe czy stopery do uszu – wyjaśnia Marta Bembnowska-Zelek, larygnolog z Centrum Medycznego Severux.

Niewidoczny mechanizm: wilgoć i mikrourazy w uchu

To, co zaczyna się od wilgoci lub drobnych uszkodzeń skóry, może szybko przerodzić się w stan zapalny. Problemem jest utrata naturalnej bariery ochronnej przewodu słuchowego.

- Do powstania zapalenia ucha zewnętrznego dochodzi w wyniku naruszenia naturalnej bariery ochronnej skóry przewodu słuchowego, najczęściej przez wodę, wilgoć, co stanowi sprzyjające warunki dla rozwoju bakterii i grzybów. Ponadto używanie patyczków kosmetycznych może naruszać warstwę ochronną skóry i tworzyć mikrourazy, które po nadkażeniu mogą prowadzić do ostrego stanu zapalnego - wyjaśnia ekspertka. 

Pierwsze objawy, które łatwo pomylić ze „zwykłą wodą w uchu”

Na początku objawy mogą wydawać się niegroźne - świąd, lekkie zatkanie czy dyskomfort. Jednak bardzo szybko mogą się nasilać.

- Najczęstszym objawem ‘ucha pływaka’ jest świąd, ból o różnym nasileniu, często silny, dochodzi do uczucia pełności w uchu, zatkania, nierzadko wycieku wydzieliny z ucha. Czasami ból może promieniować do okolicy przedusznej czy żuchwy lub na szyję i nasilać się przy otwieraniu i zamykaniu jamy ustnej - wylicza laryngolog. 

Prosty test, który może zasugerować diagnozę

W odróżnieniu od zapalenia ucha środkowego, „ucho pływaka” daje charakterystyczny ból przy dotyku małżowiny usznej.

- Do rozpoznania zapalenia ucha zewnętrznego pomocny jest tzw. „test skrawka”. Ból gwałtownie nasila się przy pociąganiu za małżowinę uszną lub ucisku na skrawek (chrząstka przy wejściu do ucha). Natomiast w zapaleniu ucha środkowego ból jest głęboki, pulsujący, często poprzedzony katarem lub infekcją górnych dróg oddechowych. Dotykanie małżowiny zazwyczaj nie zwiększa bólu.

Nowa grupa ryzyka: nie tylko pływacy

Lekarze obserwują wyraźną zmianę profilu pacjenta — coraz częściej chorują osoby, które wcale nie spędzają dużo czasu w wodzie.

- Choć kontakt z wodą i częste korzystanie z basenów może sprzyjać stanom zapalnym ucha zewnętrznego, to w ostatnim czasie obserwuje się wzrost zachorowań w grupie osób korzystających ze słuchawek dousznych, aparatów słuchowych czy stoperów. Długotrwałe zamykanie przewodu słuchowego i blokowanie dopływu powietrza zwiększa wilgotność w kanale słuchowym i sprzyja rozwojowi patogenów - przyznaje Marta Bembnowska-Zelek. 

I dodaje:

- Inne grupy ryzyka, to osoby zamieszkujące klimaty tropikalne, a także pacjenci z rozpoznaną cukrzycą lub zaburzeniami odporności czy chorobami skóry (np. łuszczyca) oraz osoby z wąskimi przewodami słuchowymi.

Co zrobić, gdy pojawia się ból? Pierwsze godziny są kluczowe

Wczesna reakcja może ograniczyć rozwój infekcji, ale nie każdy ból wymaga od razu antybiotyków.

- Jeśli występuje ból ucha po kontakcie z wodą, to zaleca się w pierwszej kolejności leczenie objawowe: doustne leki przeciwbólowe, które są szeroko dostępne, ewentualnie krople do ucha, które zmniejszają ból czy zakwaszają środowisko.

Kiedy nie czekać ani dnia dłużej?

Istnieją jednak objawy, które powinny natychmiast skłonić do wizyty u specjalisty - szczególnie jeśli infekcja zaczyna się rozprzestrzeniać.

- Jeśli dolegliwości nie przechodzą lub nasilają się, albo dodatkowo występuje gorączka, obrzęk okolicy ucha, szyi, powiększenie węzłów chłonnych czy obfity wyciek z ucha, to konieczna jest konsultacja lekarska.

Najczęstszy błąd, który pogarsza stan ucha

Wielu pacjentów wciąż próbuje „czyścić” uszy w sposób, który w rzeczywistości zwiększa ryzyko infekcji.

- Najczęstszym błędem w higienie uszu jest stosowanie patyczków kosmetycznych do ucha, które przesuwają woskowinę w głąb kanału, co powoduje blokowanie wody za korkiem i sprzyja zapaleniom. Co więcej, patyczek może podrażniać skórę przewodu, co może prowadzić do nadkażenia i rozwoju zapalenia. Podobnie wygląda kwestia stosowania do czyszczenia ucha innych przedmiotów takich jak zapałki, wsuwki, wykałaczki - ostrzega laryngolog.

Domowe „metody leczenia”, które mogą zaszkodzić

Eksperci ostrzegają przed próbami samodzielnego leczenia bólu ucha przy użyciu przypadkowych substancji.

- W razie pojawienia się dolegliwości bólowych ucha absolutnie nie zaleca się umieszczenia w uchu roślin/ kwiatków, czosnku czy aplikowania olejków eterycznych.

Jak chronić się latem? Prosta profilaktyka ma znaczenie

Choć nie da się całkowicie uniknąć ryzyka, odpowiednie nawyki mogą je znacząco zmniejszyć.

- Niestety nie da się całkowicie uchronić ucha od zapalenia, szczególnie w okresie wakacyjnym, podczas częstego korzystania ze zbiorników wodnych, ale należy dbać szczególnie o to, by uszy były suche (ręcznik, osuszanie suszarką z bezpiecznej odległości). Ponadto można stosować zakwaszające krople do ucha po kontakcie z wodą, by przywrócić prawidłowe ph. Należy unikać drapania i czyszczenia uszu na własną rękę, a w razie niepokojących objawów – zgłosić się na konsultację laryngologiczną - kończy ekspertka.

„Dobry dzień dla systemu ochrony zdrowia”

Jak podkreśliła minister zdrowia, Jolanta Sobierańska-Grenda:

- To dobry dzień dla systemu ochrony zdrowia w Polsce, dziś inaugurujemy program wsparcia procesów konsolidacyjnych podmiotów leczniczych. Dla placówek decydujących się na połączenie sił przeznaczamy ponad miliard złotych ze środków Funduszu Medycznego.

Wsparcie obejmie zarówno łączenie niezależnych szpitali, jak i wewnętrzne procesy reorganizacyjne w ramach pojedynczych podmiotów.

Konsolidacja jako odpowiedź na wyzwania systemu

Jolanta Sobierańska-Grenda wskazuje, że program powstał w wyniku szerokich konsultacji z samorządami i dyrektorami placówek medycznych:

- Procesy konsolidacyjne, które mają zachęcić podmioty do wspólnego planowania świadczeń zdrowotnych w regionach, to kierunek zmian wyczekiwany przez pacjentów i samorządowców. Ostatnie miesiące poświęciliśmy na rozmowy i konsultacje z marszałkami województw, starostami oraz dyrektorami szpitali, aby lepiej poznać ich potrzeby. Dzięki temu możemy oferować wsparcie w sposób przemyślany - tak, by w systemie zapanowała logika świadczeń dopasowanych do demografii i realnych potrzeb pacjentów w regionach – wyjaśniła minister.

Zmiany prawne umożliwiające takie działania zostały również podkreślone przez przedstawiciela NFZ:

- Stworzyliśmy szerokie ramy prawne na poziomie ustawy. Wprowadziliśmy rozwiązania, które jeszcze niedawno nie były możliwe - np. prowadzenie szpitala przez związek jednostek samorządu terytorialnego czy zawieranie porozumień między różnymi podmiotami prowadzącymi szpitale w formule SPZOZ, tak aby mogły wspólnie je konsolidować i jednocześnie zachować właścicielstwo - podkreślił Jakub Szulc, wiceprezes NFZ.

Nawet 100% finansowania inwestycji

Nowy program przewiduje bardzo szerokie wsparcie finansowe dla placówek:

• dofinansowanie do 100% kosztów projektu
• minimalna wartość wniosku: 2 mln zł
• maksymalnie 20 mln zł dla konsolidacji wewnętrznej
• do 70 mln zł dla konsolidacji między podmiotami

Szpitale będą mogły finansować m.in. budowę, modernizację, przebudowę oraz doposażenie infrastruktury – o ile inwestycje wynikają z procesu konsolidacji.

Warunkiem udziału w programie jest podjęcie decyzji o połączeniu najpóźniej do 31 marca 2027 r.

Harmonogram i wsparcie dla placówek

Nabór wniosków rozpocznie się 1 lipca i potrwa do 30 października 2026 r. Wcześniej Ministerstwo Zdrowia zapowiada działania edukacyjne i informacyjne:

• 22 kwietnia 2026 r. – webinar informacyjny
• 27 maja 2026 r. – webinar szkoleniowy
• 30 czerwca 2026 r. – webinar podsumowujący
• warsztaty praktyczne prowadzone przez minister zdrowia

Po co łączenie szpitali?

Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, głównym celem programu nie jest sama konsolidacja, lecz poprawa jakości i dostępności świadczeń zdrowotnych.

Najważniejsze efekty, jakie ma przynieść program, to:

• lepsze wykorzystanie kadry i infrastruktury
• skrócenie czasu oczekiwania na leczenie
• ograniczenie dublowania świadczeń
• poprawa koordynacji leczenia
• większa stabilność finansowa placówek

W dłuższej perspektywie konsolidacja ma zwiększyć bezpieczeństwo zdrowotne pacjentów oraz usprawnić zarządzanie systemem ochrony zdrowia.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia

Wbrew popularnym mitom, dieta nie jest jedynie „tłem” dla pracy hormonów, ale jednym z kluczowych czynników ich regulacji.

- Dieta ma realny i udowodniony wpływ na gospodarkę hormonalną. Wraz z pożywieniem dostarczamy składników odżywczych, które są niezbędne do produkcji i regulacji hormonów - wyjaśnia ekspertka. 

Oznacza to, że hormony takie jak insulina, estrogeny czy hormony tarczycy są bezpośrednio zależne od tego, co znajduje się w codziennym jadłospisie. Nadmiar cukrów prostych i żywności wysokoprzetworzonej może prowadzić do zaburzeń ich pracy, podczas gdy dieta bogata w składniki odżywcze wspiera ich równowagę.

Co najbardziej zaburza gospodarkę hormonalną?

Jednym z głównych czynników pogarszających stan hormonalny jest nadmiar produktów wysoko przetworzonych.

- Najczęściej problemem są produkty wysoko przetworzone, bogate w cukry proste i tłuszcze trans - podkreśla Marta Wysogląd, dietetyk kliniczna z Centrum Medycznego Severux. 

Do grupy produktów, które mogą negatywnie wpływać na hormony, należą:

• słodycze i słodzone napoje,
• białe pieczywo,
• żywność typu fast food,
• alkohol,
• dieta uboga w błonnik i zdrowe tłuszcze.

Ich regularne spożywanie może prowadzić do wahań glukozy i insuliny, nasilania stanów zapalnych oraz zaburzeń metabolizmu estrogenów.

Czy istnieje jedna „dieta hormonalna”?

W przestrzeni internetowej często pojawia się pojęcie „diety hormonalnej”, jednak w praktyce nie istnieje jeden uniwersalny model żywienia dla wszystkich.

- Nie istnieje jedna uniwersalna dieta hormonalna, ponieważ zaburzenia hormonalne mają różne przyczyny i przebieg.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy. Istnieją jednak wspólne elementy, które wspierają równowagę hormonalną:

• stabilizacja poziomu cukru we krwi,
• odpowiednia ilość białka,
• zdrowe tłuszcze,
• błonnik,
• ograniczenie żywności przetworzonej.

Nie bez znaczenia pozostaje także styl życia – stres, sen i aktywność fizyczna również wpływają na hormony.

Dieta przy PCOS, insulinooporności i niedoczynności tarczycy

W przypadku konkretnych zaburzeń hormonalnych dieta powinna być szczególnie precyzyjnie dopasowana.

PCOS i insulinooporność - kluczowe znaczenie ma stabilizacja glikemii

W praktyce oznacza to:

• regularne posiłki,
• produkty o niskim indeksie glikemicznym,
• wysoka podaż błonnika,
• odpowiednia ilość białka i tłuszczów.

Niedoczynność tarczycy

W tym przypadku dieta powinna wspierać pracę tarczycy poprzez:

• jod,
• selen,
• cynk,
• żelazo.

Jednocześnie należy unikać nadmiernych restrykcji, które mogą pogarszać stan odżywienia organizmu.

Gluten i nabiał – eliminować czy nie?

Jednym z najczęściej powielanych mitów jest konieczność eliminacji glutenu i nabiału przy problemach hormonalnych.

- Eliminacja glutenu i nabiału ma sens tylko w ściśle określonych przypadkach - podkreśla dietetyk kliniczna.

Dotyczy to m.in.:

• celiakii,
• alergii,
• potwierdzonych nietolerancji pokarmowych.

- W chorobie Hashimoto dieta bezglutenowa bywa pomocna, ponieważ częściej obserwuje się nadwrażliwość na białka zbóż, jednak nie powinna być wprowadzana rutynowo bez wcześniejszej diagnostyki. Nabiał u części osób może nasilać zmiany trądzikowe przy zaburzeniach androgenowych, ale u innych jest wartościowym źródłem wapnia, dlatego decyzja o jego eliminacji powinna być zawsze indywidualna i oparta na obserwacji reakcji organizmu - wksazuje ekspertka. 

Najczęstsze błędy przy zaburzeniach hormonalnych

W pracy z pacjentami obserwuje się powtarzalne błędy żywieniowe, które mogą utrudniać poprawę zdrowia.

- Najczęstszym błędem jest stosowanie restrykcyjnych diet oraz eliminowanie wielu produktów bez wcześniejszej diagnostyki - przyznaje Marta Wysogląd. 

Do najczęstszych problemów należą:

• nieregularne jedzenie,
• pomijanie posiłków,
• duże wahania glukozy,
• nadmierne skupienie na „zakazanych produktach”,
• ignorowanie snu i stresu.

Zdecydowanie lepsze efekty daje podejście długofalowe, oparte na budowaniu nawyków niż szybkie diety eliminacyjne.

Orzeczenie medycyny pracy to dokument wydawany przez lekarza po badaniach wstępnych, okresowych lub kontrolnych. Potwierdza, czy pracownik może wykonywać swoje obowiązki na danym stanowisku.

Do tej pory miał on formę papierową i trzeba było przekazać go pracodawcy.

Jak działa elektroniczne orzeczenie medycyny pracy?

Od kwietnia 2026 roku lekarz wystawi elektroniczne orzeczenie medycyny pracy, które trafi bezpośrednio do systemu. Dokument będzie dostępny na Internetowym Koncie Pacjenta, a pracodawca uzyska do niego dostęp bez udziału pracownika.

W praktyce oznacza to, że po badaniu nic nie trzeba już dostarczać ani pilnować. Cały proces odbywa się w tle, bez dodatkowych formalności.

Czy trzeba dostarczyć orzeczenie do pracodawcy?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań. W większości przypadków odpowiedź brzmi: nie.

Dzięki cyfryzacji orzeczenie lekarskie do pracy trafia do pracodawcy automatycznie. Znika więc obowiązek przynoszenia dokumentu w wersji papierowej, który dla wielu osób był tylko kolejnym formalnym krokiem.

Czy pracodawca widzi diagnozę?

Nie - i to jedna z ważniejszych zmian z perspektywy pacjenta.

Pracodawca otrzymuje jedynie informację, czy dana osoba jest zdolna do pracy. Szczegóły dotyczące zdrowia, przebiegu badań czy diagnozy pozostają dostępne wyłącznie dla lekarza i pacjenta. W praktyce oznacza to większą ochronę prywatności niż dotychczas.

Zmiany w badaniach medycyny pracy 2026 – czy papier znika?

Nie od razu. Przewidziano okres przejściowy, w którym oba rozwiązania będą funkcjonować równolegle. W części placówek nadal można otrzymać papierowe orzeczenie, zwłaszcza na początku wdrażania nowych przepisów.

Docelowo jednak wszystkie orzeczenia medycyny pracy mają być dostępne wyłącznie w formie elektronicznej.

Co to oznacza dla pacjenta?

Najbardziej odczuwalna zmiana dotyczy codziennych formalności. Odpada konieczność dostarczania dokumentów i pilnowania terminów, a sam proces staje się szybszy i mniej angażujący.

Z drugiej strony pojawia się większa zależność od systemu elektronicznego. W praktyce oznacza to konieczność korzystania z Internetowego Konta Pacjenta oraz ewentualne trudności techniczne na początku działania nowych rozwiązań.

Czy zmienia się coś w samych badaniach?

Nie. Zakres badań oraz sposób podejmowania decyzji przez lekarza pozostają bez zmian. Nowe przepisy dotyczą wyłącznie formy orzeczenia i sposobu jego przekazywania.

Acitren należy do grupy retinoidów, które regulują wzrost i dojrzewanie komórek naskórka. Chorując na łuszczycę, proces ten jest zaburzony. Wówcza komórki skóry namnażają się zbyt szybko, co prowadzi do powstawania charakterystycznych łusek i zmian zapalnych.

Acytretyna spowalnia ten proces i normalizuje różnicowanie keratynocytów, dzięki czemu skóra stopniowo odzyskuje bardziej prawidłową strukturę. Zmniejsza się grubość zmian, łuszczenie oraz zaczerwienienie. Lek działa również przeciwzapalnie, co dodatkowo ogranicza rozwój zmian skórnych. Efekt nie pojawia się natychmiast i poprawa zwykle jest stopniowa i wymaga systematycznego stosowania.

Acitren: dla kogo jest przeznaczony?

Lek nie jest stosowany w każdej postaci łuszczycy, lecz głównie w przypadkach ciężkich, rozległych lub opornych na inne metody leczenia. Recepta na Acitren może być wystawiona w przypadku krostkowej, erytrodermicznej lub nasilonej łuszczycy plackowatej. Decyzja o włączeniu terapii zawsze należy do lekarza i poprzedzona jest dokładną oceną stanu zdrowia pacjenta. Do najważniejszych wskazań należą:

• rozległe zmiany skórne utrudniające codzienne funkcjonowanie,
• brak skuteczności leczenia miejscowego,
• ciężkie postacie łuszczycy wymagające leczenia ogólnego,
• nawracające zaostrzenia choroby.

Nie każdy pacjent będzie odpowiednim kandydatem do terapii, dlatego tak ważna jest indywidualna kwalifikacja i kontrola leczenia przez dermatologa.

Jakie działania niepożądane mogą pojawić się podczas terapii?

Ze względu na ogólnoustrojowe działanie, Acitren może powodować różne objawy uboczne, które najczęściej dotyczą skóry i błon śluzowych. Najbardziej charakterystyczna jest suchość skóry, ust, nosa czy oczu. Pacjenci mogą zauważyć także łuszczenie naskórka, zwiększoną wrażliwość skóry oraz pękanie warg.

W niektórych przypadkach pojawia się również przejściowe wypadanie włosów lub zmiany w wynikach badań laboratoryjnych. Warto zwrócić uwagę na objawy wymagające konsultacji:

• nasilona suchość i pęknięcia skóry,
• krwawienia z nosa lub silne podrażnienie oczu,
• bóle głowy lub zmiany samopoczucia,
• pogorszenie wyników badań krwi.

Regularna kontrola lekarska pozwala wcześnie wykryć nieprawidłowości i dostosować leczenie do aktualnego stanu zdrowia.

Jak bezpiecznie stosować Acitren i o czym pamiętać w trakcie leczenia?

Stosowanie Acitrenu wymaga przestrzegania określonych zasad, które zwiększają bezpieczeństwo terapii. Lek przyjmuje się zgodnie z zaleceniami lekarza dermatologa, najczęściej raz dziennie podczas posiłku, co poprawia jego wchłanianie. Konieczne są regularne badania kontrolne, w tym ocena funkcji wątroby i poziomu lipidów.

Szczególną ostrożność muszą zachować kobiety w wieku rozrodczym, ponieważ lek ma działanie teratogenne i wymaga skutecznej antykoncepcji. W trakcie terapii warto także unikać alkoholu oraz nadmiernej ekspozycji na słońce. W razie wątpliwości lub pojawienia się niepokojących objawów możliwa jest konsultacja online, która pozwala szybko skonsultować przebieg leczenia i uzyskać dalsze zalecenia.

Dowiedz się więcej: Acitren – działanie, dawkowanie, skutki uboczne

Za niski poziom glukozy uważa się zwykle wartość poniżej 70 mg/dl, czyli poniżej 3,9 mmol/l. To próg alarmowy, przy którym mogą pojawić się drżenie rąk, potliwość, kołatanie serca, osłabienie, nagły głód albo trudności z koncentracją. Jeszcze poważniejsza sytuacja dotyczy poziomu poniżej 54 mg/dl, czyli 3,0 mmol/l, bo taka wartość jest uznawana za klinicznie istotną hipoglikemię i wymaga szybkiej reakcji.

W praktyce przelicznik jednostek glukozy porządkuje ten temat: jeśli ktoś widzi w aplikacji 3,9 mmol/l, a w innym źródle czyta o 70 mg/dl, chodzi o ten sam próg ostrzegawczy. Nie każda jednorazowa niższa wartość oznacza od razu stan nagły, ale niski cukier połączony z objawami lub spadek postępujący w kolejnych minutach to sygnał, którego nie warto bagatelizować.

Jakie wartości glukozy powinny zwrócić uwagę?

Wysoki poziom cukru nie zawsze daje wyraźne objawy od razu, dlatego łatwo go przeoczyć. Z punktu widzenia diagnostyki ważne są konkretne granice:

• prawidłowa glikemia na czczo to mniej niż 100 mg/dl,
• zakres 100–125 mg/dl wskazuje na stan przedcukrzycowy,
• wynik 126 mg/dl lub wyższy na czczo może oznaczać cukrzycę, jeśli zostanie potwierdzony w badaniach.

Równie istotna jest wartość przypadkowa 200 mg/dl lub więcej, czyli 11,1 mmol/l lub więcej, szczególnie wtedy, gdy pojawiają się typowe objawy hiperglikemii, takie jak wzmożone pragnienie, częste oddawanie moczu czy osłabienie. Tu również przelicznik jednostek glukozy bywa praktyczny, bo pozwala bez pomyłki zrozumieć, że 126 mg/dl odpowiada około 7,0 mmol/l, a 200 mg/dl około 11,1 mmol/l.

Dlaczego jednostki mają znaczenie?

Najwięcej nieporozumień bierze się stąd, że część laboratoriów i glukometrów pokazuje wynik w mg/dl, a część w mmol/l. Kto nie zwróci uwagi na jednostkę, może błędnie uznać, że 7,0 to świetny wynik, choć w rzeczywistości 7,0 mmol/l odpowiada około 126 mg/dl i na czczo mieści się już w progu diagnostycznym cukrzycy.

Właśnie dlatego przelicznik jednostek glukozy ma znaczenie nie tylko techniczne, ale też praktyczne: pomaga właściwie interpretować normy, porównywać zagraniczne źródła i unikać niepotrzebnego uspokojenia albo odwrotnie, nadmiernego lęku.

Skorzystaj z przelicznika jednostek glukozy i zobacz inne kalkulatory medyczne

W kwietniu dominującą grupą alergenów są pyłki drzew. To właśnie one odpowiadają za największe nasilenie objawów alergii w tym okresie.

Najważniejszym alergenem pozostaje brzoza, która w Polsce jest jednym z najsilniej uczulających drzew. Jej pyłki są bardzo lekkie i łatwo przenoszone przez wiatr, dlatego mogą utrzymywać się w powietrzu przez długi czas i docierać na duże odległości. U osób uczulonych powodują one silne reakcje alergiczne, obejmujące wodnisty katar, napady kichania, swędzenie oczu oraz duszności u osób z astmą.

W tym samym czasie pylą również wierzba i topola. Choć ich znaczenie kliniczne jest mniejsze niż w przypadku brzozy, mogą one nasilać objawy alergiczne, szczególnie u osób z nadwrażliwością na pyłki drzew. Warto pamiętać, że w przypadku topoli uczulają mikroskopijne pyłki, a nie charakterystyczny biały „puch”, który często błędnie uznawany jest za alergen.

Pod koniec kwietnia zaczyna się także stopniowo okres pylenia dębu. Dla wielu osób uczulonych na inne drzewa może to oznaczać dalsze nasilenie objawów.

Czy trawy pylą już w kwietniu?

Trawy zazwyczaj zaczynają intensywne pylenie dopiero na przełomie kwietnia i maja, jednak w cieplejsze dni pierwsze stężenia pyłków mogą pojawiać się wcześniej. Jest to zapowiedź kolejnej fazy sezonu alergicznego, która u wielu pacjentów bywa jeszcze bardziej uciążliwa niż pylenie drzew.

Jak rozpoznać alergię w kwietniu?

Alergia wziewna w tym okresie często przypomina infekcję wirusową, jednak różni się przebiegiem. Objawy utrzymują się dłużej, nie towarzyszy im gorączka, a ich nasilenie często zależy od warunków pogodowych – szczególnie suchej i wietrznej aury.

Typowe jest także swędzenie nosa i oczu oraz wodnista, przejrzysta wydzielina. Jeśli podobne objawy powtarzają się co roku w tym samym okresie, może to wskazywać na alergię sezonową i wymagać diagnostyki alergologicznej.

Jak łagodzić objawy alergii?

Kontrola objawów alergii w kwietniu wymaga przede wszystkim ograniczenia kontaktu z pyłkami. Pomaga śledzenie prognoz pylenia i dostosowanie aktywności na świeżym powietrzu do warunków atmosferycznych.

Po powrocie do domu warto zmienić ubranie i umyć twarz oraz włosy, aby usunąć osadzone pyłki. W wielu przypadkach konieczne jest również leczenie farmakologiczne, które obejmuje leki przeciwhistaminowe lub preparaty donosowe, stosowane regularnie w sezonie alergicznym.

Kiedy skonsultować się z lekarzem?

Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się przez wiele tygodni lub nie reagują na standardowe leczenie, warto skonsultować się z lekarzem. Szczególnie istotne jest to w przypadku duszności, świszczącego oddechu lub podejrzenia astmy alergicznej.

Zmiany wprowadzone przez system e-zdrowia dotyczą etapu realizacji recept w aptekach i mają na celu uwzględnienie rzeczywistych wielkości opakowań leków dostępnych na rynku.

Nowy mechanizm opiera się na danych z Rejestru Produktów Leczniczych i uwzględnia faktyczne opakowania dostępne dla danego produktu. Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy standardowe dawkowanie nie przekłada się bezpośrednio na pełne opakowania – na przykład przy lekach pakowanych po 28, 50 lub 56 tabletek.

Jak działa nowy system wyliczeń e-recept?

Zmiana polega na tym, że system podczas realizacji recepty rocznej będzie uwzględniał nie tylko dawkowanie określone przez lekarza, ale również realne wielkości opakowań dostępnych w obrocie.

W praktyce można to zobaczyć na przykładach:.

• W przypadku leku dostępnego wyłącznie w opakowaniach 50 i 100 tabletek, przy dawkowaniu jednej tabletki dziennie i terapii trwającej 200 dni, system może wskazać możliwość wydania 150 tabletek podczas jednorazowej realizacji recepty, czyli 3 opakowań po 50 tabletek.
• Z kolei dla leku dostępnego w opakowaniach 28 i 56 tabletek, przy terapii 224 dni i dawkowaniu jednej tabletki dziennie, system może zwrócić informację o możliwości wydania 140 tabletek, co odpowiada 5 opakowaniom po 28 tabletek.

Nowe rozwiązanie ma ograniczyć sytuacje, w których konieczne było ręczne dopasowywanie liczby opakowań do długości terapii.

Ograniczenia nowego mechanizmu e-recept

Nowy system nie będzie uwzględniał zamienników produktu wskazanego na recepcie. Oznacza to, że wyliczenia będą dotyczyć wyłącznie różnych wielkości opakowań tego samego leku, zgodnie z danymi z Rejestru Produktów Leczniczych.

Jeżeli jednak w dotychczasowej realizacji recepty pojawił się zamiennik, system może uwzględnić jego opakowania w kolejnych wyliczeniach.

W przypadku recept refundowanych brane będą pod uwagę wyłącznie opakowania objęte refundacją, natomiast przy receptach nierefundowanych – wszystkie dostępne opakowania danego produktu.

Dodatkowo system będzie analizował dostępność leków w aptekach na podstawie danych ZSMOPL i nie uwzględni opakowań, które nie są dostępne w obrocie.

Co oznaczają zmiany dla pacjentów?

Nowe zasady mają usprawnić realizację e-recept rocznych i ograniczyć sytuacje, w których liczba tabletek nie odpowiadała realnym opakowaniom. Dzięki temu proces w aptece ma być bardziej przewidywalny i zgodny z dostępnymi produktami.

Zmiany nie wymagają żadnych działań ze strony pacjentów i zostaną wdrożone automatycznie w systemie e-zdrowia.

Źródło: e-zdrowie.gov.pl

Zmęczenie staje się objawem wymagającym diagnostyki wtedy, gdy utrzymuje się przez kilka tygodni, a szczególnie gdy trwa około 3 miesięcy lub dłużej, nie ustępuje mimo odpoczynku i zaczyna wyraźnie wpływać na codzienne funkcjonowanie. Istotne jest nie tylko to, jak długo trwa, ale również to, czy ogranicza pracę, naukę, aktywność fizyczną, koncentrację i zwykłe obowiązki dnia codziennego.

W praktyce zachęcam pacjentów do prowadzenia dzienniczka albo przynajmniej zapisywania sobie objawów w telefonie - dzięki temu łatwiej zobaczyć, od kiedy problem trwa, czy narasta, czy ma związek z porą dnia, snem, cyklem, stresem albo wysiłkiem. Jeśli razem ze zmęczeniem pojawiają się objawy ostrzegawcze, takie jak niezamierzona utrata masy ciała, kaszel, gorączka czy zmiana rytmu wypróżnień, nie warto tego czekać - wtedy trzeba zgłosić się do lekarza jak szybciej.

Jakie najczęstsze choroby mogą powodować przewlekłe zmęczenie?

W praktyce lekarza rodzinnego najczęściej bierze się pod uwagę niedokrwistość, niedoczynność tarczycy, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, niedobory żelaza i witamin, zaburzenia snu, działania niepożądane leków, a także przewlekły stres, zaburzenia lękowe i depresję.

Rzadziej przyczyną są choroby zapalne, nerek, wątroby, przewlekłe infekcje lub inne schorzenia ogólnoustrojowe.

Jakie podstawowe badania krwi warto wykonać na początku diagnostyki?

Na początku zwykle warto rozważyć badania krwi: morfologię, CRP lub OB, glukozę, TSH, ferrytynę i żelazo, witaminę B12 oraz kwas foliowy. W zależności od obrazu klinicznego lekarz może poszerzyć diagnostykę o kreatyninę, elektrolity, próby wątrobowe lub inne badania, jeśli coś w wywiadzie lub badaniu przedmiotowym wskazuje na konkretny kierunek.

Czy zaburzenia tarczycy mogą być przyczyną ciągłego zmęczenia i jakie badania to potwierdzą?

Zaburzenia tarczycy, szczególnie niedoczynność, należą do częstych przyczyn przewlekłego zmęczenia. Towarzyszyć im mogą także senność, spowolnienie, gorsza koncentracja, uczucie zimna, zaparcia czy zmiany masy ciała.

Podstawowym badaniem przesiewowym jest TSH, a jeśli wynik tego wymaga, diagnostykę uzupełnia się zwykle o FT4, a czasem także o przeciwciała tarczycowe. Warto też zwrócić uwagę na wywiad rodzinny, bo jeśli w rodzinie występowały choroby tarczycy, taka informacja może mieć znaczenie diagnostyczne.

Jak niedobory (żelazo, witamina D, B12) wpływają na poziom energii i jak je sprawdzić?

Niedobory należą do częstych i często niedocenianych przyczyn osłabienia. Niski poziom ferrytyny lub niedobór żelaza może powodować osłabienie, gorszą tolerancję wysiłku, kołatanie serca i duszność. Niedobór witaminy B12 bywa związany nie tylko ze zmęczeniem, ale także z zaburzeniami koncentracji, drażliwością czy parestezjami.

W takich sytuacjach pomocne są badania: ferrytyna, żelazo, witamina B12, kwas foliowy, a w wybranych przypadkach także witamina D.

Kiedy przewlekłe zmęczenie może mieć podłoże psychiczne (np. stres, depresja) i jakie badania to wykluczają?

To bardzo ważny obszar diagnostyki. W rozmowie z pacjentami często pytam, czy ich zmęczenie ma bardziej charakter fizyczny - to znaczy: „chcę coś zrobić, ale ciało mi na to nie pozwala” — czy bardziej psychiczny: „fizycznie mógłbym działać, ale nie mam siły się uruchomić, zmobilizować, rozpocząć nawet prostych czynności”. To rozróżnienie nie daje jeszcze rozpoznania, ale bywa bardzo pomocne zarówno dla pacjenta, jak i dla lekarza, bo porządkuje dalsze myślenie diagnostyczne.

Dobrym przykładem jest pacjentka, która zgłosiła się z przewlekłym zmęczeniem i była przekonana, że „to chyba wypalenie albo depresja”. W rozmowie okazało się jednak, że psychicznie chciała działać, miała motywację i plany, ale po wejściu po schodach była wyraźnie osłabiona, miała kołatanie serca i musiała odpoczywać po bardzo niewielkim wysiłku. To był trop bardziej fizyczny niż psychiczny - i rzeczywiście dalsza diagnostyka wykazała istotnie obniżoną ferrytynę.

W praktyce właśnie dlatego sama lista badań nie wystarcza - równie ważna jest rozmowa o charakterze objawu. U części pacjentów dominują cechy osłabienia fizycznego, u innych bardziej widoczne są przewlekłe napięcie, zaburzenia snu, rozdrażnienie, zamartwianie się i trudność w podejmowaniu codziennych aktywności. Dopiero połączenie wywiadu, badania i diagnostyki laboratoryjnej pozwala lepiej ocenić, w którą stronę iść dalej.

Diagnostyka przewlekłego zmęczenia – dlaczego to proces?

Warto uczciwie powiedzieć pacjentowi, że diagnostyka przewlekłego zmęczenia bardzo często jest procesem. Rzadko wygląda to tak, że podczas pierwszej wizyty od razu udaje się ustalić jednoznaczną przyczynę. Znacznie częściej jest to etapowe sprawdzanie kolejnych możliwych źródeł problemu: morfologii, tarczycy, niedoborów, glukozy, jakości snu, obciążeń psychicznych, leków, a czasem także dalszych badań.

Z tego powodu najlepiej prowadzić taką diagnostykę z jednym lekarzem, który widzi pełny obraz i może wyznaczać kolejne kroki działania.

Czy zawsze da się ustalić przyczynę przewlekłego zmęczenia?

Pacjent powinien również wiedzieć, że nawet przy dobrze przeprowadzonej diagnostyce nie zawsze udaje się wskazać jedną uchwytną przyczynę. Statystyki medyczne pokazują, że etiologii nie udaje się ustalić w około jednej trzeciej przypadków zgłaszanego zmęczenia. To ważna informacja, bo pozwala od początku realistycznie ustawić oczekiwania: brak szybkiej odpowiedzi nie oznacza lekceważenia objawu, tylko to, że zmęczenie jest symptomem wieloczynnikowym i bywa diagnostycznie trudne.

Najważniejsze z punktu widzenia pacjenta jest to, by nie traktować przewlekłego zmęczenia jako objawu, który „trzeba przeczekać”. To sygnał, który warto potraktować poważnie, ale też spokojnie — z planem, etapami i gotowością na to, że odpowiedź czasem pojawia się dopiero po kilku wizytach.

Ostrzeżenie dotyczy dwóch partii produktu:

Chusteczki dla dzieci Bella Happy Aqua Care

• Marki: TZMO / Bella Baby Happy
• Numery partii: 0428 M394441, 0428 M394442
• Data produkcji: 27–28.10.2025
• Data ważności: 04.2028

Producent – Toruńskie Zakłady Materiałów Opatrunkowych S.A. – poinformował o dobrowolnym wycofaniu produktów z obrotu po wykryciu nieprawidłowości.

Co wykazały badania?

Wewnętrzne laboratorium producenta przeprowadziło kontrolę jakości mikrobiologicznej. Wyniki wskazały na:

• przekroczenie dopuszczalnej liczby mezofilnych bakterii tlenowych,
• obecność pleśni i drożdży,
• wykrycie Candida albicans.

Zgodnie z normą PN-EN ISO 17516, takie wyniki oznaczają, że produkt nie spełnia wymagań bezpieczeństwa mikrobiologicznego dla kosmetyków i produktów pielęgnacyjnych.

Jakie może być ryzyko dla zdrowia?

GIS podkreśla, że produkt może stanowić zagrożenie, szczególnie dla:

• niemowląt i małych dzieci,
• osób ze skórą wrażliwą,
• osób z uszkodzoną barierą naskórkową.

Możliwe skutki użycia zanieczyszczonych chusteczek to:

• podrażnienia skóry,
• zaczerwienienie i wysypka,
• reakcje alergiczne,
• w rzadkich przypadkach ryzyko infekcji skórnych.

Co zrobić, jeśli masz ten produkt w domu?

Specjaliści GIS zalecają:

• natychmiast zaprzestać używania chusteczek z wymienionych partii,
• sprawdzić numer partii na opakowaniu,
• nie stosować produktu u dzieci ani dorosłych,
• w razie wystąpienia objawów skórnych – obserwować reakcję organizmu i skonsultować się z lekarzem.

Reakcja producenta i kontrola GIS

Producent poinformował o wdrożeniu procedury:

• wstrzymania sprzedaży,
• wycofania produktów z rynku,
• współpracy z organami nadzoru.

Główny Inspektorat Sanitarny oraz Państwowa Inspekcja Sanitarna monitorują sytuację i nadzorują proces wycofywania produktu z obrotu.

Witamina D3, znana również jako cholekalcyferol, odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowych kości i zębów, a także w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego. Pomaga we wchłanianiu wapnia i fosforu w organizmie, co jest niezbędne dla prawidłowego rozwoju i mineralizacji kości.

Niedobór witaminy D3 może prowadzić do osłabienia układu kostnego, a także zwiększać ryzyko wystąpienia chorób autoimmunologicznych i infekcji. Dlatego suplementacja witaminą D3 jest szczególnie zalecana osobom, które mają ograniczoną ekspozycję na słońce, np. w okresie zimowym lub w przypadku osób starszych.

Jakie objawy mogą wskazywać na niedobór witaminy D3?

Niedobór witaminy D3 może manifestować się na wiele sposobów, a objawy mogą być subtelne lub całkowicie niezauważalne. Osoby z niedoborem witaminy D3 mogą odczuwać chroniczne zmęczenie, osłabienie mięśni, a także ból kości i stawów. Inne objawy to obniżona odporność, częste infekcje, a także problemy z koncentracją i nastrojem.

Dla osób, które podejrzewają niedobór witaminy D3, recepta online na Devikap może być wygodnym rozwiązaniem, które pozwala na rozpoczęcie suplementacji bez konieczności wychodzenia z domu. Zawsze warto skonsultować się z lekarzem, który dobierze odpowiednią dawkę i czas trwania suplementacji.

Jakie czynniki sprzyjają niedoborowi witaminy D3?

Niedobór witaminy D3 jest szczególnie powszechny w krajach o chłodniejszym klimacie, gdzie dostęp do słońca jest ograniczony przez dużą część roku. Ponadto, osoby starsze, otyłe, czy z ciemniejszą karnacją mają większe ryzyko niedoboru, ponieważ ich organizm może wytwarzać mniej witaminy D3 pod wpływem promieni słonecznych.

Inne czynniki, które mogą przyczyniać się do niedoboru, to stosowanie niektórych leków, choroby układu pokarmowego lub nerek, a także niewłaściwa dieta. Lek Devikap jest doskonałym rozwiązaniem dla tych, którzy mają trudności z uzyskaniem witaminy D3 w naturalny sposób i chcą szybko zacząć suplementację, by poprawić swoje zdrowie.

Dowiedz się więcej: Devikap – działanie, dawkowanie, skutki uboczne

Dieta wegetariańska, choć bogata w błonnik, witaminy i minerały, może powodować trudności w utrzymaniu równowagi między białkami i tłuszczami. Roślinne źródła białka często zawierają niewielką ilość tłuszczów, co może prowadzić do ich niedoboru w codziennym jadłospisie. Kalkulator wymienników białkowo-tłuszczowych to pomocne narzędzie, które ułatwia obliczanie proporcji tych makroskładników w diecie.

Dzięki niemu łatwiej jest dopasować tłuszcze do białek, a także kontrolować kaloryczność posiłków. W diecie wegetariańskiej szczególną uwagę warto zwrócić na źródła zdrowych tłuszczów, takie jak awokado, orzechy, nasiona, oliwa z oliwek czy tłuste ryby, jeśli są dozwolone w danej wersji diety.

Jakie produkty roślinne są najlepszym źródłem tłuszczu?

W diecie wegetariańskiej warto sięgać po produkty bogate w nienasycone tłuszcze, które wspierają zdrowie serca i układu krążenia. Doskonałym źródłem zdrowych tłuszczy są orzechy, nasiona chia, pestki dyni, oliwa z oliwek oraz awokado. Kalkulator wymienników białkowo-tłuszczowych może pomóc w precyzyjnym obliczeniu wartości odżywczych tych produktów i ich wpływu na całkowitą ilość tłuszczu w diecie.

Ważne jest, by wprowadzać do codziennego jadłospisu różnorodne źródła tłuszczu, aby dostarczyć organizmowi odpowiednich ilości kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6, które mają korzystny wpływ na zdrowie. Należy pamiętać, że pomimo korzystnych właściwości tłuszczów roślinnych, ważne jest, aby nie przekraczać zalecanych dziennych dawek tłuszczu, aby utrzymać balans energetyczny diety.

Jakie korzyści płyną z obliczania tłuszczy w diecie?

Precyzyjne obliczanie tłuszczów w diecie może przynieść szereg korzyści zdrowotnych, takich jak utrzymanie prawidłowej wagi ciała, poprawa profilu lipidowego krwi czy wsparcie funkcji mózgu. Kalkulator wymienników białkowo-tłuszczowych pozwala na dokładne śledzenie spożycia tłuszczu, co jest szczególnie ważne dla osób, które dążą do redukcji masy ciała lub dbają o zdrowie serca.

Dzięki temu narzędziu możliwe jest monitorowanie spożycia tłuszczów nasyconych, które należy ograniczać, oraz tłuszczów nienasyconych, które są korzystne dla organizmu. Korzystając z kalkulatora, można szybko sprawdzić, które produkty dostarczają zbyt dużej ilości tłuszczu i jak dostosować dietę, aby była bardziej zrównoważona i zdrowa.

Skorzystaj z kalkulatora wymienników białkowo-tłuszczowych i zobacz inne kalkulatory medyczne

Poczucie pustki i stagnacji to przede wszystkim ważna informacja o tym, że coś w naszym życiu domaga się uwagi. To złożony stan psychiczny, który obejmuje subiektywne doświadczenie braku sensu, żywotności, połączenia ze sobą. Tworzy się w nas emocjonalna luka, którą z czasem coraz trudniej wypełnić.

Pustka i stagnacja – skąd się biorą?

Najczęstszym źródłem tego stanu jest zmęczenie emocjonalne. Czujemy się przeciążeni, przebodźcowani, działamy na autopilocie a to oddala od kontaktu ze sobą i od tego co się w nas dzieje. Każdy dzień wypełnia się koniecznością bezrefleksyjnego odhaczenia zadań do wykonania.

Łączy  się to również z niezgodnością między tym co jest dla nas ważne a codziennością. Robimy coś bo musimy, a nie to co ma dla nas sens i jest spójne z naszymi wartościami. Jesteśmy w miejscu w którym nie chcemy być a nie mamy pomysłu na to, w jaką stronę skierować swoje życie.

Poczucie pustki może odzwierciedlać również stan naszych niewyrażonych potrzeb np. odpoczynku, bliskości, autonomii, wolności, sensu.

Kryzys czy głębszy problem? Jak je odróżnić

Chwilowy kryzys będzie charakteryzował się tym, że pojawi się po konkretnym zdarzeniu i będzie dotyczył np. konfliktu, zakończenia stresującego wydarzenia, chwilowej trudności. Będzie trwał kilka dni lub tygodni. Choć spowoduje chwilowe zdezorganizowanie nie podważy poczucia tożsamości czy samooceny. A kiedy odpoczniesz, zmienisz otoczenie, porozmawiasz z kimś o tym, poczujesz ulgę i poprawę.

Natomiast głębszy kryzys będzie trwał dłużej. Mogą pojawić się nawroty. Po chwilowej uldze znowu doświadczysz poczucia pustki, braku kierunku, stagnacji, problemów z decyzyjnością. Znakiem rozpoznawczym może być pojawienie się trudności w odczuwaniu przyjemności z robienia rzeczy, które wcześniej sprawiały radość.

Brak sensu mimo „poukładanego życia”

„Poukładane życie” nie jest gwarantem poczucia szczęścia i satysfakcji. Może dawać nam poczucie bezpieczeństwa i przewidywalności natomiast nie wypełni pojawiającego się poczucia pustki. W głównej mierze zależy od naszego nastawienia, czyli sposobu w jaki patrzymy na rzeczywistość i jak jej doświadczamy.

To jest pewna postawa wobec życia oraz tego, co z tym życiem się wiąże. Dotyczy naszej zdolności do konfrontowania się z wyzwaniami, dostrzegania sensu i satysfakcji z pozornie niesatysfakcjonujących czynności.

Warto również zadać sobie pytanie, czy to co mam jest rzeczywiście tym co chcę mieć, czy raczej jest spełnieniem pewnych norm społecznych czy kulturowych. W pozornie poukładanym związku może nie być bliskości czy poczucia zrozumienia i akceptacji. W dobrze płatnej pracy możesz nie doświadczać sensowności swoich działań.

By się tego wszystkiego dowiedzieć, warto skierować uwagę na swoje potrzeby, zaktualizować swój system przekonań o sobie, innych czy świecie.

Sygnały pustki – ciało i emocje

Ciało zwykle powie pierwsze zanim umysł się odezwie. Życie w niezgodzie ze sobą poznasz po chronicznych napięciach w karku, plecach czy szczęce.

Będziesz czuć zmęczenie pomimo wysypiania się. Może pojawić się uczucie odcięcia od emocji, odrętwienia, trudność w zidentyfikowaniu tego co czujesz. Drażliwość bez wyraźnego powodu czy poczucie, że działasz na autopilocie to również sygnały, które mogą wskazywać na to, że Twoje życie nie jest zgodne z tym, co w głębi serca jest dla Ciebie ważne.

Emocjonalnie będziesz doświadczać stanu apatii, nudy być może zazdrości o to, że inna osoba ma w sobie więcej odwagi czy spontaniczności. Każdy sygnał, który płynie z Twojego ciała czy przeżywana emocja to informacja. Warto znaleźć swój sposób by usłyszeć to, co chce Ci powiedzieć.

Co blokuje zmiany w życiu?

Istnieje takie zjawisko jak mechanizm utopionych kosztów. To zjawisko psychologiczne polegające na tym, że trudno nam zrezygnować z czegoś, w co już zainwestowaliśmy czas, pieniądze, energię lub emocje – nawet jeśli dalsze trwanie w tym nie ma dla nas sensu. Kontynuujemy działania, które nie przynoszą efektów. Czyli tyle już poświęciliśmy by było jak jest, że nie chcemy z tego zrezygnować z obawy, że może być gorzej.

Jesteśmy silnie związani emocjonalnie z naszymi wcześniejszymi wyborami. Strach przed zmianą stanowi tu kluczowy aspekt. Mózg kocha przewidywalność a każda zmiana to niewiadoma. Kolejna blokada to brak wiedzy o tym, co chcemy naprawdę zmienić. Nie mamy pomysłu na siebie, utraciliśmy gdzieś po drodze refleksję dotyczącą sensowności życia i kierunku w jakim chcemy podażąć.

Czasem zwyczajne przemęczenie powoduje, że trudniej nam ruszyć do działania by wprowadzić zmiany.

Jak wyjść ze stagnacji krok po kroku?

Czasem warto zacząć od małych kroków, żeby poczuć stopniową różnicę. Przede wszystkim zidentyfikuj to co czujesz. Zrób autoanalizę swoich myśli, odczuć płynących z ciała. Umów się ze sobą na spotkanie. Odzyskanie kontaktu ze sobą może przynieść nadzieję na wyjście ze stagnacji.

Mów o tym co czujesz. Być może wspierająca rozmowa z kimś, kto Cię rozumie będzie kluczem do nowych wglądów i zmiany myślenia. Zastanów się nad tym co jest dla Ciebie ważne. Potraktuj kryzys, jako potencjał do zmiany.

Wypisz wartości, które chcesz w życiu realizować i w jaki sposób. Mogą one dotyczyć pracy, zdrowia, relacji przyjacielskich, relacji romantycznych, pasji, wolnego czasu.  Coś co wydaje nam się oczywiste, może przynieść nowe, ważne wnioski kiedy zaczniemy się nad tym głębiej zastanawiać.

Do swojej codziennej rutyny wprowadź pisanie dziennika. Spisuj swoje myśli. Ekspresyjne przetwarzanie emocji i myśli obniża pobudzenie układu nerwowego. Regularne zapisywanie pozwala zauważyć powtarzające się schematy, automatyczne przekonania i ukryte potrzeby.

Przeznacz czas na czynności, które kiedyś sprawiały Ci radość. Zrób to, co pozwoli Ci w dobrym dla Ciebie tempie odzyskiwać wpływ na swoje życie i zapraszać do niego coraz więcej sensu, radości i poczucia sprawczości.

• Nazwa produktu: Tatar wołowy
• Numer partii: 01565526
• Termin przydatności do spożycia: 20.04.2026
• Producent: Zakład Przemysłu Mięsnego Biernacki Sp. z o.o. Golina, ul. Dworcowa 47D, 63-200 Jarocin

Dlaczego Listeria monocytogenes jest groźna?

Listeria monocytogenes to bakteria wywołująca chorobę zwaną listeriozą. Do zakażenia może dojść po spożyciu skażonej żywności, szczególnie produktów gotowych do spożycia lub spożywanych na surowo – takich jak tatar wołowy.

Zakażenie jest szczególnie niebezpieczne dla:

• kobiet w ciąży,
• noworodków,
• osób starszych,
• osób z obniżoną odpornością.

Objawy listeriozy – na co zwrócić uwagę?

Objawy mogą pojawić się nawet po kilku dniach lub tygodniach od spożycia skażonej żywności. Najczęstsze symptomy to:

• gorączka,
• bóle mięśni,
• nudności i biegunka,
• objawy grypopodobne,
• w cięższych przypadkach: zapalenie opon mózgowych.

W przypadku kobiet ciężarnych zakażenie może prowadzić do powikłań ciąży.

Działania podjęte przez producenta i służby

Po wykryciu nieprawidłowości producent natychmiast rozpoczął wycofywanie wskazanej partii produktu z rynku.

Dodatkowo:

• Inspekcja Weterynaryjna przeprowadziła kontrolę zakładu produkcyjnego,
• trwa postępowanie wyjaśniające dotyczące źródła skażenia,
• Państwowa Inspekcja Sanitarna nadzoruje proces wycofywania produktu od odbiorców.

Wyniki postępowania mogą skutkować wdrożeniem dodatkowych działań zapobiegawczych.

Zalecenia dla konsumentów GIS

GIS jednoznacznie zaleca:

• nie spożywać produktu z objętej ostrzeżeniem partii,
• w przypadku posiadania produktu – niezwłocznie go wyrzucić lub zwrócić do sklepu,
• w razie wystąpienia objawów po spożyciu – skontaktować się z lekarzem.

Dlaczego profilaktyka kardiologiczna jest tak ważna?

Układ krążenia ulega naturalnym zmianom wraz z wiekiem. Dochodzi m.in. do sztywnienia naczyń krwionośnych, wzrostu ciśnienia tętniczego oraz większej podatności na miażdżycę. W efekcie rośnie ryzyko takich schorzeń jak choroba wieńcowa, niewydolność serca czy zaburzenia rytmu.

W praktyce klinicznej obserwuje się, że wiele z tych chorób rozwija się przez lata bez wyraźnych objawów. Pacjenci często trafiają do lekarza dopiero w momencie wystąpienia powikłań, takich jak zawał serca czy udar mózgu. Dlatego kluczowe znaczenie ma regularna diagnostyka i kontrola czynników ryzyka.

Podstawowe badania, które warto wykonywać regularnie

W ramach profilaktyki kardiologicznej zaleca się systematyczne monitorowanie kilku podstawowych parametrów zdrowotnych. Należą do nich przede wszystkim:

• pomiar ciśnienia tętniczego,
• oznaczenie poziomu cholesterolu całkowitego i jego frakcji,
• kontrola glikemii na czczo,
• badanie EKG,
• ocena masy ciała i wskaźnika BMI.

U pacjentów z grup ryzyka lekarz może dodatkowo zalecić bardziej zaawansowaną diagnostykę, np. echo serca, test wysiłkowy lub Holter EKG.

Styl życia a zdrowie serca – co ma największe znaczenie?

Współczesna kardiologia podkreśla, że styl życia odgrywa kluczową rolę w prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Jednym z najważniejszych elementów jest dieta. Najlepiej przebadanym modelem żywieniowym wspierającym układ krążenia pozostaje dieta śródziemnomorska, bogata w warzywa, owoce, ryby, oliwę z oliwek oraz produkty pełnoziarniste.

Równie istotna jest regularna aktywność fizyczna. U większości pacjentów zaleca się co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo, takiego jak szybki marsz, jazda na rowerze czy pływanie. Regularny ruch poprawia wydolność serca, obniża ciśnienie tętnicze oraz wpływa korzystnie na gospodarkę lipidową.

Stres i zdrowie psychiczne – niedoceniany czynnik ryzyka

Coraz więcej badań wskazuje na istotny związek między przewlekłym stresem a chorobami układu krążenia. Długotrwałe napięcie emocjonalne może prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego, zaburzeń rytmu serca oraz zwiększonego ryzyka incydentów sercowych.

Dlatego w profilaktyce kardiologicznej coraz większe znaczenie przypisuje się higienie psychicznej, odpowiedniej ilości snu oraz technikom redukcji stresu. W niektórych przypadkach pomocna może być również konsultacja psychologiczna lub psychiatryczna.

Objawy alarmowe – kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Niektóre objawy mogą świadczyć o rozwijającej się chorobie serca i wymagają pilnej konsultacji medycznej. Należą do nich przede wszystkim:

• ból lub ucisk w klatce piersiowej,
• duszność występująca przy niewielkim wysiłku,
• kołatanie serca lub nieregularna akcja serca,
• omdlenia lub zawroty głowy,
• nagłe osłabienie i spadek tolerancji wysiłku.

W przypadku ich wystąpienia nie należy zwlekać z wizytą u lekarza, ponieważ szybka diagnostyka może mieć kluczowe znaczenie dla rokowania pacjenta.

Tydzień dla Serca 2026 jako element edukacji zdrowotnej

Choć Tydzień dla Serca trwa tylko kilka dni, jego głównym celem jest długofalowa zmiana świadomości zdrowotnej pacjentów. Regularne badania, modyfikacja stylu życia oraz kontrola czynników ryzyka powinny być stałym elementem profilaktyki, a nie jednorazową aktywnością.

Z punktu widzenia medycyny rodzinnej i kardiologii nawet niewielkie zmiany – takie jak zwiększenie aktywności fizycznej czy ograniczenie soli w diecie – mogą znacząco obniżyć ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych.

Suszone owoce powstają w wyniku usunięcia wody ze świeżych owoców, co znacząco zmienia ich skład odżywczy w przeliczeniu na 100 gramów produktu. Proces suszenia sprawia, że składniki odżywcze – takie jak błonnik, witaminy i minerały – stają się bardziej skoncentrowane. Jednocześnie jednak rośnie również zawartość cukrów prostych i kalorii.

Dla porównania: garść świeżych winogron ma znacznie mniej kalorii niż garść rodzynek, mimo że pochodzą z tego samego owocu. To sprawia, że suszone owoce są produktem „gęstym energetycznie” – niewielka porcja dostarcza sporo energii.

W praktyce oznacza to, że mogą być wartościowym elementem diety, ale wymagają kontroli porcji.

Jakie wartości odżywcze mają suszone owoce?

Suszone owoce są bogate w składniki, które wspierają prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Wśród najważniejszych znajdują się:

• błonnik pokarmowy, wspierający trawienie i perystaltykę jelit
• potas, korzystny dla pracy serca i regulacji ciśnienia krwi
• żelazo, wspierające produkcję czerwonych krwinek
• antyoksydanty, które pomagają neutralizować wolne rodniki
• witaminy z grupy B, wspierające układ nerwowy

Szczególnie suszone śliwki i morele często są polecane jako naturalne wsparcie dla układu trawiennego. Dzięki wysokiej zawartości błonnika mogą pomagać w zapobieganiu zaparciom.

Czy suszone owoce podnoszą poziom cukru we krwi?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań dotyczących suszonych owoców. Odpowiedź brzmi: tak, mogą podnosić poziom glukozy we krwi szybciej niż świeże owoce.

Wynika to z faktu, że proces suszenia usuwa wodę, ale nie cukry. W efekcie ich koncentracja jest znacznie wyższa. Dla osób z insulinoopornością, cukrzycą lub problemami metabolicznymi oznacza to konieczność szczególnej ostrożności.

Nie oznacza to jednak, że trzeba je całkowicie wykluczyć z diety – kluczowe jest łączenie ich z produktami białkowymi lub tłuszczami, co spowalnia wchłanianie cukrów.

Czy suszone owoce są dobre na odchudzanie?

Suszone owoce często mylnie uznaje się za „dietetyczną” przekąskę. W rzeczywistości ich wysoka kaloryczność sprawia, że łatwo można przekroczyć dzienne zapotrzebowanie energetyczne.

Jednocześnie mają one jedną ważną zaletę – są sycące dzięki błonnikowi i mogą zmniejszać chęć sięgania po słodycze. W kontrolowanych ilościach mogą więc wspierać dietę redukcyjną, ale nie powinny być spożywane bez ograniczeń.

Najważniejsza zasada: garść, a nie cała paczka.

Czy suszone owoce są zdrowe dla dzieci?

Suszone owoce mogą być dobrym elementem diety dzieci, ale również tutaj kluczowa jest umiar i jakość produktu. Naturalnie słodki smak sprawia, że są atrakcyjną alternatywą dla cukierków, jednak ich lepka konsystencja może sprzyjać próchnicy.

Warto zwrócić uwagę na:

• brak dodatku cukru i syropu glukozowo-fruktozowego
• brak konserwantów, takich jak siarczyny
• odpowiednią porcję dostosowaną do wieku dziecka

Najlepiej traktować je jako dodatek do owsianki, jogurtu lub zdrowej przekąski, a nie podstawę diety.

Jak wybierać zdrowe suszone owoce?

Nie wszystkie suszone owoce dostępne w sklepach są równie wartościowe. Część z nich zawiera dodatkowy cukier, oleje lub konserwanty, które obniżają ich wartość zdrowotną.

Przy zakupie warto zwrócić uwagę na:

• skład: im krótszy, tym lepiej
• brak dodatku cukru
• brak siarczynów (lub ich minimalna ilość)
• naturalny wygląd (zbyt błyszczące owoce mogą być glazurowane)
• pochodzenie i jakość produktu

Dobrym wyborem są produkty ekologiczne lub niesiarkowane.

Ile suszonych owoców można jeść dziennie?

Nie ma jednej uniwersalnej normy, ale dietetycy najczęściej zalecają umiarkowane porcje. Dla większości osób bez przeciwwskazań metabolicznych odpowiednia ilość to około 20–40 gramów dziennie, czyli niewielka garść.

Przekraczanie tej ilości regularnie może prowadzić do nadmiaru kalorii i cukrów w diecie, co z kolei wpływa na masę ciała i poziom glukozy.

Miało być inaczej.

Urlop, na który czekasz tygodniami, kończy się, a zamiast energii pojawia się ciężar. Otwierasz skrzynkę mailową i czujesz znajome napięcie... Już po kilku dniach wracasz do tego samego miejsca, z którego próbowałeś/aś się wyrwać.

W pracy coachingowej to jeden z częstszych momentów „przebudzenia”. Klienci mówią: „Odpoczęłam, a właściwie… nic się nie zmieniło”. I właśnie to „nic” bywa najważniejszą informacją, bo jeśli urlop nie przynosi ulgi, warto zadać sobie pytanie: czy problemem naprawdę był brak odpoczynku?

Dlaczego urlop nie zawsze przywraca energię?

Dzieje się tak, ponieważ urlop często działa jak plaster na coś, co wymaga głębszej zmiany.

Jeśli na co dzień funkcjonujesz w przeciążeniu, napięciu albo w pracy, która przestała mieć sens, dwa tygodnie wolnego nie „naprawią” tego stanu. Mogą dać chwilową ulgę, ale po powrocie rzeczywistość szybko wraca na swoje miejsce.

Do tego dochodzi sam moment powrotu - nagłe wejście w tryb zadaniowy, zaległości, presja, często brak łagodnego przejścia. Organizm, który dopiero zaczął się regenerować, znów dostaje sygnał: działaj, szybko, więcej. Nic dziwnego, że reaguje zmęczeniem zamiast energii.

Czy wypalenie po urlopie to sygnał czegoś poważniejszego?

Czasem tak i warto tego nie ignorować. Jeśli po urlopie szybko wraca poczucie frustracji, brak sensu, chroniczne zmęczenie albo niechęć do pracy, może to być sygnał, że problem jest głębszy niż chwilowe przemęczenie.

Wypalenie zawodowe nie pojawia się nagle, ale raczej buduje się latami. Urlop może na chwilę je przykryć, ale nie rozwiązuje jego przyczyn: braku wpływu, niedopasowania, przeciążenia czy długotrwałego stresu. Dlatego czasem właśnie po urlopie widzimy wyraźniej, że coś naprawdę przestało działać.

Jak odróżnić chwilowy spadek nastroju od wypalenia zawodowego?

Lekki spadek nastroju po powrocie z urlopu jest czymś naturalnym. Zmiana rytmu, koniec wolnego czasu, powrót do obowiązków - to wszystko może powodować chwilowy dyskomfort. Zazwyczaj jednak mija po kilku dniach, gdy znów „wejdziemy w rytm”.

Wypalenie wygląda inaczej. To stan, który nie znika, nawet gdy warunki się zmieniają. Pojawia się trwałe zmęczenie, cynizm, brak zaangażowania, poczucie, że to, co robimy, nie ma sensu. Jeśli te odczucia utrzymują się tygodniami i nie poprawiają się mimo odpoczynku, to sygnał, że warto przyjrzeć się sytuacji głębiej.

Jakie błędy sprawiają, że nie odpoczywamy naprawdę na urlopie?

Paradoksalnie, bardzo często „zabieramy pracę ze sobą”.

Nie zawsze dosłownie, ale mentalnie. Sprawdzanie maili, odbieranie telefonów, myślenie o tym, co czeka po powrocie - to wszystko sprawia, że organizm nie przechodzi w tryb regeneracji.

Innym częstym błędem jest przeładowanie urlopu aktywnościami. Chcemy „wycisnąć maksimum” - zobaczyć wszystko, zrobić wszystko, nadrobić zaległości towarzyskie. Efekt? Wracamy równie zmęczeni jak przed wyjazdem, tylko w inny sposób.

Bywa też, że nie dajemy sobie czasu na „rozpędzenie się w odpoczynku”. Pierwsze dni urlopu często służą dopiero wyciszeniu, a jeśli kończy się on zbyt szybko albo wracamy od razu w intensywny tryb pracy, ciało nie ma szansy naprawdę odpocząć.

Co zrobić, gdy po urlopie nadal czujemy się źle?

Zamiast od razu planować kolejny wyjazd, warto się zatrzymać.

To moment na refleksję: co dokładnie mnie męczy? Czy to ilość pracy, sposób zarządzania, relacje, brak sensu, a może coś poza pracą?

To dobry moment, by spojrzeć szerzej, nie tylko na objawy, ale na przyczyny. Czasem wystarczą zmiany w codziennym funkcjonowaniu: lepsze granice, inne zarządzanie czasem, rozmowa z przełożonym. A czasem potrzebna jest głębsza decyzja o zmianie kierunku.

Coaching może pomóc uporządkować te myśli i zobaczyć, gdzie naprawdę leży problem - zanim zaczniemy działać impulsywnie.

Jak zaplanować urlop, żeby naprawdę odpocząć?

Odpoczynek zaczyna się… jeszcze przed urlopem.

Zamknięcie spraw, przekazanie zadań, ustawienie realnych oczekiwań wobec powrotu - to wszystko wpływa na to, czy będziemy w stanie naprawdę się wyłączyć.

W trakcie urlopu kluczowe jest jedno: pozwolić sobie odpoczywać na swój sposób, a nie według scenariusza „idealnych wakacji”. Dla jednych to aktywność, dla innych cisza i spokój. Ważne, żeby było to dopasowane do realnych potrzeb.

Równie istotny jest powrót. Jeśli to możliwe, warto zostawić sobie dzień buforowy przed powrotem do pracy, nie zaczynać od najtrudniejszych zadań i dać sobie czas na ponowne wejście w rytm.

Bo odpoczynek to nie tylko wyjazd. To umiejętność regulowania tempa na co dzień.

Czy urlop może rozwiązać problem wypalenia?

Urlop może być wsparciem, ale nie jest rozwiązaniem systemowym. Jeśli po powrocie szybko wracasz do punktu wyjścia, to nie znak, że „źle odpoczywasz”, tylko że coś w codziennym funkcjonowaniu wymaga zmiany.

Zamiast szukać kolejnego wyjazdu, warto posłuchać tego sygnału. Często to właśnie moment po urlopie najpełniej pokazuje, gdzie naprawdę jesteśmy i czego potrzebujemy, by poczuć się lepiej nie tylko przez dwa tygodnie w roku, ale na co dzień.

Szczepienia ochronne są uznawane za najskuteczniejszy sposób zapobiegania chorobom zakaźnym oraz jedno z najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny. Jak wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB oraz analiz międzynarodowych, w ciągu ostatnich 50 lat szczepienia uratowały ponad 154 miliony istnień ludzkich.

Programy immunizacji doprowadziły do całkowitej eliminacji ospy prawdziwej, a także do znaczącego ograniczenia występowania wielu chorób zakaźnych, takich jak odra, krztusiec czy błonica.

Niepokojące trendy epidemiologiczne w Europie

Jednocześnie dane Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wskazują, że w ostatnich latach w Europie obserwuje się ponowny wzrost zachorowań na choroby zakaźne, w tym odrę i krztusiec.

Zjawisko to wiąże się m.in. ze spadkiem poziomu wyszczepialności w części krajów oraz rosnącą dezinformacją zdrowotną.

Szczególna rola szczepień u dorosłych i seniorów

Choć szczepienia często kojarzone są z dziećmi, równie istotne są w wieku dorosłym i starszym. Z wiekiem układ odpornościowy słabnie, co zwiększa podatność na infekcje, takie jak grypa, COVID-19, pneumokoki czy RSV.

W ramach Europejskiego Tygodnia Szczepień podkreśla się znaczenie:

• szczepień przypominających,
• ochrony osób przewlekle chorych,
• profilaktyki chorób sezonowych.

W Polsce poziom realizacji szczepień obowiązkowych nadal utrzymuje się na wysokim poziomie, jednak jego utrzymanie wymaga stałej edukacji zdrowotnej oraz budowania zaufania społecznego do szczepień.

Walka z dezinformacją – kluczowe wyzwanie

Jednym z głównych tematów kampanii 2026 jest przeciwdziałanie fałszywym informacjom dotyczącym szczepień. Dezinformacja może prowadzić do spadku wyszczepialności i w konsekwencji do nawrotów chorób zakaźnych.

Dlatego kluczowe znaczenie ma korzystanie z wiarygodnych źródeł oraz konsultacja z personelem medycznym.

Źródło: Główny Inspektorat Sanitarny

Od 20 kwietnia trwa ogólnopolski protest określany jako „czarny tydzień szpitali powiatowych”.

- W ramach protestu w szpitalach prowadzona jest akcja informacyjna skierowana do pacjentów, a 22 kwietnia o godz. 11:45 odbędzie się symboliczna minuta ciszy dla systemu ochrony zdrowia – informuje Związek Szpitali Powiatowych Województwa Śląskiego.

Do akcji przyłączyły się setki placówek w całym kraju, które w ten sposób chcą zwrócić uwagę na pogłębiający się kryzys finansowy.

- Musimy zwrócić uwagę społeczeństwu, że szpitale powiatowe toną i utoną zupełnie, jeśli czegoś nie zrobimy – ostrzega Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych.

Protest ma charakter ostrzegawczy. Personel ubiera się na czarno, na budynkach pojawiają się banery, a dyrektorzy szpitali zabierają głos w mediach. Leczenie pacjentów odbywa się bez zmian, jednak środowisko medyczne podkreśla, że sytuacja staje się coraz trudniejsza.

Hasło akcji – „Szpitalne łóżko poczeka, choroba nie” – ma podkreślać, że problem dotyczy przede wszystkim bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów.

Dlaczego szpitale powiatowe protestują? Problemy z finansowaniem NFZ

Główną przyczyną protestu są narastające problemy z finansowaniem świadczeń przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Dyrektorzy szpitali wskazują, że system nie nadąża za realnymi kosztami leczenia. Kluczowe problemy to brak pełnej zapłaty za nadwykonania, zbyt niskie wyceny procedur medycznych oraz rosnące koszty funkcjonowania, w tym energii, leków i wynagrodzeń personelu.

W praktyce oznacza to, że wiele placówek musi wybierać między leczeniem pacjentów a utrzymaniem stabilności finansowej.

Czy pacjenci odczują protest szpitali powiatowych?

Choć protest ma charakter symboliczny i nie wpływa bezpośrednio na bieżącą działalność szpitali, jego przyczyny mogą mieć konsekwencje w dłuższej perspektywie.

- Protest nie jest wymierzony przeciwko pacjentom, lecz ma na celu zwrócenie uwagi na konieczność pilnych zmian w systemie finansowania ochrony zdrowia oraz rozpoczęcia realnego dialogu – podkreśla środowisko szpitali powiatowych.

Eksperci wskazują, że problemy finansowe mogą prowadzić do wydłużenia kolejek do specjalistów, opóźnień w diagnostyce oraz ograniczenia liczby badań i zabiegów.

- Nie możemy zgodzić się na sytuację, w której o leczeniu pacjenta decyduje limit w kontrakcie.

Stanowisko NFZ: nadwykonania za 2025 rok zostały rozliczone

Narodowy Fundusz Zdrowia odniósł się do kwestii finansowania świadczeń wykonanych ponad limit w 2025 roku. Jak podkreśla instytucja, proces rozliczeń nadwykonań nielimitowanych został uruchomiony zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Zgodnie z prawem NFZ może finansować świadczenia ze środków planu finansowego danego roku najpóźniej do 20 lutego roku kolejnego. Po tym terminie rozliczenia realizowane są już z bieżącego budżetu Funduszu.

– Wysłaliśmy do placówek medycznych dokumenty niezbędne do rozliczenia nadwykonań nielimitowanych za 2025 r. Dotyczy to również leków w programach lekowych i w chemioterapii. Aby definitywnie zamknąć ten proces, czekamy jeszcze na zwrot niewielkiej części dokumentów, które muszą być podpisane przez obie strony – informuje Paweł Florek, dyrektor Biura Komunikacji w Centrali NFZ.

Fundusz zaznacza również, że zabezpieczył środki na rozliczenie części świadczeń limitowanych, w tym m.in. wentylacji mechanicznej, dializoterapii oraz żywienia dojelitowego i pozajelitowego.

W przypadku wentylacji mechanicznej poziom finansowania nadwykonań wynosi 80 proc., natomiast w pozostałych zakresach 100 proc. NFZ podkreśla, że rozliczenia zależą od możliwości finansowych oddziałów wojewódzkich i realizowane są według dostępnych środków.

Według Funduszu środki na pokrycie nadwykonań zostały zabezpieczone dzięki dodatkowym funduszom przekazanym z Ministerstwa Zdrowia.

Główny Inspektorat Sanitarny poinformował o wykryciu bakterii Salmonella w tatarze wołowym, jednym z produktów spożywanych na surowo. To szczególnie istotna informacja, ponieważ brak obróbki termicznej sprawia, że wszelkie bakterie obecne w mięsie mogą trafić bezpośrednio do organizmu człowieka.

GIS ostrzega, że spożycie takiego produktu może prowadzić do zakażenia i rozwoju salmonellozy, czyli ostrej infekcji przewodu pokarmowego.

Szczegóły produktu objętego ostrzeżeniem

Zgodnie z komunikatem GIS, problem dotyczy produktu:

• Tatar wołowy Kraina Mięs, 200 g
• Wykrycie bakterii Salmonella dotyczy partii oznaczonej numerem 0992104, z terminem przydatności do spożycia 21.04.2026.
• Producentem produktu są Zakłady Mięsne Łuków S.A., ul. Przemysłowa 15, 21-400 Łuków, weterynaryjny numer identyfikacyjny PL 06110266 WE. Produkt został wyprodukowany dla Jeronimo Martins Polska S.A., ul. Żniwna 5, 62-025 Kostrzyn.

Czym jest Salmonella i dlaczego stanowi zagrożenie?

Salmonella to bakteria odpowiedzialna za jedne z najczęstszych zatruć pokarmowych. Do zakażenia dochodzi najczęściej po spożyciu żywności pochodzenia zwierzęcego, która nie została odpowiednio poddana obróbce termicznej. W przypadku tatara wołowego ryzyko jest szczególnie wysokie, ponieważ produkt ten spożywany jest w formie surowej.

Po dostaniu się do organizmu bakterie zaczynają namnażać się w układzie pokarmowym, wywołując stan zapalny i objawy zatrucia.

Objawy zakażenia Salmonellą

Pierwsze objawy zwykle pojawiają się w ciągu kilkunastu godzin do dwóch dni od spożycia zakażonego produktu. Najczęściej są to silne dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak ból brzucha, biegunka czy wymioty. Często towarzyszy im gorączka oraz ogólne osłabienie organizmu.

U większości osób infekcja ma charakter samoograniczający, jednak w grupach ryzyka – takich jak dzieci, osoby starsze czy pacjenci z obniżoną odpornością – może przebiegać ciężej i prowadzić do odwodnienia wymagającego leczenia.

Dlaczego tatar wołowy jest produktem wysokiego ryzyka?

Surowe mięso wołowe, z którego przygotowuje się tatar, nie przechodzi obróbki termicznej eliminującej drobnoustroje. Oznacza to, że nawet niewielkie zanieczyszczenie bakteryjne może stanowić zagrożenie dla zdrowia.

Do skażenia może dojść na różnych etapach produkcji i dystrybucji – od uboju zwierzęcia, przez przetwarzanie mięsa, aż po niewłaściwe przechowywanie. Z tego powodu instytucje sanitarne regularnie ostrzegają przed ryzykiem związanym ze spożywaniem surowego mięsa.

Co zrobić w przypadku zakupu produktu objętego ostrzeżeniem?

Jeżeli posiadasz tatar wołowy, którego dotyczy komunikat GIS, nie powinien on zostać spożyty. Zaleca się sprawdzenie danych produktu, takich jak numer partii i data przydatności, a następnie jego zwrot do sklepu lub utylizację.

W sytuacji, gdy po spożyciu pojawią się objawy takie jak biegunka, wymioty czy gorączka, warto skontaktować się z lekarzem, szczególnie jeśli dolegliwości są nasilone lub utrzymują się dłużej.

- Węzły chłonne należą do narządów limfatycznych. Ich podstawowym zadaniem jest uczestniczenie w procesach odpornościowych ludzkiego organizmu. Są siedliskiem limfocytów, które walczą z patogenami oraz filtrują chłonkę - wyjaśnia Karolina Kociszewska, hematolog z Centrum Medycznego Severux. 

Węzły chłonne są więc kluczowym elementem układu odpornościowego. Ich powiększenie często oznacza, że organizm aktywnie walczy z infekcją.

Powiększone węzły chłonne przy infekcji – kiedy to normalne?

Nie każde powiększenie węzłów chłonnych jest powodem do niepokoju.

- Powiększanie węzłów chłonnych w przebiegu infekcji, głównie bakteryjnych, jest naturalnym procesem, a nawet zjawiskiem, które potwierdza aktywność naszego układu immunologicznego w przebiegu walki z infekcją.

Typowe cechy węzłów zapalnych:

• bolesność (samoistna lub przy dotyku),
• miękka konsystencja,
• przesuwalność.

Po zakończeniu infekcji węzły chłonne zwykle się zmniejszają, choć – jak podkreśla specjalistka – proces redukcji ich wielkości może potrwać nawet kilka tygodni.

Powiększone węzły chłonne – objawy, które powinny zaniepokoić

Są jednak sytuacje, w których powiększone węzły chłonne wymagają pilnej konsultacji medycznej.

- Najbardziej niepokojącym momentem jest fakt stałego powiększania się węzłów, niezależnie od infekcji.

Do objawów alarmowych należą:

• węzły chłonne powiększone przez kilka tygodni bez infekcji,
• twarde węzły chłonne,
• brak bolesności,
• brak przesuwalności.

Dodatkowo niepokój powinny wzbudzić objawy ogólne:

- Ponadto dodatkowe objawy, które mogą towarzyszyć limfadenopatii, jak poty nocne, spadek masy ciała, gorączki/stanu podgorączkowe bez cech infekcji – również powinny nas zaalarmować.

Gdzie występują powiększone węzły chłonne? Najczęstsze lokalizacje

Powiększone węzły chłonne można najczęściej wyczuć w kilku charakterystycznych miejscach:

- Główne lokalizacje węzłowe, które w badaniu fizykalnym można łatwo zbadać to węzły szyjne, nad-i podobojczykowe, pachowe i pachwinowe - wylicza Karolina Kociszewska.

Regularna obserwacja tych okolic pozwala szybciej zauważyć niepokojące zmiany.

Powiększone węzły chłonne – jakie badania wykonać?

Jeśli zauważysz utrzymujące się powiększenie węzłów chłonnych, warto rozpocząć diagnostykę od podstawowych badań.

- Gdy zauważysz u siebie niepokojące powiększenie węzłów chłonnych najpierw wykonaj badania laboratoryjne: morfologia z rozmazem, parametry zapalne, jak CRP. Warto również zobrazować węzły w badaniu USG, które również jest powszechnie dostępne - wskazuje hematolog. 

Badania te pomagają ocenić, czy przyczyną jest infekcja, czy konieczna jest dalsza diagnostyka.

Biopsja węzła chłonnego – kiedy jest konieczna?

W niektórych przypadkach hematolog może zdecydować o pobraniu węzła chłonnego do badania.

- Jeżeli hematolog uzna za stosowne - zleci pobranie węzła chłonnego – w mojej cenie często stosowana praktyka biopsji cienkoigłowej niestety wiążę się z mniejszą wiarygodnością wyników i może niesłusznie uśpić czujność - przyznaje ekspertka. 

Dlatego przy poważniejszych podejrzeniach stosuje się dokładniejsze metody:

- W razie istotnego podejrzenia zmian nowotworowych, sarkoidozy, choroby Castlemana – postepowaniem z wyboru będzie pobranie całego węzła do badania histopatologicznego.

Powiększone węzły chłonne – kiedy zgłosić się do lekarza?

Powiększone węzły chłonne najczęściej są niegroźne i związane z infekcją, jednak nie należy ich bagatelizować. Szczególnie ważne jest zwrócenie uwagi na czas utrzymywania się objawu oraz jego charakter.

Jeśli węzły chłonne:

• nie zmniejszają się przez kilka tygodni,
• są twarde i niebolesne,
• towarzyszą im objawy ogólne,

należy skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania.

Wczesna diagnostyka zwiększa szanse na szybkie rozpoznanie przyczyny i skuteczne leczenie.

Analizy środowiskowe wskazują, że w wielu regionach Europy sezon pylenia zaczyna się wcześniej i trwa dłużej niż w przeszłości. Zmiany te są powiązane głównie z ociepleniem klimatu oraz wydłużeniem okresu wegetacyjnego roślin.

Według analiz Europejskiej Agencji Środowiska, obserwuje się stopniowe przesuwanie i wydłużanie sezonów pylenia, co oznacza dłuższą ekspozycję na alergeny u osób uczulonych.

Dlaczego objawy alergii są bardziej nasilone?

Alergia sezonowa, czyli alergiczny nieżyt nosa, jest reakcją układu odpornościowego na pyłki roślin. Gdy ekspozycja na alergeny trwa dłużej, układ immunologiczny pozostaje w stanie przewlekłego pobudzenia.

W praktyce pacjenci mogą zauważyć:

• długotrwały wodnisty katar
• częste napady kichania
• uczucie zatkanego nosa
• świąd i łzawienie oczu
• przewlekłe zmęczenie i problemy z koncentracją

Dodatkowym czynnikiem nasilającym objawy jest jakość powietrza. Zanieczyszczenia, takie jak pyły komunikacyjne, mogą działać drażniąco na błony śluzowe i wzmacniać reakcję alergiczną.

Alergia czy infekcja? Jak je odróżnić?

W praktyce klinicznej pacjenci często mają trudność z rozróżnieniem alergii od infekcji wirusowej.

W przypadku alergii dominują objawy takie jak wodnisty katar, brak gorączki oraz przewlekłość dolegliwości, które nasilają się szczególnie po ekspozycji na alergeny (np. na zewnątrz). Z kolei infekcja wirusowa zwykle przebiega z gęstszą wydzieliną, bólem gardła i przebiegiem trwającym kilka dni.

Czy alergię można wyleczyć?

Alergia sezonowa nie ustępuje samoistnie, ale można skutecznie kontrolować jej objawy. Leczenie opiera się głównie na farmakoterapii oraz, w wybranych przypadkach, immunoterapii swoistej (odczulaniu).

Stosuje się m.in. leki przeciwhistaminowe oraz glikokortykosteroidy donosowe, które zmniejszają stan zapalny błony śluzowej nosa i łagodzą objawy.

Co może pomóc w codziennym funkcjonowaniu?

Pacjenci często zauważają poprawę, gdy ograniczają kontakt z alergenami. Pomocne może być śledzenie kalendarza pylenia, unikanie wietrzenia pomieszczeń w dni o wysokim stężeniu pyłków oraz prysznic po powrocie do domu, który usuwa alergeny z włosów i skóry.

Warto również pamiętać, że objawy mogą się nasilać w godzinach porannych oraz w suchych, wietrznych dniach.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Jeśli objawy utrzymują się przez wiele tygodni, zaburzają sen lub codzienne funkcjonowanie albo nie reagują na leki dostępne bez recepty, warto skonsultować się z lekarzem.

Szczególnie niepokojące są sytuacje, w których pojawia się duszność lub świszczący oddech, ponieważ mogą one sugerować współistniejącą astmę oskrzelową.

Źródło: European Environment Agency – Pollen and climate change

§  czym jest TSH,

§  co może oznaczać nieprawidłowy wynik stężenia TSH,

§  jakie objawy mogą sugerować podwyższony poziom TSH,

§  jakie są normy i czy istnieje niebezpieczny poziom hormonu tyreotropowego,

§  jakie choroby mogą przebiegać z podwyższonym stężeniem TSH.

Poziom TSH – co to za badanie?

TSH (hormon tyreotropowy) jest produkowany przez przysadkę mózgową. Jego zadaniem jest „pobudzanie” tarczycy do wytwarzania hormonów – tyroksyny (T4) i trijodotyroniny (T3), które wpływają m.in. na metabolizm, temperaturę ciała czy funkcjonowanie układu nerwowego.

Oznaczenie poziomu TSH to jedno z podstawowych badań laboratoryjnych służących do oceny czynności tarczycy. Umożliwia wstępne rozpoznanie zarówno nadczynności, jak i niedoczynności. Nieprawidłowy wynik tego oznaczenia może być sygnałem o rozwijających się zaburzeniach pracy gruczołu tarczowego i być podstawą do wykonania dodatkowych badań diagnostycznych.

Jednak w ocenie funkcjonowania tarczycy, szczególnie pierwszorazowej, należy analizować zarówno poziom TSH, jak i fT4. Opieranie się wyłącznie na wyniku badania TSH może prowadzić do błędnych wniosków, ponieważ jego stężenie może zmieniać się w różnych sytuacjach klinicznych. Nie każda z nich będzie wymagała leczenia zaburzeń hormonalnych.

Więcej informacji o tym, jak wygląda badanie TSH i co może wpłynąć na wyniki, możesz znaleźć np. na stronie ALAB laboratoria.

Jakie objawy mogą towarzyszyć podwyższonemu TSH?

Do najczęstszych objawów, które mogą sugerować problemy z tarczycą i towarzyszący im podwyższony poziom TSH należą, m.in.:

§  przewlekłe zmęczenie i senność,

§  uczucie zimna, nawet przy prawidłowej temperaturze otoczenia,

§  przyrost masy ciała mimo braku zmian w diecie,

§  sucha, blada skóra oraz łamliwość włosów i paznokci,

§  problemy z koncentracją i pamięcią,

§  obniżony nastrój, a nawet objawy depresyjne,

§  zaparcia,

§  zaburzenia miesiączkowania.

Warto podkreślić, że objawy rozwijają się zwykle stopniowo i są mało charakterystyczne. Łatwo je zbagatelizować lub przypisać innym przyczynom, takim jak stres czy przemęczenie. Dlatego tak ważne jest wykonywanie badań profilaktycznych, które zwiększają szansę na wykrycie nieprawidłowości na wczesnym etapie.

Jakie są normy poziomu TSH?

Zakresy referencyjne poziomu TSH pomagają ocenić prawidłową pracę tarczycy. Najczęściej przyjmuje się, że norma stężenia TSH mieści się w przedziale od około 0,4-0,5 mIU/l do 4,0-4,5 mIU/l. Jednak wartości te mogą się nieznacznie różnić w zależności od laboratorium, przyjętej metodologii badania, wieku pacjenta czy stanu fizjologicznego (np. ciąży). Ważne, by porównywać wyniki badania pochodzące z tego samego laboratorium.

Interpretacja wyniku nie powinna opierać się wyłącznie na jednej wartości. Istotny jest także obraz kliniczny oraz poziomy hormonów tarczycy (fT3 i fT4). Zdarza się, że mimo prawidłowego TSH występują objawy zaburzeń, dlatego całościowa ocena stanu zdrowia jest kluczowa. Analiza wyniku badania powinna zawsze być przeprowadzana przez lekarza z uwzględnieniem wieku, historii choroby i objawów występujących u pacjenta.

Jakie choroby przebiegają ze zwiększonym stężeniem TSH?

Gdy poziom hormonów tarczycy spada, organizm zwiększa wydzielanie TSH, aby pobudzić gruczoł do pracy. Dlatego podwyższone stężenie TSH może świadczyć o rozwijającej się niedoczynności tarczycy. Jest to stan, w którym gruczoł tarczowy produkuje zbyt mało hormonów. Jednak zbyt wysoki poziom TSH może towarzyszyć różnym schorzeniom i stanom, takim jak m.in.:

§  choroba Hashimoto – autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, będące najczęstszą przyczyną niedoczynności,

§  pierwotna niedoczynność tarczycy,

§  stan po leczeniu tarczycy (np. po operacji lub terapii jodem promieniotwórczym),

§  subkliniczna niedoczynność tarczycy, w której poziom TSH jest podwyższony, ale poziomy fT3 i fT4 pozostają jeszcze w normie.

Czy istnieje niebezpieczny poziom TSH?

Nie istnieje jedna uniwersalna wartość, która zawsze oznacza stan zagrożenia. Wiele zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta, jego objawów oraz wyników innych badań.

Za istotnie nieprawidłowy uznaje się jednak wyraźnie wysoki poziom TSH względem normy, zwłaszcza gdy towarzyszy mu obniżony poziom hormonów tarczycy i nasilone objawy kliniczne. Długotrwale utrzymujące się podwyższone stężenie TSH może świadczyć o niedoczynności tarczycy, która wpływa na funkcjonowanie całego organizmu – spowalnia metabolizm, pogarsza pracę układu sercowo-naczyniowego. Może także zaszkodzić płodności i samopoczuciu psychicznemu.

Każdy nieprawidłowy wynik poziomu TSH powinien być skonsultowany z lekarzem, który oceni jego znaczenie i zdecyduje o dalszym postępowaniu diagnostycznym lub terapeutycznym.

Podsumowanie

Podwyższony poziom TSH może świadczyć o zaburzeniach czynności tarczycy, najczęściej związanych z jej niedoczynnością. Jednak jego interpretacja zawsze wymaga szerszego spojrzenia i uwzględnienia innych badań, takich jak fT4 czy fT3. Objawy związane ze zbyt wysokim stężeniem TSH często są niespecyficzne i rozwijają się stopniowo. Łatwo je przeoczyć, dlatego regularne wykonywanie badań laboratoryjnych pozwala na wczesne wykrycie nieprawidłowości. W przypadku odchyleń od normy konieczna jest konsultacja z lekarzem, który zaproponuje odpowiednie postępowanie diagnostyczne i terapeutyczne.

Bibliografia

1.     Skoczek W., Salamaga Ł., Szymajda W., Szymczak B.Z.M., Araszewski M., Brzezińska K., Owecki M., Autoimmunologiczne choroby tarczycy–przegląd literatury, Postępy Biol Komórki, 2020, 47(2), 119-140.

2.     Woźniak M., Matyjaszek-Matuszek B., Najczęstsze błędy w diagnostyce i leczeniu chorób tarczycy, Lekarz POZ, 2022, 8(5).

3.     Soh S.B., Aw T.C., Laboratory testing in thyroid conditions-pitfalls and clinical utility, Annals of Laboratory Medicine, 2019, 39(1).

4.     https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/tarczyca-czym-jest-i-za-co-odpowiada-funkcje-i-rola-tarczycy/  (dostęp: 13.04.2026)

5.     https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-tarczycowy-rozszerzony  (dostęp: 13.04.2026)

6.     https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/nadczynnosc-tarczycy-objawy-przyczyny-badania-leczenie/    (dostęp: 13.04.2026)

- Ból podbrzusza u kobiet to objaw bardzo częsty, ale jednocześnie na tyle nieswoisty, że nigdy nie powinien być oceniany pochopnie – zauważa specjalista.

W praktyce klinicznej kluczowe znaczenie ma analiza całego obrazu objawów – nie tylko lokalizacji bólu, ale również jego charakteru i zależności od cyklu, współżycia, oddawania moczu czy wypróżnień.

Charakter bólu i objawy towarzyszące

Ból podbrzusza może mieć charakter skurczowy, tępy, kłujący, jednostronny lub rozlany. Istotne jest również to, czy pojawia się nagle, czy narasta stopniowo.

W diagnostyce szczególnie ważne są objawy takie jak gorączka, nudności, wymioty, krwawienia z dróg rodnych, upławy, zaburzenia oddawania moczu oraz ból przy współżyciu.

- Zarówno materiały edukacyjne American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG), jak i inne opracowania podkreślają, że ból w obrębie miednicy może pochodzić nie tylko z narządu rodnego, lecz także z układu moczowego, przewodu pokarmowego, mięśni dna miednicy czy innych struktur zlokalizowanych w tej okolicy – wyjaśnia ginekolog Łukasz Blukacz.

Najczęstsze przyczyny bólu podbrzusza

Bóle cykliczne – miesiączka i owulacja

Najczęściej ból podbrzusza wiąże się z cyklem miesiączkowym – bolesnym miesiączkowaniem lub owulacją. Zwykle mają one charakter przejściowy. Zmiana charakteru bólu lub jego narastanie w czasie powinny jednak zwrócić uwagę lekarza i skłonić do dalszej diagnostyki.

Endometrioza i adenomioza

Endometrioza jest jedną z najczęstszych przyczyn przewlekłego bólu miednicy. Może powodować bolesne miesiączki, ból przy współżyciu oraz dolegliwości przy oddawaniu stolca lub moczu. Adenomioza natomiast często wiąże się z obfitymi miesiączkami, uczuciem rozpierania i przewlekłym bólem miednicy.

- Jeżeli dolegliwości są bardzo silne, narastają z czasem, utrudniają normalne funkcjonowanie albo pojawiły się dopiero po latach bezproblemowych miesiączek, trzeba myśleć nie tylko o fizjologii, ale również o chorobach takich jak endometrioza czy adenomioza – zauważa specjalista.

Torbiele jajników i stany zapalne

Torbiele jajników mogą przebiegać bezobjawowo, ale często powodują jednostronny ból lub uczucie ciężaru. W przypadku powikłań, takich jak pęknięcie torbieli czy skręt przydatków, ból pojawia się nagle i ma duże nasilenie. Istotną grupą przyczyn są również stany zapalne narządów miednicy mniejszej, obejmujące macicę, jajowody i jajniki. Często towarzyszą im gorączka oraz nieprawidłowa wydzielina z dróg rodnych.

Ciąża i ciąża pozamaciczna

U kobiet w wieku rozrodczym zawsze należy brać pod uwagę możliwość ciąży, również pozamacicznej. Każdy ból podbrzusza u kobiety w wieku rozrodczym zawsze wymaga wykluczenia ciąży, ponieważ może być związany zarówno z prawidłową wczesną ciążą, jak i z ciążą pozamaciczną.

Szczególnie niepokojące są sytuacje, gdy bólowi towarzyszy omdlenie, osłabienie lub krwawienie z dróg rodnych.

- Jeżeli istnieje choćby możliwość ciąży, taki obraz kliniczny wymaga bardzo szybkiej diagnostyki, ponieważ może odpowiadać na przykład ciąży pozamacicznej lub krwawieniu do jamy brzusznej.

Ból ginekologiczny a układ moczowy i jelita

Różnicowanie źródła bólu jest kluczowe w diagnostyce.

Objawy urologiczne, takie jak pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz czy parcie na pęcherz, sugerują infekcję dróg moczowych. Z kolei dolegliwości jelitowe – wzdęcia, biegunki, zaparcia czy zmiana rytmu wypróżnień – wskazują na inne niż ginekologiczne przyczyny.

Jednocześnie objawy mogą się nakładać, co utrudnia diagnostykę.

- Trzeba jednak podkreślić, że organizm nie zawsze daje objawy w sposób książkowy. Endometrioza może powodować ból przy oddawaniu stolca lub moczu, a niektóre schorzenia jelit albo ostre stany chirurgiczne mogą naśladować ból ginekologiczny – zauważa ginekolog Łukasz Blukacz.

Objawy alarmowe – kiedy zgłosić się pilnie do lekarza?

Do objawów wymagających pilnej konsultacji należą nagły, silny ból, omdlenie, gorączka, dreszcze, wymioty, znaczne krwawienie z dróg rodnych oraz ból promieniujący do barku. Niepokojące są także przewlekłe lub narastające objawy, takie jak utrzymujące się krwawienia, spadek masy ciała czy uczucie pełności w jamie brzusznej.

Konsultacji wymagają zarówno ostre, jak i nawracające dolegliwości, szczególnie gdy ból narasta, zaburza codzienne funkcjonowanie, współistnieje z nieprawidłowymi krwawieniami lub problemami z płodnością.

Dlaczego nie warto ignorować bólu podbrzusza?

- Ból podbrzusza u kobiet nigdy nie powinien być lekceważony, ponieważ może mieć bardzo różne przyczyny – od przejściowych i łagodnych po takie, które wymagają pilnej diagnostyki – podkreśla Łukasz Blukacz.

Podsumowując lekarz podkreśla:

- W medycynie najbezpieczniej jest przyjąć prostą zasadę: nowy, silny, nietypowy albo nawracający ból podbrzusza zasługuje na uwagę.

Eksperci zwracają uwagę, że zmiany klimatyczne wpływają na wydłużenie okresu aktywności kleszczy. Coraz łagodniejsze zimy sprawiają, że pajęczaki pojawiają się wcześniej i pozostają aktywne dłużej, często aż do późnej jesieni.

To oznacza, że ryzyko ukłucia nie ogranicza się już wyłącznie do letnich miesięcy. W praktyce oznacza to konieczność zachowania ostrożności przez większą część roku.

Leśnicy przypominają: proste zasady mogą skutecznie chronić

Wraz z początkiem sezonu leśnicy regularnie przypominają o podstawowych zasadach bezpieczeństwa. Jak podkreślają, odpowiednie przygotowanie do spaceru może znacząco zmniejszyć ryzyko kontaktu z kleszczami:

- Wraz z nadejściem cieplejszych dni w lasach i na terenach zielonych ponownie pojawiły się kleszcze. Te niewielkie pajęczaki mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt, ponieważ przenoszą m.in. boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.

- Wybierając się na spacer, warto pamiętać o kilku prostych zasadach: zakładaniu długich spodni i zakrytych butów, stosowaniu środków odstraszających kleszcze oraz dokładnym obejrzeniu całego ciała po powrocie do domu. Jak podkreślają leśnicy – lepiej zapobiegać niż leczyć.

To proste działania, które mogą realnie zmniejszyć ryzyko kontaktu z pasożytem.

Borelioza i KZM – dlaczego kleszcze są groźne?

Największe zagrożenie związane z kleszczami wynika nie z samego ukłucia, lecz z chorób, które mogą być przez nie przenoszone. Borelioza jest obecnie najczęściej diagnozowaną chorobą odkleszczową w Polsce i Europie. Jej pierwszym charakterystycznym objawem bywa tzw. rumień wędrujący – zmiana skórna, która stopniowo się powiększa i wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Drugą istotną chorobą jest kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), czyli infekcja wirusowa atakująca układ nerwowy. W przeciwieństwie do boreliozy nie istnieje leczenie przyczynowe – możliwe jest jedynie leczenie objawowe, dlatego tak ważna jest profilaktyka, w tym szczepienia.

Jak dochodzi do zakażenia?

Do zakażenia dochodzi podczas ukłucia przez zakażonego kleszcza. Im dłużej pozostaje on w skórze, tym większe ryzyko przeniesienia patogenów. Dlatego specjaliści podkreślają znaczenie szybkiego i prawidłowego usuwania pasożyta.

Po każdym spacerze w terenie zielonym warto dokładnie obejrzeć całe ciało, zwracając szczególną uwagę na miejsca takie jak pachwiny, pachy, okolice kolan, skóry głowy czy za uszami.

Jak reagować po znalezieniu kleszcza?

W przypadku zauważenia kleszcza należy go jak najszybciej usunąć przy użyciu pęsety lub specjalnego przyrządu. Ważne jest, aby chwycić go jak najbliżej skóry i wyciągnąć zdecydowanym ruchem, bez smarowania tłuszczem czy alkoholem.

Po usunięciu miejsce ukłucia należy zdezynfekować i obserwować przez kolejne dni. W razie pojawienia się niepokojących objawów – szczególnie rumienia – wskazana jest konsultacja lekarska.

Nie dać się zaskoczyć kleszczom

Kleszcze nie są problemem wyłącznie w lesie – coraz częściej spotyka się je również w miastach, parkach i przydomowych ogrodach. Dlatego świadomość zagrożenia i stosowanie prostych zasad profilaktyki ma dziś większe znaczenie niż kiedykolwiek wcześniej.

Nie daj się zaskoczyć – lepiej zapobiegać niż leczyć.

Udostępnij tę informację, aby inni również pamiętali o ostrożności podczas spacerów na świeżym powietrzu.

Źródła:

Główny Inspektorat Sanitarny (GIS)

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB

Państwowa Inspekcja Sanitarna (Sanepid)

Materiały edukacyjne Lasów Państwowych (komunikaty terenowe i profilaktyczne)

Listeria monocytogenes to bakteria, która może prowadzić do rozwoju listeriozy - choroby zakaźnej przenoszonej przez żywność. Choć u wielu osób przebiega ona łagodnie, w grupach ryzyka może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia.

Szczególnie narażone są kobiety w ciąży, osoby starsze oraz pacjenci z obniżoną odpornością. W takich przypadkach zakażenie może prowadzić do powikłań neurologicznych i ciężkiego przebiegu choroby.

Jaki produkt został wycofany?

Ostrzeżenie dotyczy produktu „Rolada Ustrzycka 400 g, K- Stąd takie Dobre!”, produkowanego przez firmę AGRONA Sp. z o.o. sp.k. na zlecenie sieci Kaufland Polska Markety sp. z o.o. sp. j..

GIS informuje, że wycofaniu podlegają wszystkie partie produktu dostępne na rynku, niezależnie od daty przydatności do spożycia.

Co wykazały badania?

W trakcie kontroli jakości w badaniach właścicielskich producenta wykryto obecność bakterii Listeria monocytogenes. W związku z tym podjęto decyzję o natychmiastowym wycofaniu produktu ze sprzedaży.

Jak podkreślają służby sanitarne, bakteria ta może przetrwać nawet w warunkach chłodniczych i nie zawsze wpływa na smak czy zapach żywności, co czyni ją szczególnie trudną do wykrycia przez konsumenta.

Objawy, które powinny zwrócić uwagę

W przypadku zakażenia listeriozą pierwsze objawy mogą przypominać zwykłą infekcję lub zatrucie pokarmowe. Najczęściej pojawia się gorączka, bóle mięśni oraz dolegliwości ze strony układu pokarmowego, takie jak nudności czy biegunka.

W cięższych przypadkach mogą wystąpić objawy neurologiczne, dlatego w razie złego samopoczucia po spożyciu produktu należy skontaktować się z lekarzem.

Co powinien zrobić konsument?

GIS zaleca, aby nie spożywać produktu objętego ostrzeżeniem. Jeśli znajduje się on w domu, należy go wyrzucić lub zwrócić do sklepu.

W przypadku wystąpienia objawów chorobowych po jego spożyciu, konieczna jest konsultacja medyczna.

Działania producenta i dystrybutora

Producent oraz dystrybutor, czyli AGRONA Sp. z o.o. sp.k. oraz Kaufland Polska Markety sp. z o.o. sp. j., rozpoczęli procedurę wycofania produktu z rynku i wstrzymali dalszą sprzedaż.

Równolegle prowadzone są działania mające na celu ustalenie źródła skażenia oraz eliminację bakterii z procesu produkcyjnego. Służby sanitarne monitorują sytuację.

W praktyce lekarskiej bardzo często okazuje się, że pogorszenie sprawności seniora ma konkretną przyczynę medyczną - i często jest ona odwracalna.

Typowy scenariusz wygląda podobnie: starsza osoba zaczyna więcej leżeć, mniej jeść, ogranicza kontakty i aktywność. Rodzina uspokaja się, że „tak już jest w tym wieku”. Tymczasem przyczyną może być infekcja, niedokrwistość, odwodnienie czy zaburzenia metaboliczne.

Jak zauważa lekarz rodzinny, Barbara Matuszkowiak:

- Nie każda historia kończy się tak dobrze. Ale wiele z nich mogłoby, gdyby ktoś wcześniej przestał tłumaczyć wszystko wiekiem.

Osłabienie u seniora – kiedy zmęczenie jest normą, a kiedy objawem choroby?

Naturalne starzenie organizmu wiąże się ze spadkiem wydolności, wolniejszą regeneracją i mniejszą siłą mięśni. Senior może szybciej się męczyć i potrzebować więcej odpoczynku.

Jak jednak podkreśla ekspert:

- Z wiekiem organizm regeneruje się wolniej, spada masa mięśniowa i ogólna wydolność. Starszy człowiek może szybciej się męczyć, potrzebować więcej odpoczynku i wolniej wykonywać codzienne czynności. To fizjologia, nie choroba.

Niepokój powinien pojawić się wtedy, gdy osłabienie:

• jest nowe,
• narasta,
• pojawia się nagle,
• zaczyna utrudniać codzienne funkcjonowanie.

Osłabienie u seniora – jak odróżnić zmęczenie od poważnej choroby?

Zwykłe zmęczenie ustępuje po odpoczynku i nie wpływa istotnie na codzienną sprawność.

Niepokojące osłabienie:

• utrzymuje się mimo odpoczynku,
• trwa dłużej niż kilka dni lub tygodni,
• nasila się z czasem,
• pojawia się bez wyraźnej przyczyny.

- Warto zadać sobie jedno konkretne pytanie: czy senior jest trochę bardziej zmęczony czy wyraźnie słabszy niż zwykle? To drugie zawsze wymaga czujności - przyznaje lekarka.

Osłabienie u seniora – najczęstsze przyczyny (infekcje, anemia, leki i inne)

U osób starszych osłabienie bardzo często ma charakter wieloczynnikowy. Najczęstsze przyczyny to:

• infekcje (często bez gorączki),
• odwodnienie,
• niedokrwistość,
• choroby serca i układu krążenia,
• zaburzenia hormonalne i metaboliczne,
• depresja,
• działania niepożądane leków,
• zaburzenia snu.

Każdy z tych czynników może znacząco obniżyć sprawność, a ich współwystępowanie jest częste.

Osłabienie u seniora a zespół kruchości (frailty) – kiedy starzenie staje się diagnozą

W geriatrii wyróżnia się tzw. zespół kruchości, który oznacza zmniejszenie rezerw organizmu i większą podatność na nagłe pogorszenie stanu zdrowia.

- Jest jedno pojęcie, które warto znać: zespół kruchości, po angielsku frailty. To nie jest zwykłe starzenie się - to stan, w którym organizm traci rezerwy fizjologiczne i staje się podatny na nagłe pogorszenie nawet po niewielkim stresie: drobnej infekcji, upadku, zmianie leku, zabiegu.

W takim stanie nawet niewielkie zdarzenia mogą prowadzić do wyraźnego spadku sprawności.

Osłabienie u seniora – objawy alarmowe wymagające pilnej konsultacji lekarskiej

Niektóre objawy wymagają natychmiastowej reakcji:

• duszność lub ból w klatce piersiowej,
• omdlenie,
• nagłe zaburzenia mowy, widzenia lub chodu,
• jednostronne osłabienie ciała,
• nagłe splątanie lub silna senność,
• gorączka z wyraźnym pogorszeniem stanu,
• krwawienie bez przyczyny.

Osłabienie u seniora – dlaczego nie warto czekać i kiedy zgłosić się do lekarza?

W wielu przypadkach osłabienie ma przyczynę, którą można skutecznie leczyć — np. niedobory, infekcje, odwodnienie czy nieprawidłowo dobrane leki. Kluczowe jest jednak szybkie rozpoznanie problemu.

Jak podsumowuje lek. Barbara Matuszkowiak:

- Osłabienie u seniora brzmi poważnie - i czasem jest poważne. Ale bardzo często jego przyczyną jest coś, co można skutecznie leczyć.

I najważniejsze:

- Organizm starzeje się stopniowo — ale nagłe lub narastające osłabienie to najczęściej nie starość, lecz wołanie o pomoc, które warto usłyszeć na czas.

e-zdrowie w Polsce – nowe narzędzia dla lekarzy i pacjentów

Przyjęta ustawa rozwija system e-zdrowia, rozszerzając go o nowe narzędzia wspierające pracę personelu medycznego oraz zarządzanie opieką nad pacjentem.

Wśród kluczowych rozwiązań znajdują się:

• e-Konsylium, które ułatwi współpracę specjalistów i wspólne podejmowanie decyzji terapeutycznych,
• system Domowej Opieki Medycznej, umożliwiający zdalne monitorowanie stanu zdrowia pacjentów,
• Hurtownia Danych e-Zdrowia, pozwalająca na lepsze wykorzystanie danych medycznych w analizach systemowych.

Nowe narzędzia mają wspierać rozwój nowoczesnych modeli opieki, w tym opieki zdalnej.

e-Profil Pacjenta i sztuczna inteligencja w medycynie

Jednym z najważniejszych elementów ustawy jest rozwój e-Profilu Pacjenta, który umożliwi agregację danych medycznych z różnych systemów.

Dzięki temu lekarze zyskają pełniejszy i szybszy dostęp do informacji o historii leczenia pacjenta, co może znacząco poprawić jakość diagnostyki i leczenia.

Ustawa zakłada także rozwój narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję, które będą wspierać analizę badań i diagnostykę. Ma to przyspieszyć proces podejmowania decyzji medycznych i zwiększyć ich precyzję.

Cyfrowa dokumentacja medyczna i lepsza wymiana danych

Nowe przepisy wzmacniają cyfrowy obieg informacji w ochronie zdrowia poprzez rozwój e-dokumentacji medycznej.

Ułatwiona zostanie także wymiana danych między placówkami medycznymi w Polsce oraz w Unii Europejskiej. Dzięki temu system ochrony zdrowia ma być bardziej spójny, a opieka nad pacjentem lepiej skoordynowana.

W praktyce oznacza to m.in. łatwiejszy dostęp do wyników badań i historii leczenia, bez konieczności powielania dokumentacji.

Cyfryzacja ochrony zdrowia dzięki narzędziom CeZ

Ustawa przewiduje również uproszczenie procesu cyfryzacji dokumentacji medycznej dzięki wykorzystaniu bezpłatnych narzędzi udostępnianych przez Centrum e-Zdrowia.

Ma to ułatwić wdrażanie rozwiązań cyfrowych szczególnie w mniejszych placówkach medycznych, które mogą mieć ograniczone zasoby technologiczne.

Co ustawa o e-zdrowiu oznacza dla pacjentów?

Zmiany w systemie e-zdrowia mają bezpośrednio przełożyć się na korzyści dla pacjentów. Najważniejsze z nich to:

• szybszy dostęp do informacji medycznej,
• lepsza koordynacja leczenia,
• rozwój opieki zdalnej,
• większa precyzja diagnostyki,
• ograniczenie zbędnych badań i formalności.

W dłuższej perspektywie cyfryzacja ma zwiększyć bezpieczeństwo pacjentów i poprawić efektywność całego systemu ochrony zdrowia.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia

Jak podkreśla Narodowy Fundusz Zdrowia, Szpitalny Oddział Ratunkowy jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. To oznacza sytuacje, w których liczy się czas i konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

W praktyce chodzi o takie objawy jak nagła duszność, silny ból w klatce piersiowej, utrata przytomności czy poważne urazy. W tych przypadkach decyzja o udaniu się na SOR nie powinna być odkładana.

Problem polega jednak na tym, że znaczna część pacjentów trafia tam z dolegliwościami o zupełnie innym charakterze.

Dlaczego w majówkę SOR-y są szczególnie obciążone?

Długi weekend to specyficzny moment. Dostęp do lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej jest ograniczony, a pacjenci - często zaniepokojeni objawami - szukają pomocy tam, gdzie jest ona dostępna przez całą dobę, czyli w szpitalu.

Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w takich okresach wyraźnie rośnie liczba zgłoszeń, które nie mają charakteru nagłego. Chodzi między innymi o infekcje, bóle gardła, gorączkę czy potrzebę uzyskania recepty.

Choć z perspektywy pacjenta każda dolegliwość może wydawać się pilna, w praktyce takie przypadki nie wymagają interwencji zespołu ratunkowego. Co więcej - ich obecność na SOR wydłuża czas oczekiwania dla osób w ciężkim stanie.

Co zrobić, gdy problem nie jest nagły?

W sytuacji, gdy objawy nie wskazują na zagrożenie życia, pacjent ma do dyspozycji inne formy pomocy, które są bardziej adekwatne niż SOR.

Jedną z nich jest nocna i świąteczna opieka zdrowotna, która działa również w weekendy i dni wolne. To właśnie tam powinny trafiać przypadki wymagające konsultacji lekarskiej, ale niewymagające natychmiastowej interwencji szpitalnej.

Coraz większą rolę odgrywa także telemedycyna. W wielu sytuacjach szybka konsultacja z lekarzem online pozwala ocenić, czy objawy są niepokojące, wdrożyć leczenie lub uzyskać e-receptę - bez konieczności wychodzenia z domu i bez wielogodzinnego oczekiwania.

Nie każda dolegliwość to stan nagły

Lekarze zwracają uwagę, że jednym z największych wyzwań jest właściwa ocena sytuacji przez pacjenta. Przeziębienie, infekcja wirusowa czy nawet umiarkowana gorączka rzadko są wskazaniem do wizyty na SOR - choć mogą powodować dyskomfort i niepokój.

Z drugiej strony nie warto bagatelizować objawów, które pojawiają się nagle i są intensywne. To właśnie ich charakter - a nie sama obecność dolegliwości - powinien decydować o wyborze miejsca pomocy.

Dlaczego to ma znaczenie dla wszystkich pacjentów?

Każda nieuzasadniona wizyta na SOR wpływa na funkcjonowanie całego systemu. Jak podkreśla Narodowy Fundusz Zdrowia, przeciążenie oddziałów ratunkowych oznacza nie tylko dłuższy czas oczekiwania, ale też większe ryzyko opóźnienia pomocy dla osób w stanie ciężkim.

Dlatego przed majówką warto przypomnieć sobie podstawową zasadę: SOR to miejsce dla pacjentów wymagających natychmiastowej pomocy, a nie szybkiej konsultacji lekarskiej.

Zbiórka była prowadzona na platformie YouTube w formule tzw. long streamu - nieprzerwanej transmisji na żywo, która trwała łącznie 9 dni i rozpoczęła się 17 kwietnia.

Pierwotnie transmisja miała zakończyć się w niedzielę w godzinach popołudniowych, jednak ze względu na ogromne zainteresowanie była kilkukrotnie przedłużana. Ostatecznie zakończyła się późnym wieczorem, po kilkukrotnych zmianach planu.

W szczytowym momencie finałowej fazy transmisję oglądało jednocześnie ponad 1,4 mln osób.

Ponad 250 mln zł i rekord świata – ile zebrał Łatwogang?

Tuż przed zakończeniem zbiórki licznik przekroczył 250 mln zł, a ostateczna kwota wyniosła ponad 251 mln zł.

Całość środków zostanie przekazana fundacji Cancer Fighters i przeznaczona na leczenie dzieci z chorobami nowotworowymi.

Kto wziął udział w akcji Łatwoganga?

W akcję zaangażowały się zarówno tysiące anonimowych darczyńców, jak i znane osoby ze świata sportu, muzyki i internetu. Wśród nich znaleźli się m.in. Robert Lewandowski, Doda, Adam Małysz, Cezary Pazura czy Roksana Węgiel.

Część gości pojawiała się w transmisji online, inni odwiedzali organizatora osobiście w mieszkaniu na warszawskiej Pradze, gdzie prowadzony był stream.

Symbolicznym elementem akcji były także gesty solidarności - niektóre znane osoby, w tym Edyta Pazura, Katarzyna Nosowska czy Blanka Lipińska, zdecydowały się na ogolenie głowy w geście wsparcia dla dzieci chorych na raka.

Na co zostaną przeznaczone środki?

Zebrane środki zostaną przeznaczone na leczenie dzieci z chorobami nowotworowymi - w tym na kosztowne terapie, rehabilitację oraz wsparcie w trakcie i po leczeniu.

Jak podkreślał w rozmowie na antenie TVN24 założyciel fundacji Cancer Fighters, Marek Kopyść, działania fundacji mają również szerszy wymiar społeczny:

- Zmieniamy podejście do walki z chorobą nowotworową. Zawsze pokazywaliśmy to w inny sposób.

Kopyść zwrócił uwagę, że fundacja od lat stara się przełamywać stereotypowe podejście do choroby i sposobu jej komunikowania:

- Można zobaczyć nasze filmy w social mediach, gdzie nasze dzieci często się wygłupiają z naszymi wolontariuszami - mówił w TVN24, podkreślając, że chodzi o pokazanie codzienności pacjentów, a nie wyłącznie ich choroby.

Cancer Fighters: „To ogromna odpowiedzialność”

Fundacja Cancer Fighters podkreśliła, że tak duże zaufanie społeczności wiąże się z ogromną odpowiedzialnością.

- To ogromne zaufanie, które ludzie przekazali tej akcji, Fundacji Cancer Fighters i wszystkim osobom zaangażowanym w jej realizację. Dlatego chcemy jasno powiedzieć - ta kwota to nie tylko wielka szansa na pomoc, ale też ogromna odpowiedzialność.

Fundacja zapowiedziała, że działania będą prowadzone w trzech głównych kierunkach: pilnej pomocy dla podopiecznych, wsparciu systemowym dla klinik oraz pełnej transparentności wydatkowania środków.

 

 

 

 

Wyświetl ten post na Instagramie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Post udostępniony przez Cancer Fighters (@fundacja_cancerfighters)

Skąd wziął się pomysł na zbiórkę dla Cancer Fighters?

Inspiracją do rozpoczęcia streamu była piosenka rapera Bedoesa 2115 nagrana wspólnie z 11-letnią podopieczną fundacji Mają Mecan - „Ciągle tutaj jestem (diss na raka)”.

Utwór szybko zdobył popularność w sieci i stał się impulsem do uruchomienia akcji, która w krótkim czasie przerodziła się w jedno z największych internetowych wydarzeń charytatywnych w Polsce.

Dlaczego akcja Łatwogangu przyciągnęła miliony?

Sukces zbiórki opierał się na prostym przekazie i bezpośrednim kontakcie z widzami. Nie było skomplikowanej kampanii ani formalnej narracji - kluczowe było poczucie wspólnego działania i realnego wpływu każdej wpłaty.

Akcja Łatwogangu stała się jednym z najgłośniejszych wydarzeń charytatywnych ostatnich lat w polskim internecie. Jednocześnie wywołała dyskusję o roli oddolnych zbiórek w systemie ochrony zdrowia i ich relacji do finansowania publicznego.

Jedno pozostaje jednak pewne - w tym przypadku internetowa mobilizacja przełożyła się na realną, wieloskalową pomoc dla dzieci chorych na raka.

Dla wielu pacjentów przełomem okazują się zabiegi medycyny estetycznej z wykorzystaniem toksyny botulinowej, które należą do najczęściej wybieranych rozwiązań przy nadpotliwości. Procedura działa poprzez czasowe blokowanie impulsów pobudzających gruczoły potowe, dzięki czemu może skutecznie ograniczyć nadmierne pocenie, szczególnie w obrębie pach, dłoni czy stóp.

To nie przypadek, że metoda cieszy się tak dużym zainteresowaniem. Według informacji z American Academy of Dermatology jest to jedna z uznanych metod stosowanych przy nadpotliwości ogniskowej, zwłaszcza gdy klasyczne sposoby nie przynoszą oczekiwanych efektów. To rozwiązanie cenione za małą inwazyjność, szybki przebieg zabiegu i komfort pacjenta.

Dla wielu osób największą korzyścią nie jest sam efekt estetyczny, ale odzyskanie swobody, czyli możliwość podania dłoni bez skrępowania, noszenia ulubionych ubrań czy komfort podczas spotkań.

Jakie zabiegi mogą pomóc ograniczyć nadmierne pocenie?

Nowoczesna medycyna estetyczna daje dziś więcej możliwości niż jeszcze kilka lat temu. W zależności od problemu specjalista może zaproponować różne rozwiązania, dopasowane do potrzeb pacjenta:

• toksyna botulinowa to jedna z najczęściej wybieranych metod ograniczania nadpotliwości.
• Jonoforeza to rozwiązanie stosowane szczególnie przy nadpotliwości dłoni i stóp, również wymieniane przez American Academy of Dermatology jako jedna z opcji terapeutycznych.

Dla bardziej wymagających przypadków lekarz medycyny estetycznej może tworzyć indywidualnie dopasowane plany zabiegowe. Kluczowe jest to, że skuteczność często zaczyna się od dobrej kwalifikacji. Nie każdy pacjent potrzebuje tego samego rozwiązania, dlatego konsultacja pozwala dobrać metodę dopasowaną do nasilenia objawów, obszaru problemowego i oczekiwań.

Konsultacja to pierwszy krok do rozwiązania problemu nadpotliwości

Wiele osób przez lata próbuje radzić sobie z nadpotliwością domowymi metodami, nie wiedząc, że dostępne są zabiegi, które mogą realnie pomóc. Tymczasem już podczas konsultacji ze specjalistą medycyny estetycznej można ocenić, jakie rozwiązania mają największy potencjał w danym przypadku i czy problem wymaga wsparcia zabiegowego.

Co ważne, American Academy of Dermatology podkreśla, że wybór terapii zależy od nasilenia objawów i lokalizacji problemu, dlatego profesjonalna kwalifikacja ma duże znaczenie. Dobrze dobrany zabieg może przełożyć się na zauważalną poprawę komfortu już po pierwszej terapii.

Jeśli nadpotliwość wpływa na Twój komfort i pewność siebie, umów konsultację z lekarzem medycyny estetycznej i sprawdź, jakie rozwiązanie może być odpowiedzią na Twój problem.

Źródło: American Academy of Dermatology Association https://www.aad.org/public/diseases/a-z/hyperhidrosis-treatment

Mechanizm powstawania swędzenia jest skomplikowany i często wiąże się z uwalnianiem histaminy w odpowiedzi na czynniki drażniące. Kiedy Twoje receptory nerwowe zostają pobudzone przez mróz, wiatr lub twardą wodę, mózg natychmiast wysyła impuls zmuszający Cię do drapania. Musisz wiedzieć, że świąd to jedynie objaw, który może wskazywać na nadmierną suchość skóry lub reakcje alergiczne. Często zdarza się, że to właśnie uszkodzona bariera hydrolipidowa sprawia, że naskórek staje się bezbronny wobec szkodliwych drobnoustrojów. Unikanie drapania jest trudne, ale niezbędne, aby nie doprowadzić do powstania trwałych blizn oraz groźnych nadkażeń bakteryjnych.

Jakie codzienne nawyki pomogą ci odzyskać komfort?

Aby zapobiegać nawrotom problemu, warto przyjrzeć się swoim codziennym rytuałom pielęgnacyjnym oraz ogólnemu stylowi życia. Zamiast gorącej kąpieli wybieraj letnie prysznice, które nie wypłukują naturalnych lipidów z Twojej delikatnej skóry. Zwróć uwagę na materiały ubrań, które nosisz, stawiając na naturalną bawełnę zamiast syntetycznych, drażniących włókien. Warto również dbać o odpowiednie nawodnienie organizmu od środka, co bezpośrednio przekłada się na elastyczność Twojego naskórka. Jeśli poczujesz potrzebę podrapania się, spróbuj zastosować zimne, żelowe kompresy, które natychmiast obniżą temperaturę wrażliwego miejsca.

Czego szukać w składzie kosmetyków kojących?

Wybierając produkty do pielęgnacji, skup się na substancjach, które aktywnie wspierają regenerację Twojej bariery ochronnej. Składniki takie jak masło shea, niacynamid czy ceramidy działają jak plaster, domykając ubytki w strukturze naskórka. Szukaj formuł bezzapachowych i hipoalergicznych, które zostały stworzone z myślą o potrzebach osób z atopią. Bardzo pomocne okazują się również preparaty zawierające pantenol oraz prebiotyki wspierające naturalny mikrobiom. Regularna aplikacja takich balsamów nawet dwa razy dziennie pozwala utrzymać optymalny poziom nawilżenia przez długi czas. Dzięki temu Twoja skóra odzyska miękkość, a Ty zapomnisz o uciążliwym uczuciu ściągnięcia i pieczenia.

Odpowiednia pielęgnacja połączona z unikaniem czynników drażniących to najprostsza droga do zdrowego wyglądu Twojej skóry. Ciało potrzebuje cierpliwości oraz wsparcia w postaci łagodnych, odżywczych formuł regenerujących każdego dnia. Jeśli mimo Twoich starań problem nie ustępuje, nie wahaj się skonsultować ze specjalistą, aby wykluczyć poważniejsze schorzenia. Pamiętaj, że każda chwila poświęcona na dbanie o kondycję naskórka procentuje Twoim lepszym samopoczuciem.

Drętwienie rąk i nóg (często opisywane także jako mrowienie kończyn) to częsty objaw związany z układem nerwowym i układem ruchu. Może mieć charakter przejściowy, ale w niektórych przypadkach wskazuje na ucisk nerwów, problemy z kręgosłupem lub zaburzenia neurodynamiki.

Jak wyjaśnia fizjoterapeuta Grzegorz Grochal z Gabinetu Rehabilitacji Medycznej Grocare:

- Objawy określane potocznie jako drętwienia mogą mieć różne przyczyny związane z układem nerwowym. Najczęściej wynikają one z zapalenia nerwu lub jego mechanicznego uwięźnięcia. W układzie ruchu kluczową rolę odgrywa ucisk na nerwy obwodowe, np. w cieśni nadgarstka, w zespole górnego otworu klatki piersiowej, w zaburzeniach ślizgu nerwów lub w ucisku korzeni nerwowych przez przepuklinę dyskową.

Najczęstsze przyczyny drętwienia rąk i nóg

Do najczęstszych przyczyn należą:

• ucisk nerwów obwodowych
• dyskopatia kręgosłupa
• stenoza kanału kręgowego
• zespół cieśni nadgarstka
• zespół górnego otworu klatki piersiowej (TOS)
• zaburzenia neurodynamiki (ślizgu nerwów)
• długotrwałe siedzenie i przeciążenia mięśniowe

Czy drętwienie może pochodzić z kręgosłupa?

Tak – i jest to jedna z najczęstszych przyczyn.

- Najczęściej dzieje się to w przebiegu dyskopatii i powstającego w jej wyniku konfliktu dyskowo-korzeniowego, a także w stenozie kanału kręgowego, która może mieć charakter wrodzony lub nabyty w wyniku zmian zwyrodnieniowych.

W bardziej zaawansowanych przypadkach:

- W przypadku znacznej stenozy może dojść do bezpośredniego ucisku rdzenia kręgowego, co powoduje drętwienie kończyn – np. obu stóp przy odcinku lędźwiowym lub dłoni przy odcinku szyjnym.

Drętwienie rąk w nocy – najczęstsze przyczyny

Nocne mrowienie rąk jest bardzo częste i zwykle wynika z pozycji ciała lub przeciążenia nerwów.

- Przyczyną może być pozycja podczas snu – np. zgięte łokcie powodujące ucisk na nerw łokciowy. Spanie na brzuchu może prowadzić do ucisku w odcinku szyjnym. Często występuje także cieśń nadgarstka oraz zespół górnego otworu klatki piersiowej, który daje objawy szczególnie w nocy.

Siedzący tryb życia a drętwienie kończyn

Praca przy komputerze znacząco zwiększa ryzyko drętwienia rąk i nóg.

- Długotrwałe utrzymywanie jednej pozycji powoduje napięcie mięśni karku i obręczy barkowej, co może prowadzić do ucisku na splot ramienny. Siedzenie zaburza również krążenie, co często skutkuje drętwieniem kończyn dolnych.

- Brak ruchu pogarsza także ślizg nerwów względem tkanek, co sprzyja powstawaniu objawów.

Jak zmniejszyć drętwienie rąk i nóg?

Najważniejsze są codzienne nawyki:

• częste zmiany pozycji
• regularne przerwy w pracy
• ergonomiczne stanowisko pracy
• unikanie długotrwałego ucisku na kończyny

Wspomagająco pomagają ćwiczenia:

- Ćwiczenia poprawiające siłę mięśni, mobilność kręgosłupa oraz rozciąganie mają działanie wspierające. Bardzo dobre efekty dają również ćwiczenia neurodynamiczne, które poprawiają ślizg nerwów względem tkanek.

Drętwienie rąk i nóg – kiedy do lekarza?

Nie każde mrowienie jest groźne, ale są sytuacje alarmowe.

- Jeśli mrowienie trwa krótko i ma wyraźną przyczynę, np. ucisk lub niewygodną pozycję, jest to fizjologia.

Niepokojące objawy to:

• długotrwałe drętwienie
• nawracające objawy bez przyczyny
• osłabienie siły mięśniowej
• zaburzenia czucia
• drętwienie twarzy lub krocza

- W takich przypadkach konieczna jest pilna konsultacja specjalistyczna.

Fizjoterapia czy diagnostyka lekarska?

- Fizjoterapia jest wystarczająca, gdy problem ma charakter mechaniczny i zależny od pozycji, a pacjent reaguje na terapię.

Diagnostyka lekarska jest konieczna gdy:

- Brak jest poprawy mimo terapii, pojawiają się objawy neurologiczne, drętwienia dotyczą nietypowych obszarów lub istnieje podejrzenie poważnej patologii.

Nie każda blizna potrądzikowa wygląda tak samo, dlatego skuteczne postępowanie zaczyna się od oceny skóry i dobrania terapii do rodzaju zmian. Właśnie na to zwracają uwagę specjaliści z Amerykańskiej Akademii Dermatologicznej w swoich publikacjach, że leczenie blizn coraz częściej opiera się na terapiach indywidualnie dobieranych, a nie jednej uniwersalnej metodzie.

W wielu przypadkach efekty daje nie jeden zabieg, lecz odpowiednio zaplanowana seria procedur. To ważna informacja dla pacjentów, którzy oczekują szybkiej zmiany, ponieważ poprawa jakości skóry często jest procesem, ale dobrze prowadzonym może dawać bardzo satysfakcjonujące rezultaty. Dla wielu osób konsultacja z lekarzem medycyny estetycznej okazuje się momentem przełomowym, bo pokazuje, że blizny po trądziku nie muszą być czymś, z czym trzeba po prostu żyć.

Jakie zabiegi medycyny estetycznej mogą pomóc przy bliznach po trądziku?

Nowoczesna medycyna estetyczna daje dziś wiele możliwości terapii, a dobór metody zależy od głębokości i rodzaju blizn. W praktyce często rozważa się:

• mikronakłuwanie, które wspiera naturalne procesy regeneracji i przebudowę skóry.
• Laseroterapia frakcyjna jest stosowana w celu poprawy tekstury skóry i redukcji nierówności.
• Peelingi medyczne mogą wspierać odnowę naskórka i wyrównanie powierzchni skóry.
• Podcinanie blizn i terapie łączone przy wybranych typach głębszych blizn mogą stanowić element bardziej zaawansowanego planu leczenia.

American Academy of Dermatology podkreśla, że skuteczność często wynika z dopasowania zabiegu do typu blizn, a nie z wyboru najmodniejszej procedury. To ważne, bo właśnie personalizacja terapii daje najlepszy potencjał poprawy.

Gładka skóra zaczyna się od konsultacji

Wiele osób odkłada decyzję o zabiegu, zakładając, że na blizny po trądziku „jest już za późno”. Tymczasem nowoczesne procedury pokazują, że poprawa jest możliwa również lata po ustąpieniu zmian trądzikowych. Konsultacja z lekarzem medycyny estetycznej pozwala ocenić rodzaj blizn, możliwości terapii i stworzyć plan działania dopasowany do potrzeb skóry. To szczególnie ważne, bo według podejścia opisywanego przez American Academy of Dermatology różne typy blizn mogą wymagać odmiennych metod leczenia, a często najlepsze efekty daje łączenie procedur.

Jeśli Twoja skóra po trądziku nadal przypomina o dawnym problemie, nie musisz godzić się na ten stan. Umów konsultację z lekarzem medycyny estetycznej i poznaj rozwiązania dopasowane do potrzeb Twojej skóry. To może być początek realnej zmiany.

Źródło: American Academy of Dermatology Association https://www.aad.org/public/diseases/acne/derm-treat/scars/treatment

Współczesny styl życia, pełen stresu oraz zanieczyszczeń środowiskowych, negatywnie wpływa na kondycję bariery hydrolipidowej, co często prowadzi do powstawania bolesnych wyprysków i stanów zapalnych. Wiele osób zastanawia się, jak skutecznie zwalczyć uporczywy trądzik, który bywa wynikiem zarówno genetyki, jak i błędów żywieniowych czy nieodpowiedniej higieny codziennej. Istotne okazuje się regularne oczyszczanie cery za pomocą delikatnych żeli, które nie naruszają naturalnego pH skóry, lecz skutecznie usuwają nadmiar sebum. Należy pamiętać, że zbyt agresywne traktowanie twarzy silnymi detergentami może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego i nasilić produkcję łoju przez gruczoły. Warto więc wybierać produkty bogate w składniki łagodzące, takie jak niacynamid czy kwas hialuronowy, które koją podrażnienia i przyspieszają regenerację uszkodzonych tkanek. Prawidłowa diagnoza problemu pozwala na wdrożenie celowanej kuracji, która przywróci skórze upragnioną równowagę oraz zdrowy blask bez konieczności stosowania ciężkich podkładów maskujących.

Czy wiesz, jakie nawyki mogą poprawić wygląd twarzy?

Zrozumienie mechanizmów rządzących regeneracją komórek pozwala na świadome planowanie wieczornej rutyny, która jest najważniejszym momentem dla odpoczynku całego naszego organizmu. Często zapominamy, że to właśnie podczas snu zachodzą najbardziej intensywne procesy naprawcze, dlatego tak istotne jest dokładne zmycie makijażu przed udaniem się na spoczynek. Stosowanie toników przywracających kwasowy odczyn skóry przygotowuje ją na przyjęcie skoncentrowanych serum oraz odżywczych kremów o działaniu przeciwzapalnym i nawilżającym. Jeśli Twoim celem jest trwała poprawa struktury naskórka, powinieneś rozważyć wprowadzenie do swojej diety produktów bogatych w antyoksydanty oraz zdrowe kwasy tłuszczowe omega-trzy. Picie odpowiedniej ilości wody mineralnej każdego dnia pomaga wypłukiwać toksyny z organizmu, co bezpośrednio przekłada się na mniejszą liczbę pojawiających się niespodziewanie niedoskonałości.

Jakie błędy najczęściej popełniamy podczas walki o piękną cerę?

Jednym z największych przewinień w pielęgnacji jest samodzielne usuwanie zmian skórnych, co zazwyczaj kończy się powstaniem trwałych blizn oraz nieestetycznych przebarwień trudnych do usunięcia. Zamiast działać impulsywnie, lepiej postawić na cierpliwość i pozwolić składnikom aktywnym zawartym w kosmetykach na stopniowe wyciszenie toczącego się stanu zapalnego. Często ulegamy trendom i kupujemy zbyt wiele produktów naraz, co może prowadzić do niebezpiecznego zapchania porów oraz wystąpienia reakcji alergicznych na nadmiar substancji. Minimalizm kosmetyczny oparty na solidnej wiedzy o składach chemicznych to obecnie najlepsza droga do uzyskania cery pełnej witalności i młodzieńczego wyglądu. Regularne wizyty u dermatologa lub zaufanego kosmetologa pomogą w monitorowaniu postępów i ewentualnej korekcie stosowanego planu pielęgnacyjnego w zależności od pory roku. Pamiętajmy, że każda cera jest inna, dlatego to, co sprawdza się u innych, niekoniecznie musi przynieść identyczne rezultaty w naszym indywidualnym przypadku.

Jak działa teplizumab w cukrzycy typu 1?

Teplizumab to przeciwciało monoklonalne działające na układ immunologiczny. W praktyce hamuje proces autoimmunologiczny, który prowadzi do niszczenia komórek beta trzustki odpowiedzialnych za produkcję insuliny.

Lek stosuje się u osób w tzw. przedklinicznym stadium cukrzyca typu 1, czyli wtedy, gdy proces chorobowy już się rozpoczął, ale nie pojawiły się jeszcze objawy kliniczne. Właśnie na tym etapie interwencja może mieć największe znaczenie.

Eksperci: możliwe opóźnienie choroby nawet o kilka lat

Jak podkreśla prof. dr hab. n. med. Agata Chobot z Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Opolu oraz Uniwersytetu Opolskiego:

- U pacjentki rozpoczęliśmy podawanie leku teplizumab, który – jak wskazują badania – może opóźnić przejście z przedklinicznego stadium 2 cukrzycy typu 1 do stadium 3, czyli postaci objawowej cukrzycy, średnio nawet o 2,7 roku.

W praktyce oznacza to, że u części pacjentów moment rozpoczęcia insulinoterapii może zostać przesunięty nawet o kilka lat.

Pierwszy taki przypadek w Polsce

Opolski ośrodek diabetologii dziecięcej jako pierwszy w kraju włączył pacjentkę do programu Managed Access Program (MAP), który umożliwia dostęp do terapii jeszcze przed jej pełną dostępnością w danym kraju.

Warto podkreślić, że cukrzyca typu 1 jest chorobą autoimmunologiczną, w której organizm stopniowo niszczy własne komórki produkujące insulinę. W momencie przejścia do stadium objawowego konieczne jest rozpoczęcie leczenia insuliną, które trwa już przez całe życie.

Teplizumab w Europie i przyszłość leczenia

Teplizumab został wprowadzony w Stanach Zjednoczonych w 2022 roku, a w styczniu 2026 roku uzyskał rejestrację Europejskiej Agencji Leków. W Polsce nadal oczekuje na pełne wdrożenie i refundację.

Obecnie terapia dostępna jest jedynie w ramach programów specjalnych, takich jak MAP, które umożliwiają leczenie wybranych pacjentów w ośrodkach referencyjnych.

Nowy kierunek w diabetologii dziecięcej

Pierwsze zastosowanie teplizumabu w Polsce może być istotnym krokiem w kierunku zmiany podejścia do leczenia cukrzycy typu 1. Choć lek nie zastępuje insuliny, daje możliwość opóźnienia momentu jej rozpoczęcia, co w przypadku dzieci ma szczególne znaczenie kliniczne i psychologiczne.

Długie godziny pracy, napięte terminy, trudne relacje czy brak stabilności zatrudnienia wpływają nie tylko na samopoczucie, ale i na cały organizm. Z danych Międzynarodowej Organizacji Pracy wynika, że aż 35% pracowników na świecie pracuje ponad 48 godzin tygodniowo, a niemal co czwarty doświadczył przemocy lub molestowania w miejscu pracy.

To przekłada się na konkretne objawy zdrowotne. Coraz więcej osób skarży się na przewlekłe zmęczenie, problemy ze snem, bóle głowy, napięcie mięśni czy trudności z koncentracją. U części rozwija się także wypalenie zawodowe lub zaburzenia lękowe.

Kiedy organizm zaczyna wysyłać sygnały

Nie każdy gorszy dzień w pracy powinien niepokoić. Problem pojawia się wtedy, gdy złe samopoczucie staje się codziennością. Jeśli zmęczenie nie mija po odpoczynku, sen przestaje regenerować, a myśl o pracy wywołuje napięcie lub rozdrażnienie – to sygnał, że organizm może być przeciążony.

Często dochodzą do tego objawy fizyczne, takie jak bóle brzucha, głowy czy uczucie ciągłego napięcia w ciele. W takich sytuacjach warto potraktować je poważnie i rozważyć konsultację ze specjalistą – lekarzem lub psychologiem.

Zdrowe środowisko pracy – co to właściwie oznacza?

Bezpieczna praca to dziś nie tylko brak zagrożeń fizycznych. To także warunki, które wspierają zdrowie psychiczne. Kluczowe znaczenie mają jasne zasady, realny zakres obowiązków i czas na regenerację. Równie ważne są relacje – oparte na szacunku i wolne od przemocy czy nadmiernej presji.

Środowisko pracy powinno umożliwiać zachowanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Bez tego nawet najlepiej płatna praca może z czasem odbić się negatywnie na zdrowiu.

Zdrowie ważniejsze niż praca

Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy przypomina, że praca nie powinna odbywać się kosztem zdrowia. Jeśli zaczyna dominować nad życiem, powoduje przewlekły stres i pogorszenie samopoczucia, warto się zatrzymać i przyjrzeć sytuacji.

Czasem wystarczy rozmowa, zmiana nawyków lub wsparcie specjalisty, by odzyskać równowagę. Bo pytanie „jak tam w pracy?” coraz częściej jest po prostu pytaniem o zdrowie.

Źródło: https://www.gov.pl/web/gis/zdrowe-srodowisko-pracy-to-bezpieczna-praca

Istnieje pewien rodzaj samotności, który boli bardziej niż ta odczuwana w pustym mieszkaniu. To samotność obok drugiego człowieka, przy wspólnym stole, w tym samym łóżku, pod jednym dachem. Nie ma na nią dobrego słowa w codziennym języku, bo przecież „jest ktoś". A skoro ktoś jest, to o czym tu mówić?

W pracy terapeutycznej słyszymy to zdanie w różnych wersjach: „Jestem z nim/z nią od ośmiu lat, a nigdy nie czułam/czułem się tak sama/sam." Albo: „Śpimy obok siebie i nie wiem, kim ona/on teraz jest." Albo po prostu cisza w gabinecie i łzy, które przychodzą zanim zdąży pojawić się jakiekolwiek słowo.

Najnowsze polskie badania Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, przeprowadzone na grupie 5 000 osób i opublikowane w 2025 roku, wykazały, że aż 68% dorosłych Polaków odczuwa samotność. Autorzy podkreślają, że problem ten nie omija osób w związkach i że jest poważnie niedoszacowany, bo Polacy często ukrywają to poczucie ze wstydu. Czytając ten artykuł, nie jesteś z tym sam ani sama.

Objawy samotności w związku – jak ją rozpoznać?

Żeby zrozumieć, dlaczego samotność w związku tak bardzo boli, warto na chwilę zejść pod powierzchnię, w głąb własnego ciała i mózgu.

Kiedy jesteśmy naprawdę blisko z drugą osobą, dzieje się w nas coś konkretnego i mierzalnego. Wydziela się oksytocyna - hormon, który obniża poziom kortyzolu (hormonu stresu) i buduje poczucie bezpieczeństwa. Układ nerwowy "przełącza się" w tryb spokoju. Ta część mózgu, która nieustannie skanuje otoczenie w poszukiwaniu zagrożeń, zaczyna się uspokajać.

Badania potwierdzają, że osoby w stabilnych, bliskich związkach lepiej radzą sobie z trudnościami życiowymi, szybciej wychodzą z kryzysów i mają większe zasoby emocjonalne. Bliska relacja staje się dla nas bezpieczną przestrzenią, do której możemy wracać.

Teraz wyobraź sobie sytuację odwrotną: jesteś z kimś, ale ta bliskość zniknęła. Ciało nadal interpretuje sytuację jako „jestem w związku", ale mózg sygnalizuje coś innego. Brak bezpieczeństwa, brak kontaktu, brak kogoś, kto naprawdę jest.

Tutaj pojawia się coś zaskakującego: mózg rejestruje samotność dokładnie tak samo jak ból fizyczny. Te same obszary, które aktywują się przy uderzeniu w kolano, aktywują się przy poczuciu odrzucenia lub emocjonalnej nieobecności partnera. .

Właśnie dlatego samotność w związku jest tak wyczerpująca. Ciało nie odpoczywa, bo nieustannie czeka na sygnał bezpieczeństwa, który nie nadchodzi.

Przyczyny samotności w związku – skąd się bierze emocjonalny dystans?

Samotność w związku rzadko wynika z jednej decyzji czy jednego momentu. Najczęściej narasta powoli, z wielu kierunków naraz.

To, czego nauczyliśmy się o bliskości sięga najmłodszych lat.

Zanim jeszcze zaczęliśmy chodzić do szkoły, każdy z nas wyrobił sobie pewien wewnętrzny obraz tego, czym jest bliskość. Czy jest bezpieczna? Czy można na niej polegać? Czy okazywanie potrzeb coś kosztuje?

Te wzorce powstają w dzieciństwie, w relacji z rodzicami lub opiekunami i często działają w dorosłości jak niewidoczny autopilot. Ktoś, kto nauczył się, że proszenie o uwagę kończy się odrzuceniem, może dziś jako dorosły wycofywać się właśnie wtedy, gdy najbardziej potrzebuje kontaktu. Ktoś inny, kto nigdy nie mógł być pewny, czy opiekun „wróci" emocjonalnie, może w związku nieustannie szukać potwierdzenia miłości i mimo to nigdy nie czuć się dość kochanym.

Ważne jest to, że te wzorce nie są wyrokiem. Większość z nas nosi w sobie jakiś ślad po dawnych doświadczeniach i większość z nas może nad tym pracować. Nie chodzi o przyklejanie sobie etykietki. Chodzi o to, żeby zrozumieć, skąd bierze się twoja reakcja, gdy partner się oddala albo gdy zbliża się za bardzo.

Brak bliskości w związku – jak wpływa na emocje i ciało?

Można rozmawiać przez cały dzień i nie powiedzieć nic ważnego. Dzieci, zakupy, rachunki, plany na weekend i to wszystko potrzebne, ale nie buduje bliskości. Bliskość powstaje wtedy, gdy jedno z nas mówi: „Boję się", „Tęsknię za tobą", „Czuję się dziś niewidzialny/a" i gdy drugie to naprawdę słyszy.

Kiedy takich rozmów brakuje przez dłuższy czas, pojawia się dziwne uczucie: niby wszystko jest „po staremu", ale coś ważnego zniknęło. I często żadne z partnerów nie wie dokładnie, kiedy to się stało.

W Polsce ta trudność ma też swój kulturowy wymiar. Milczenie w związku bywa u nas mylnie odczytywane jako oznaka spokoju „skoro się nie kłócimy, to chyba dobrze". Tymczasem brak przestrzeni na wyrażanie emocji jest jednym z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych. 

Jak myśli i przekonania pogłębiają samotność w związku?

Jest jeszcze jeden mechanizm, który działa po cichu i często go nie zauważamy. W psychologii nazywamy to zniekształceniami poznawczymi, czyli automatycznymi, nieświadomymi przekonaniami, w jakie nasz umysł interpretuje rzeczywistość. W samotności w związku pojawiają się one ze szczególną siłą i potrafią zniszczyć więź, która faktycznie jeszcze istnieje.

Wyobraź sobie, że partner siedzi cicho przy kolacji. I zamiast zapytać, co się dzieje, już wiesz: „Pewnie mu/jej nie zależy."* To tak zwane "czytanie w myślach", czyli wypełniamy ciszę drugiej osoby własnymi lękami, nie jej prawdziwymi intencjami.

Z czasem dochodzi do tego "potwierdzanie własnych przekonań": zaczynamy zauważać wyłącznie to, co pasuje do obrazu, który już mamy, że jesteśmy niekochani, niewidziani, sami. Dowody na coś przeciwnego prześlizgują się niezauważone.

I tu właśnie zamyka się błędne koło: przekonanie o osamotnieniu sprawia, że się wycofujemy. Partner, który czuje ten dystans i też się wycofuje, często nie rozumiejąc dlaczego. Co z kolei dostarcza nam „dowodu", że mieliśmy rację. Oboje lądujecie w izolacji, choć żadne z was jej nie chciało i żadne z was jej świadomie nie wybrało.

Dlaczego to ważne? Bo oznacza, że część tego, co czujesz, może być prawdziwym sygnałem z relacji, ale część może być historią, którą opowiada ci twój własny umysł. Odróżnienie jednego od drugiego jest trudne samemu. Ale możliwe i właśnie od tego zaczyna się zmiana.

Rutyna w związku a samotność – jak codzienność oddala partnerów?

Przestajemy naprawdę zauważać drugą osobę. Nie ze złej woli, rutyna po prostu pochłania uwagę i zostają same schematy: kto idzie po dziecko, co na obiad, czy zapłacono rachunek. To naturalne w każdym długim związku.

Problem zaczyna się wtedy, gdy schematy wypierają wszystko inne i między partnerami nie zostaje już żadna przestrzeń na kontakt prawdziwy, nie logistyczny.

Samotność w związku – najczęstsze objawy

Nie ma jednej „twarzy" samotności w związku. Ale są sygnały, które warto traktować poważnie:

• Traktujesz partnera lub partnerkę bardziej jak współlokatora niż bliską osobę;
• Unikasz głębszych rozmów, bo nie wiesz, jak zaczną, a boisz się, jak się skończą;
• Twoje uczucia i obawy są regularnie zbywane albo zamieniają się w temat do kłótni;
• Kontakt fizyczny, dotyk, czułość gdzieś zniknął i oboje udajecie, że tego nie widzicie;
• W trudnych chwilach nie przychodzi ci do głowy, żeby zwrócić się do partnera po wsparcie;
• Masz wrażenie, że mieszkasz z kimś obcym, choć znacie się od lat;
• Coraz więcej swoich prawdziwych myśli i emocji dzielisz z kimś innym, nie z partnerem.

Jeśli kilka z tych zdań brzmi znajomo, to nie powód do paniki. To sygnał, żeby coś zrobić.

Jak pokonać samotność w związku? 5 skutecznych kroków

Krok 1: Powiedz to sobie wprost

Najtrudniejszym krokiem nie jest rozmowa z partnerem. Najtrudniejszy krok jest wcześniej, kiedy mówisz sobie: "czuję się samotny/a w tym związku i to jest prawdziwy problem". Nie wymówka, nie przesada, nie słabość. Ważna informacja o tym, co się dzieje między wami.

Krok 2: Zacznij rozmowę - inaczej niż zwykle

Większość trudnych rozmów w związkach zaczyna się od oskarżenia i dlatego nic z nich nie wynika. „Ty nigdy...", „Zawsze tak robisz...". Partner słyszy atak i broni się zamiast słuchać. Spróbuj inaczej: mów o sobie, nie o nim czy o niej.

„Czuję się ostatnio oddalony/a od ciebie i chcę to zmienić" - to zdanie otwiera drzwi. „Ty mnie ignorujesz" - je zatrzaskuje.

Krok 3: Odbuduj bliskość małymi krokami

Nie czekaj na wielki gest ani właściwy moment. Bliskość odbudowuje się przez małe, codzienne chwile i ma to uzasadnienie w biologii: nawet krótki, prawdziwy kontakt z bliską osobą aktywuje oksytocynę i realnie obniża poziom stresu. Zacznij od drobiazgów:

• Piętnaście minut dziennie tylko dla was dwojga, bez telefonów, bez telewizji
• Codzienne pytanie, które wykracza poza logistykę: „Jak się naprawdę czujesz?"
• Wspólne coś nowego, nawet drobnego, co wyrywa z rutyny.

Krok 4: Przyjrzyj się sobie - nie tylko związkowi

Czasem samotność w związku ma swoje korzenie w tym, jak sami radzimy sobie z bliskością, w tych wzorcach wyniesionych z dzieciństwa, o których pisałam wcześniej. Terapia indywidualna może pomóc zrozumieć własne reakcje, nie po to, żeby przykleić sobie etykietkę, ale żeby przestać działać na "autopilocie", który nieświadomie sabotuje relację.

Krok 5: Nie odkładaj terapii par na „jak będzie gorzej"

Terapia par działa najlepiej właśnie wtedy, gdy jest „jeszcze w porządku, ale coś się psuje", a nie gdy wszystko się już posypało. To nie sala sądowa ani ostatnia deska ratunku. To miejsce, gdzie oboje możecie w końcu powiedzieć to, czego do tej pory nie umiecie.

Jeśli terapia stacjonarna jest chwilowo poza zasięgiem, ze względu na czas, koszty lub dostępność, wartościowym krokiem przejściowym może być wspólna psychoedukacja: warsztaty online, podcasty, literatura. Liczy się ruch w dobrym kierunku, niekoniecznie wielki krok od razu.

Czy samotność w związku oznacza koniec relacji?

Rzadziej, niż myślimy. Nawet bardzo zdystansowane pary mogą odbudować więź, jeśli oboje chcą spróbować i są gotowi po sobie sięgnąć.

Jest jednak jeden moment, który bywa prawdziwym punktem bez powrotu: gdy pojawia się nie złość, nie ból, lecz obojętność. Kiedy przestaje boleć nie dlatego, że jest dobrze, ale dlatego, że przestało mieć znaczenie.

Właśnie dlatego warto działać wcześniej. Samotność w związku, gdy jest ignorowana, nie czeka w miejscu i narasta. Od niezadowolenia, przez dystans, przez emocjonalną pustkę, aż do punktu, gdzie oboje funkcjonujecie jak dwie odrębne wyspy połączone wyłącznie wspólnym adresem.

Ale to jeszcze nie jest twoja historia. Jeśli czytasz ten tekst i rozpoznajesz w nim siebie, to znaczy, że widzisz. A widzenie to zawsze pierwszy krok.

Bibliografia:

Hazan, C., & Shaver, P. R. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511

O'Neal, C. W., & Wickrama, K. K. A. S. (2021). The contribution of stressful marital interactions to loneliness and health across mid-life and later adulthood. Journal of Family Issues, 42(3), 553–570. https://doi.org/10.1177/0192513X20921927

Sease, T. B., Sandoz, E. K., Yoke, L., Swets, J. A., & Cox, C. R. (2024). Loneliness and relationship well-being: Investigating the mediating roles of relationship awareness and distraction among romantic partners. Behavioral Sciences, 14(6), 439. https://doi.org/10.3390/bs14060439

Nauka w Polsce. (2025, 15 lutego). Badanie UMW: 68 proc. dorosłych Polaków odczuwa samotność [Artykuł prasowy]. https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news,106647,badanie-umw-68-proc-doroslych-polakow-odczuwa-samotnosc.html

Zwolnienia lekarskie w Polsce to zjawisko, które w ostatnich latach wyraźnie rośnie. Według danych ZUS w 2025 roku liczba dni absencji chorobowej wyniosła aż 290,5 mln dni, co pokazuje, że problem niezdolności do pracy pozostaje istotnym wyzwaniem zarówno dla systemu ochrony zdrowia, jak i rynku pracy.

Choć liczba zwolnień zmienia się z roku na rok, ich przyczyny są dość powtarzalne, ale coraz bardziej widoczna staje się jedna ważna zmiana – rosnące znaczenie zdrowia psychicznego.

Choroby układu ruchu nadal na pierwszym miejscu

Najczęstszą przyczyną L4 w Polsce pozostają schorzenia układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej. W 2025 roku odpowiadały one za 42,4 mln dni absencji chorobowej.

W praktyce oznacza to, że ogromna część zwolnień wynika z problemów takich jak bóle kręgosłupa, przeciążenia stawów czy zmiany zwyrodnieniowe. Wpływ na to ma zarówno starzenie się społeczeństwa, jak i styl życia – szczególnie długotrwała praca siedząca oraz brak regularnej aktywności fizycznej.

Rosnąca rola zdrowia psychicznego

Drugą najważniejszą grupą przyczyn są zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania, które w 2025 roku odpowiadały za 34,1 mln dni absencji.

To jeden z najbardziej dynamicznie rosnących obszarów. Coraz częściej lekarze wystawiają L4 z powodu depresji, zaburzeń lękowych, przewlekłego stresu czy wypalenia zawodowego. ZUS zwraca uwagę, że jest to efekt narastającego przeciążenia obowiązkami oraz trudności w zachowaniu równowagi między pracą a życiem prywatnym.

W praktyce oznacza to, że L4 z powodów psychicznych przestaje być marginalnym zjawiskiem – staje się jednym z głównych powodów nieobecności w pracy.

Infekcje i choroby sezonowe wciąż istotne

Na trzecim miejscu znajdują się choroby układu oddechowego, które w 2025 roku wygenerowały 32,9 mln dni absencji chorobowej.

Są to przede wszystkim sezonowe infekcje – przeziębienia, grypa czy inne choroby wirusowe. Choć ich udział nie rośnie tak dynamicznie jak w przypadku problemów psychicznych, nadal pozostają istotnym powodem krótkich zwolnień, szczególnie w okresach jesienno-zimowych.

Urazy, ciąża i inne przyczyny zwolnień

Kolejną dużą grupą są urazy i skutki działania czynników zewnętrznych, które odpowiadają za 31,7 mln dni L4. W tej kategorii mieszczą się zarówno wypadki w pracy, jak i urazy domowe czy komunikacyjne.

Nieco mniejszą, ale nadal znaczącą kategorią są zwolnienia związane z ciążą, porodem i połogiem, które w 2025 roku wyniosły 31,6 mln dni absencji.

Z kolei COVID-19, który jeszcze kilka lat temu dominował w statystykach, obecnie ma znacznie mniejsze znaczenie – w 2025 roku odpowiadał już tylko za 1,2 mln dni zwolnień.

Co zmienia się w sposobie korzystania z L4?

Analiza danych ZUS pokazuje nie tylko, na co Polacy chorują, ale też jak zmienia się charakter zwolnień. Coraz częściej są to krótkie okresy niezdolności do pracy – nawet jednodniowe. W 2025 roku wystawiono ich aż 1,8 mln, co sugeruje, że część pracowników korzysta z L4 w celu szybkiej regeneracji organizmu lub przerwania krótkotrwałych infekcji.

Średnia długość zwolnienia wyniosła około 11 dni, co pokazuje, że mimo rosnącej liczby krótkich L4, wciąż dużą część stanowią dłuższe okresy chorobowe.

W psychologii regulacji emocji od lat wiadomo, że tłumienie ekspresji emocjonalnej nie oznacza, że emocja znika. Często znika tylko jej widoczność dla otoczenia. W środku organizm nadal wykonuje pracę, utrzymuje napięcie, hamuje reakcje i pobudzenie.  Metaanaliza opublikowana przez Tyrę i współpracowników wskazuje, że tłumienie emocji może nasilać fizjologiczną reaktywność na stres, czyli sprawiać, że ciało reaguje mocniej lub bardziej kosztownie, mimo pozornego opanowania na zewnątrz.

To ważna informacja kliniczna. Człowiek może wyglądać na spokojnego, racjonalnego i zdystansowanego, a jednocześnie jego organizm może pozostawać w stanie podwyższonej mobilizacji. Właśnie dlatego niektóre osoby mówią: „Ja się nie denerwuję, ale cały czas boli mnie brzuch” albo „Nic mnie nie rusza, ale nie mogę spać”. To nie musi być sprzeczność. To może być fizjologiczna cena za chroniczne hamowanie emocji i ich ekspresji.

W wielu domach, szkołach i miejscach pracy emocje były lub nadal są traktowane jak przeszkoda. Coś, co należy opanować, schować, wyciszyć. Problem w tym, że organizm nie działa jak szuflada, do której można coś odłożyć i zapomnieć. To, co się dzieje w psychice, nie znika bez śladu tylko dlatego, że nie zostało wypowiedziane. Z perspektywy psychosomatyki ważne pytanie brzmi więc nie: czy emocje wpływają na ciało, ale w jaki sposób to robią i jaki jest koszt przewlekłego tłumienia.

Współczesna psychosomatyka nie popiera uproszczonych tez typu: „niewyrażony gniew powoduje konkretną chorobę” albo „ciało choruje, bo ktoś za mało płacze”. To byłoby nadużycie. Nauka pokazuje coś subtelniejszego, ale bardzo ważnego, przewlekłe tłumienie emocji może zwiększać obciążenie fizjologiczne organizmu, zwłaszcza poprzez układ autonomiczny, oś stresu, sen, ból i nasilenie objawów somatycznych.

Czym jest tłumienie emocji?

Tłumienie emocji to mechanizm, w którym świadomie lub nieświadomie hamujemy ekspresję tego, co czujemy. Nie płaczemy, gdy jest nam smutno, nie okazujemy złości, gdy ktoś przekracza nasze granice, nie przyznajemy się do lęku, bo trzeba być silnym.

Psychologia rozróżnia kilka pokrewnych, ale nie tożsamych zjawisk:

• Tłumienie ekspresji czujesz emocję, ale nie pozwalasz jej wyjść na zewnątrz.
• Unikanie doświadczeniowe nie chcesz w ogóle kontaktu z emocją, odcinasz się od jej odczuwania.
• Wyparcie nieświadomy mechanizm, w którym emocja nie dociera nawet do świadomości.

Z pozoru to subtelne różnice, ale z punktu widzenia zdrowia kluczowe. Każdy z tych wzorców pozostawia w ciele nieco inny ślad.

Dlaczego tłumimy to, co czujemy?

Klasyczne badania Jamesa Grossa i Roberta Levensona z 1993 roku, opublikowane w Journal of Abnormal Psychology, pokazały, że osoby instruowane, by nie okazywać emocji podczas oglądania trudnych filmów, miały wyższe pobudzenie układu współczulnego niż osoby, które wyrażały emocje swobodnie.

Tłumienie rzadko jest świadomym wyborem dorosłego człowieka. Najczęściej to wyuczona strategia przetrwania, która kiedyś była chroniąca.

Do najczęstszych przyczyn należą:

• wychowanie w rodzinie, w której emocje były „niemile widziane" („nie becz", „chłopaki nie płaczą", „weź się w garść"),
• doświadczenie, że okazywanie uczuć prowadziło do odrzucenia, wyśmiania lub kary,
• przekonanie, że emocje są oznaką słabości,
• perfekcjonizm i potrzeba kontroli,
• zawód lub rola społeczna, w której kamienna twarz jest normą.

Problem polega na tym, że mechanizm, który kiedyś nas ratował, w dorosłym życiu zaczyna być kosztowny i to dosłownie, na poziomie biologii. W krótkim czasie prowadzi to do:

• przyspieszonego tętna i skoków ciśnienia,
• wzrostu napięcia mięśniowego (kark, barki, szczęka, przepona),
• płytkiego oddechu,
• zaburzeń trawienia,
• trudności z zasypianiem i fragmentacji snu.

Jeśli tłumienie staje się codziennym nawykiem, trwa tygodniami, miesiącami lub latami organizm przechodzi w stan przewlekłego stresu o niskim natężeniu. To właśnie on odpowiada za większość tzw. kosztów psychosomatycznych. Wówczas mówimy o długoterminowych skutkach zdrowotnych chronicznego tłumienia. Są to:

Układ hormonalny

Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) to nasz biologiczny „system alarmowy". Badania zespołu Nunez i wsp. wykazały, że osoby tłumiące emocje podczas stresu mają wyższy i dłużej utrzymujący się poziom kortyzolu. Przy chronicznym tłumieniu:

• rytm dobowy kortyzolu ulega spłaszczeniu (rano mało, wieczorem za dużo),
• pojawia się poczucie zmęczenia mimo snu,
• spada motywacja i odporność na stres.

Układ odpornościowy

Badania psychoneuroimmunologiczne w tym wieloletnie prace prof. Janice Kiecolt-Glaser z Ohio State University pokazują, że osoby chronicznie tłumiące emocje mają podwyższone markery stanu zapalnego: IL-6, CRP i TNF-α. To tzw. cichy stan zapalny (low-grade inflammation), który dziś uznawany jest za jeden z kluczowych mechanizmów łączących stres psychiczny z chorobami somatycznymi: miażdżycą, cukrzycą typu 2, chorobami autoimmunologicznymi, a nawet niektórymi nowotworami.

Układ sercowo-naczyniowy

Osoby tłumiące gniew i inne trudne emocje są w grupie zwiększonego ryzyka:

• nadciśnienia tętniczego,
• choroby niedokrwiennej serca,
• zaburzeń rytmu serca,
• zawału mięśnia sercowego.

12-letnie badanie Chapmana i wsp. (2013) opublikowane w Journal of Psychosomatic Research wykazało, że tłumienie emocji wiąże się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnej śmiertelności.

Mózg, zmęczona kora przedczołowa

Tłumienie emocji to praca i to bardzo kosztowna dla mózgu. Badania neuroobrazowe Goldina z Uniwersytetu Stanforda pokazują, że supresji towarzyszy podtrzymana aktywność ciała migdałowatego (ośrodka lęku) przy jednoczesnym nadmiernym obciążeniu kory przedczołowej. Co wywołuje pogorszenie pamięci, trudności z koncentracją, uczucie mgły umysłowej.

W praktyce klinicznej chroniczne tłumienie wiąże się z całym spektrum dolegliwości, które w badaniach nie znajdują jasnej przyczyny organicznej:

• bóle głowy napięciowe i migreny,
• bóle pleców, karku, barków (emocje „zatrzymane w mięśniach"),
• zespół jelita drażliwego (IBS) i inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe,
• przewlekłe zmęczenie,
• bruksizm (zgrzytanie zębami) i bóle stawu skroniowo-żuchwowego,
• zaburzenia miesiączkowania i libido,
• atopowe zapalenie skóry, łuszczyca, pokrzywki schorzenia, w których komponenta psychosomatyczna jest dobrze udokumentowana.

Lista chorób, w których tłumienie emocji pełni rolę czynnika podtrzymującego lub nasilającego, wciąż się wydłuża.

Jak rozpoznać, że tłumisz emocje?

Tłumienie emocji rzadko wygląda dramatycznie. Często wręcz przeciwnie, osoba tłumiąca bywa „tą zrównoważoną" czy „tą spokojną". Sygnały, które warto u siebie obserwować:

• masz trudność w odpowiedzi na pytanie „co teraz czujesz?",
• rozpoznajesz dopiero skrajne stany (albo spokój, albo wybuch),
• reagujesz się somatycznie bólem głowy, brzucha, napięciem, zamiast emocjami,
• unikasz rozmów „o sobie" i szybko przenosisz uwagę na innych,
• masz wrażenie, że „coś się w Tobie kumuluje", ale nie wiesz co,
• pojawiają się nagłe, nieproporcjonalne do sytuacji wybuchy gniewu lub płaczu,
• czujesz się chronicznie zmęczony, choć obiektywnie nic Cię nie powinno męczyć.

Jeśli rozpoznajesz u siebie kilka z tych sygnałów warto potraktować to jako informację, nie diagnozę.

Co robić zamiast tłumić? Zdrowe strategie regulacji

Alternatywą dla tłumienia nie jest niekontrolowane wyrzucanie emocji na otoczenie. Chodzi o coś, co psychologia nazywa regulacją emocji umiejętność świadomego kontaktu z tym, co czujesz i adekwatnej reakcji. Kilka strategii, które mają udokumentowaną skuteczność:

• Nazywanie emocji - badania zespołu Liebermana z UCLA (2007) pokazały, że samo nadanie nazwy temu, co czujesz, obniża aktywność ciała migdałowatego.
• Pisanie ekspresywne - metoda opracowana przez prof. Jamesa Pennebakera z University of Texas. 15–20 minut dziennie pisania o trudnych doświadczeniach przez kilka dni poprawia parametry immunologiczne i obniża poziom stresu (potwierdza to metaanaliza Frattaroli z 2006 r. obejmująca 146 badań).
• Praca z ciałem - joga, świadomy oddech, techniki somatyczne pomagają „rozładować" nagromadzone napięcie.
• Przewartościowanie poznawcze - zmiana sposobu interpretacji sytuacji zamiast tłumienia reakcji na nią.
• Mindfulness - trening świadomej obecności uczy kontaktu z emocją bez konieczności jej wypierania ani działania pod jej wpływem.
• Rozmowa z bliską osobą lub terapeutą - relacja jest jednym z najskuteczniejszych regulatorów układu nerwowego.

Kiedy warto skorzystać z pomocy specjalisty?

Samopomoc bywa skuteczna, ale ma swoje granice. Warto rozważyć konsultację z psychologiem lub psychoterapeutą, jeśli:

• tłumienie emocji jest Twoim dominującym stylem od lat,
• pojawiają się niewyjaśnione dolegliwości somatyczne,
• odczuwasz przewlekły lęk, przygnębienie lub pustkę,
• masz trudność w bliskich relacjach,
• zauważasz u siebie sięganie po używki, jedzenie lub pracę jako sposób „wyłączania" emocji.

Tłumienie emocji nie jest dla organizmu obojętne. Nie dlatego, że każda niewyrażona emocja automatycznie zamienia się w chorobę, ale dlatego, że przewlekła inhibicja emocjonalna może podnosić koszt fizjologiczny życia. Najlepiej potwierdzone są związki z większą reaktywnością stresową, napięciem autonomicznym, gorszym snem, objawami somatycznymi i bólem przewlekłym. Ciało nie jest oddzielone od psychiki. Ono stale bierze udział w tym, jak przeżywamy, regulujemy i nosimy nasze doświadczenia. Oczywiście każdy taki objaw wymaga rozsądnej diagnostyki medycznej, ale nauka potwierdza, że trudności w przetwarzaniu emocji są powiązane z nasileniem objawów somatycznych.

Literatura:

Tyra AT, Fergus TA, Ginty AT. Emotion suppression and acute physiological responses to stress in healthy populations: a quantitative review of experimental and correlational investigations. Health Psychol Rev. 2024 Jun;18(2):396-420. doi: 10.1080/17437199.2023.2251559. Epub 2023 Aug 30. PMID: 37648224; PMCID: PMC12312699.

Tyra AT, Fergus TA, Ginty AT. Emotion suppression and acute physiological responses to stress in healthy populations: a quantitative review of experimental and correlational investigations. Health Psychol Rev. 2024 Jun;18(2):396-420. doi: 10.1080/17437199.2023.2251559. Epub 2023 Aug 30. PMID: 37648224; PMCID: PMC12312699.

Gross JJ, Levenson RW. Emotional suppression: physiology, self-report, and expressive behavior. J Pers Soc Psychol. 1993 Jun;64(6):970-86. doi: 10.1037//0022-3514.64.6.970. PMID: 8326473.

Nunez SG, Rabelo SP, Subotic N, Caruso JW, Knezevic NN. Przewlekły stres i autoimmunizacja: rola osi HPA i dysregulacji kortyzolu. Int J Mol Sci. 2025 Październik 14;26(20):9994. doi: 10.3390/ijms26209994. PMID: 41155288; PMCID: PMC12563903.

Chapman, B. P., Fiscella, K., Kawachi, I., Duberstein, P., & Muennig, P. (2013). Emotion Suppression and Mortality Risk over a 12-Year Follow-Up. Journal of Psychosomatic Research, 75, 381-385. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2013.07.014.

Goldin PR, McRae K, Ramel W, Gross JJ. , The neural bases of emotion regulation: reappraisal and suppression of negative emotion, Biological Psychiatry, 2008, vol. 63.

Nicholson, R. A., Houle, T. T., Rhudy, J. L., & Norton, P. J. (2007). Psychological risk factors in headache. Headache: The Journal of Head and Face Pain, 47(3).

Radat, F., & Swendsen, J. (2005). Psychiatric comorbidity in migraine: A review. Cephalalgia, 25(3).

Andrasik, F., Flor, H., & Turk, D. C. (2005). An expanded view of psychological aspects in head pain: The biopsychosocial model. Neurological Sciences, 26(Suppl 2).

Materazzo, F., Cathcart, S., & Pritchard, D. (2000). Anger, depression, and coping interactions in headache activity and adjustment: A controlled study. Journal of Psychosomatic Research, 49(1).

Lumley, M. A., Cohen, J. L., Borszcz, G. S., Cano, A., Radcliffe, A. M., Porter, L. S., Schubiner, H., & Keefe, F. J. (2011). Pain and emotion: A biopsychosocial review of recent research. Journal of Clinical Psychology, 67(9).

Burns, J. W., Quartana, P. J., & Bruehl, S. (2008). Anger inhibition and pain: Conceptualizations, evidence, and new directions. Journal of Behavioral Medicine, 31(3).

Linton, S. J. (2000). A review of psychological risk factors in back and neck pain. Spine, 25(9)

Tanaka, Y., Kanazawa, M., Fukudo, S., & Drossman, D. A. (2011). Biopsychosocial model of irritable bowel syndrome. Journal of Neurogastroenterology and Motility, 17(2).

Van Oudenhove, L., Levy, R. L., Crowell, M. D., Drossman, D. A., Halpert, A. D., Keefer, L., Lackner, J. M., Murphy, T. B., & Naliboff, B. D. (2016). Biopsychosocial aspects of functional gastrointestinal disorders. Gastroenterology, 150(6).

Phillips, K., Wright, B. J., & Kent, S. (2013). Psychosocial predictors of irritable bowel syndrome diagnosis and symptom severity. Journal of Psychosomatic Research, 75(5).

Porcelli, P., Taylor, G. J., Bagby, R. M., & De Carne, M. (1999). Alexithymia and functional gastrointestinal disorders: A comparison with inflammatory bowel disease. Psychotherapy and Psychosomatics, 68(5).

Afari, N., & Buchwald, D. (2003). Chronic fatigue syndrome: A review. American Journal of Psychiatry, 160(2).

Van Houdenhove, B., Van Den Eede, F., & Luyten, P. (2009). Does hypothalamic-pituitary-adrenal axis hypofunction in chronic fatigue syndrome reflect a 'crash' in the stress system? Medical Hypotheses, 72(6).

Tomas, C., Newton, J., & Watson, S. (2013). A review of hypothalamic-pituitary-adrenal axis function in chronic fatigue syndrome. ISRN Neuroscience, 2013.

Manfredini, D., & Lobbezoo, F. (2009). Role of psychosocial factors in the etiology of bruxism. Journal of Orofacial Pain, 23(2).

Fillingim, R. B., Ohrbach, R., Greenspan, J. D., Knott, C., Diatchenko, L., Dubner, R., Bair, E., Baraian, C., Mack, N., Slade, G. D., & Maixner, W. (2013). Psychological factors associated with development of TMD: The OPPERA prospective cohort study. The Journal of Pain, 14(12 Suppl).

Sutin, A. R., Terracciano, A., Ferrucci, L., & Costa, P. T. (2010). Teeth grinding: Is emotional stability related to bruxism? Journal of Research in Personality, 44(3).

Nillni, Y. I., Wesselink, A. K., Gradus, J. L., Hatch, E. E., Rothman, K. J., Mikkelsen, E. M., & Wise, L. A. (2018). Depression, anxiety, and psychotropic medication use and fecundability. American Journal of Obstetrics and Gynecology, 218(4).

Schliep, K. C., Mumford, S. L., Vladutiu, C. J., Ahrens, K. A., Perkins, N. J., Sjaarda, L. A., Kissell, K. A., Prasad, A., Wactawski-Wende, J., & Schisterman, E. F. (2015). Perceived stress, reproductive hormones, and ovulatory function. Epidemiology, 26(2).

Hamilton, L. D., & Meston, C. M. (2013). Chronic stress and sexual function in women. The Journal of Sexual Medicine, 10(10).

Berga, S. L., & Loucks, T. L. (2006). Use of cognitive behavior therapy for functional hypothalamic amenorrhea. Annals of the New York Academy of Sciences, 1092.

Dalgard, F. J., Gieler, U., Tomas-Aragones, L., Lien, L., Poot, F., Jemec, G. B. E., et al. (2015). The psychological burden of skin diseases: A cross-sectional multicenter study among dermatological out-patients in 13 European countries. Journal of Investigative Dermatology, 135(4).

Gupta, M. A., & Gupta, A. K. (2003). Psychiatric and psychological co-morbidity in patients with dermatologic disorders. American Journal of Clinical Dermatology, 4(12).

Hunter, H. J. A., Griffiths, C. E. M., & Kleyn, C. E. (2013). Does psychosocial stress play a role in the exacerbation of psoriasis? British Journal of Dermatology, 169(5).

Torre, J. B., & Lieberman, M. D. (2018). Putting feelings into words: Affect labeling as implicit emotion regulation. Emotion Review, 10(2).

Frattaroli, J. (2006). Experimental disclosure and its moderators: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 132(6).

Zaccaro, A., Piarulli, A., Laurino, M., Garbella, E., Menicucci, D., Neri, B., & Gemignani, A. (2018). How breath-control can change your life: A systematic review on psycho-physiological correlates of slow breathing. Frontiers in Human Neuroscience, 12, 353.

Buhle, J. T., Silvers, J. A., Wager, T. D., Lopez, R., Onyemekwu, C., Kober, H., Weber, J., & Ochsner, K. N. (2014). Cognitive reappraisal of emotion: A meta-analysis of human neuroimaging studies. Cerebral Cortex, 24(11).

Kabat-Zinn, J. (1990). Full catastrophe living: Using the wisdom of your body and mind to face stress, pain, and illness. Delacorte Press.

Porges, S. W. (2007). The polyvagal perspective. Biological Psychology, 74(2).

Bruksizm często długo pozostaje niezauważony, dopóki nie pojawią się przewlekłe napięcia, bóle twarzy, ścieranie zębów czy dyskomfort podczas jedzenia. W takich sytuacjach część pacjentów rozważa konsultację nie tylko stomatologiczną, ale również konsultację z lekarzem medycyny estetycznej. Jednym z rozwiązań, które budzi duże zainteresowanie, są zabiegi z wykorzystaniem toksyny botulinowej, stosowane w celu rozluźnienia nadaktywnych mięśni żucia.

Mechanizm działania polega na czasowym zmniejszeniu ich nadmiernej pracy, co może przełożyć się na redukcję napięcia. W przeglądzie opublikowanym przez NCBI wskazano, że w części badań obserwowano zmniejszenie dolegliwości bólowych i częstości epizodów bruksizmu. Dla wielu pacjentów ważny jest nie tylko potencjalny wpływ na objawy, ale też komfort życia.

Jakie nowoczesne zabiegi są rozważane przy objawach bruksizmu?

Medycyna estetyczna nie zastępuje diagnostyki bruksizmu, ale może stanowić wsparcie przy wybranych objawach, szczególnie związanych z nadmiernym napięciem mięśniowym. Podczas konsultacji lekarz medycyny estetycznej może omówić różne możliwości postępowania, takie jak:

• terapie z wykorzystaniem toksyny botulinowej w celu czasowego zmniejszenia nadmiernej aktywności mięśni żwaczy,
• procedury ukierunkowane na rozluźnienie napięć mięśniowych,
• konsultacja funkcjonalno-estetyczna, gdy bruksizm wpływa także na przeciążenie rysów twarzy czy przerost mięśni żwaczy.

Warto podkreślić, że badania analizowane przez NCBI sugerowały potencjalne korzyści w zakresie bólu i parafunkcyjnej aktywności, ale jednocześnie zaznaczały potrzebę ostrożnej kwalifikacji i indywidualnej oceny. Jest to niezwykle ważne, ponieważ skuteczność polega na właściwym dopasowaniu terapii.

Kiedy warto umówić się na konsultację przy bruksizmie?

Jeśli budzisz się z napięciem żuchwy, odczuwasz bóle twarzy, zaciskasz zęby w stresie lub zauważasz przeciążenie mięśni żucia, konsultacja z lekarzem medycyny estetycznej może pomóc ocenić, czy zabiegi z zakresu medycyny estetycznej są rozwiązaniem wartym rozważenia.

To szczególnie ważne, gdy objawy utrzymują się przewlekle albo wpływają na komfort życia. Czasem pacjenci trafiają na konsultację z myślą o estetyce, a odkrywają, że problem ma również wymiar funkcjonalny. W takich przypadkach odpowiednio dobrane postępowanie może przynieść więcej korzyści niż wyłącznie poprawę wyglądu.

Jeśli bruksizm powoduje napięcie, ból lub wpływa na Twój codzienny komfort, umów konsultację z lekarzem medycyny estetycznej. Czasem jedna rozmowa ze specjalistą może być początkiem realnej ulgi i dobrze dobranej terapii.

Źródło: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK97606/

W wyniku kontroli urzędowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej stwierdzono obecność bakterii Salmonella spp. w 1 z 5 badanych próbek produktu. Jak podkreśla GIS, zgodnie z oceną ryzyka ekspertów Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – PIB, produkt może stanowić zagrożenie dla zdrowia konsumentów.

Ryzyko dotyczy nie tylko bezpośredniego spożycia, ale również tzw. wtórnego skażenia, czyli przeniesienia bakterii na ręce, powierzchnie kuchenne czy inne produkty spożywcze.

Jakie partie melisy Kawon zostały wycofane?

• Produkt: Liść melisy, Kawon, 50 g
• Producent: Zakład Zielarski „KAWON-HURT” Nowak Sp. J., Krajewice 119, 63-800 Gostyń

Wycofane partie:

• Partia: 169.2026 – data minimalnej trwałości: 28.02.2028
• Partia: 117.2026 – data minimalnej trwałości: 28.02.2028
• Partia: 257.2026 – data minimalnej trwałości: 31.03.2028

Dlaczego Salmonella w żywności jest groźna?

Bakterie Salmonella są jedną z najczęstszych przyczyn zatruć pokarmowych. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą pokarmową – po spożyciu skażonej żywności.

Typowe objawy salmonellozy to:

• biegunka,
• bóle brzucha,
• gorączka,
• nudności i wymioty,
• ogólne osłabienie.

Objawy zwykle pojawiają się od kilku godzin do kilku dni po kontakcie z bakterią. U dzieci, osób starszych i osób z obniżoną odpornością infekcja może przebiegać ciężej i wymagać leczenia szpitalnego.

Co zrobić, jeśli masz wycofaną melisę?

GIS apeluje, aby nie spożywać produktów z wymienionych partii. Jeśli produkt znajduje się w domu, należy go wyrzucić lub zwrócić do miejsca zakupu.

W przypadku wystąpienia objawów zatrucia pokarmowego po spożyciu produktu, zalecany jest kontakt z lekarzem.

Szczegółowe informacje dotyczące zakażeń Salmonella można znaleźć na stronie GIS w sekcji chorób zakaźnych.

Dlaczego takie komunikaty są ważne?

Takie ostrzeżenia, choć niepokojące, są efektem rutynowych kontroli, które mają na celu ochronę zdrowia konsumentów. Dzięki systemowi monitoringu możliwe jest szybkie wykrycie zagrożeń i wycofanie produktów z rynku zanim dojdzie do szerszych zakażeń.

Najważniejszą zmianą dla pacjentów jest rozszerzenie dostępu do leczenia substytucyjnego. Do tej pory tego typu terapia była prowadzona głównie w wyspecjalizowanych programach leczenia uzależnień.

- Terapia dla osób uzależnionych od opioidów, polegająca na stosowaniu leków zastępujących narkotyki, będzie dostępna nie tylko w specjalnych programach, ale także na podstawie recepty wystawionej przez lekarza. Dzięki temu więcej pacjentów skorzysta z terapii – przekazuje Ministerstwo Zdrowia.

Czy łatwiejszy dostęp do leczenia zmniejszy liczbę hospitalizacji?

Nowe przepisy zakładają, że większa dostępność leków stosowanych w terapii uzależnień może przełożyć się na lepsze wyniki zdrowotne w skali populacyjnej. 

- Lepszy dostęp do recept na tego typu leki może obniżyć koszty hospitalizacji, zmniejszyć liczbę interwencji ratunkowych, tym samym poprawiając wskaźniki zdrowia publicznego.

Szybsze wdrożenie leczenia ambulatoryjnego ma pozwolić ograniczyć sytuacje kryzysowe i poprawić bezpieczeństwo pacjentów.

Zmiany w leczeniu uzależnień – większa kontrola i bezpieczeństwo pacjentów

Nowelizacja wprowadza także doprecyzowanie zasad funkcjonowania placówek zajmujących się leczeniem uzależnień. Określono bardziej szczegółowe wymagania dotyczące personelu medycznego oraz standardów opieki nad pacjentami.

Rozbudowany zostanie również system monitorowania terapii substytucyjnej, który ma zapobiegać sytuacjom, w których pacjent korzysta z leczenia w więcej niż jednej placówce jednocześnie. Ma to zwiększyć bezpieczeństwo terapii oraz poprawić jej skuteczność.

Leczenie bólu i pomoc humanitarna – zmiany dla zespołów ratunkowych

Nowe przepisy obejmują także ułatwienia dla medycznych zespołów ratunkowych działających w sytuacjach kryzysowych. Będą one mogły łatwiej transportować i stosować leki, w tym silne środki przeciwbólowe, podczas akcji humanitarnych oraz działań związanych z katastrofami i klęskami żywiołowymi.

Kiedy wejdą w życie nowe przepisy?

Nowelizacja zacznie obowiązywać po 30 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Nowe przepisy mają przede wszystkim zwiększyć dostępność leczenia uzależnień od opioidów, skrócić czas potrzebny do rozpoczęcia terapii oraz poprawić jej bezpieczeństwo. Dla pacjentów oznacza to łatwiejszy dostęp do leczenia i większą elastyczność w jego prowadzeniu.

Źródło: https://www.gov.pl/web/zdrowie/lepsza-dostepnosc-do-terapii-dla-osob-uzaleznionych-od-opioidow

Gazy w przewodzie pokarmowym powstają z dwóch głównych źródeł. Część z nich to powietrze połykane podczas jedzenia, picia czy nawet mówienia. Pozostałe są efektem procesów trawiennych – zwłaszcza fermentacji niestrawionych węglowodanów w jelicie grubym oraz rozkładu białek i tłuszczów.

Gdy procesy te są zaburzone lub nasilone, pojawiają się typowe objawy: uczucie przepełnienia, przelewania w brzuchu, częste odbijanie oraz nadmierne oddawanie gazów.

Dlaczego wzdęcia się nasilają?

Najczęściej problem wynika z codziennych nawyków i diety. Szybkie jedzenie sprzyja połykaniu powietrza, podobnie jak jedzenie w stresie czy „w biegu”. Do tego dochodzą duże, ciężkostrawne posiłki oraz produkty, które naturalnie nasilają fermentację w jelitach.

U części osób znaczenie mają także nietolerancje pokarmowe, takie jak nietolerancja laktozy czy glutenu, a także schorzenia przewodu pokarmowego, w tym zespół jelita nadwrażliwego (IBS).

Dieta przy wzdęciach – co jeść, a czego unikać?

Podstawą postępowania jest obserwacja organizmu i dostosowanie jadłospisu do indywidualnych reakcji. To, co u jednej osoby wywołuje dolegliwości, u innej może być dobrze tolerowane.

Najczęściej jednak objawy nasilają produkty bogate w błonnik nierozpuszczalny, takie jak pieczywo razowe, grube kasze czy brązowy ryż, a także rośliny strączkowe. Wzdęcia mogą wywoływać również niektóre warzywa – zwłaszcza cebula, czosnek i warzywa kapustne – oraz owoce takie jak jabłka, gruszki czy śliwki. U wielu osób problemem są także produkty mleczne zawierające laktozę, a także napoje gazowane, alkohol czy potrawy smażone.

Warto pamiętać, że niektóre produkty nasilają fermentację w jelitach i mogą powodować nieprzyjemny zapach gazów. Dotyczy to m.in. cebuli, czosnku, kalafiora, grzybów czy jaj.

Co może łagodzić wzdęcia?

Dieta nie musi opierać się jedynie na eliminacjach. Istnieją produkty i składniki, które mogą wspierać trawienie i zmniejszać dolegliwości. U wielu osób dobrze sprawdzają się fermentowane produkty mleczne, takie jak naturalne jogurty, kefiry czy maślanki, które wspierają równowagę mikroflory jelitowej.

Warto również sięgać po lekkostrawne warzywa, takie jak sałata czy szpinak, a także zioła i przyprawy wspierające pracę układu pokarmowego. Mięta, koper włoski, kminek, majeranek, rumianek czy cynamon są od lat stosowane jako naturalne wsparcie przy problemach trawiennych.

Jak jeść, żeby zmniejszyć wzdęcia?

Sposób jedzenia ma równie duże znaczenie jak sama dieta. Regularność posiłków pomaga ustabilizować pracę jelit, dlatego warto jeść kilka mniejszych porcji w ciągu dnia zamiast dwóch lub trzech dużych. Ostatni posiłek najlepiej spożywać na 2–3 godziny przed snem.

Kluczowe jest również tempo jedzenia. Pośpiech, rozmowy w trakcie posiłku czy korzystanie z telefonu sprzyjają połykaniu powietrza i pogorszeniu trawienia. Znacznie lepiej działa spokojne, uważne jedzenie i dokładne przeżuwanie.

Warto także ograniczyć produkty tłuste i ciężkostrawne, zwłaszcza tłuste mięsa, wędliny, sery dojrzewające czy potrawy smażone. Zamiast tego lepiej wybierać gotowanie na parze, duszenie bez obsmażania czy pieczenie pod przykryciem.

Styl życia a wzdęcia

Na pracę jelit ogromny wpływ ma codzienna aktywność. Regularny ruch, nawet w formie spacerów, jazdy na rowerze czy pływania, wspomaga perystaltykę jelit i ułatwia usuwanie gazów.

Równie ważne są nawyki, które ograniczają połykanie powietrza – warto unikać palenia papierosów, żucia gum czy jedzenia cukierków do ssania. Znaczenie ma także zdrowie jamy ustnej, ponieważ problemy z uzębieniem mogą utrudniać prawidłowe gryzienie i sprzyjać połykaniu powietrza.

Nie bez znaczenia pozostaje stres, który często nasila objawy ze strony przewodu pokarmowego. Pomocne mogą być techniki relaksacyjne, ćwiczenia oddechowe czy proste formy wyciszenia organizmu.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Jeśli wzdęcia są częste, nasilone lub towarzyszą im inne objawy, takie jak ból brzucha, biegunki, zaparcia czy spadek masy ciała, konieczna może być konsultacja z lekarzem rodzinnym. Utrzymujące się dolegliwości mogą świadczyć o nietolerancjach pokarmowych lub chorobach przewodu pokarmowego wymagających diagnostyki.

Źródło: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/co-jesc-przy-nadmiernych-wzdeciach

Światowy Dzień Astmy obchodzony jest co roku w maju i stanowi ważny element globalnych działań edukacyjnych dotyczących chorób układu oddechowego. W 2026 roku główne działania informacyjne i kampanie pacjenckie przypadają wokół 5 maja, który w Polsce i wielu krajach jest tradycyjnie kojarzony ze Światowym Dniem Astmy.

Inicjatywa Global Initiative for Asthma (GINA) ma na celu zwiększenie świadomości na temat astmy, poprawę jej rozpoznawania oraz wdrażanie aktualnych standardów leczenia. Tegoroczne hasło kampanii brzmi:

Dostęp do inhalatorów przeciwzapalnych dla wszystkich chorych na astmę – nadal pilna potrzeba.

Podkreśla ono istotny problem kliniczny: mimo dostępności skutecznych metod terapii, wielu pacjentów na świecie nadal nie ma dobrze kontrolowanej astmy.

Astma w Polsce – choroba często nierozpoznana

Astma jest jedną z najczęstszych chorób przewlekłych układu oddechowego. Szacuje się, że w Polsce objawy astmy może mieć ponad 4 miliony osób, jednak tylko około 2 miliony pacjentów ma postawione formalne rozpoznanie.

Oznacza to, że znaczna grupa chorych pozostaje bez właściwego leczenia, co zwiększa ryzyko zaostrzeń i pogorszenia jakości życia.

Czym jest astma i jakie daje objawy?

Astma oskrzelowa to przewlekła choroba zapalna dróg oddechowych, w której dochodzi do ich nadreaktywności oraz zmiennego zwężenia. W praktyce klinicznej jej rozpoznanie opiera się na typowych objawach, które mają charakter nawrotowy i zmienny w czasie.

Do najczęstszych objawów należą duszność, świszczący oddech, uczucie ucisku w klatce piersiowej oraz kaszel, szczególnie nocny lub nad ranem. Objawy te mogą nasilać się w określonych sytuacjach, takich jak wysiłek fizyczny, infekcje wirusowe, kontakt z alergenami czy ekspozycja na zimne powietrze.

Astma a alergia – częste współistnienie

U wielu pacjentów astma ma podłoże alergiczne, co oznacza, że kontakt z alergenami – takimi jak pyłki roślin, roztocza kurzu domowego czy sierść zwierząt – może prowadzić do nasilenia objawów choroby. W okresie wiosennym, szczególnie w czasie intensywnego pylenia, obserwuje się zwiększoną liczbę zaostrzeń astmy u osób uczulonych.

Nowoczesne leczenie astmy – zmiany w wytycznych GINA

Aktualne wytyczne GINA kładą nacisk na leczenie przeciwzapalne jako podstawę kontroli astmy. Kluczową zmianą w podejściu terapeutycznym jest odejście od leczenia wyłącznie lekami doraźnymi, takimi jak krótko działające β2-mimetyki (SABA), np. salbutamol.

Obecnie wiadomo, że stosowanie samego SABA nie kontroluje procesu zapalnego w drogach oddechowych i może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zaostrzeń oraz gorszym rokowaniem. Dlatego podstawą leczenia są wziewne glikokortykosteroidy (ICS), często w połączeniu z szybko działającym lekiem rozszerzającym oskrzela w jednym inhalatorze.

Takie schematy terapii nie tylko łagodzą objawy, ale przede wszystkim zmniejszają ryzyko napadów astmy, hospitalizacji i ciężkich zaostrzeń.

Diagnostyka astmy – kiedy zgłosić się do lekarza?

Astmę należy podejrzewać, gdy pojawiają się nawracające objawy ze strony układu oddechowego, takie jak duszność, kaszel czy świsty, szczególnie jeśli mają one charakter zmienny i nasilają się w określonych sytuacjach lub w nocy.

Podstawą diagnostyki jest wywiad lekarski oraz badania czynnościowe układu oddechowego, przede wszystkim spirometria. W wielu przypadkach wykonuje się również testy alergiczne, które pomagają określić czynniki wyzwalające objawy.

Leczenie astmy to proces

Skuteczna kontrola astmy nie polega jedynie na przepisaniu leków. Kluczowe znaczenie ma regularna ocena przebiegu choroby, prawidłowa technika inhalacji oraz stosowanie się do zaleceń terapeutycznych. Istotna jest także identyfikacja i ograniczanie czynników środowiskowych, które mogą nasilać objawy.

Każdy pacjent powinien mieć indywidualny plan leczenia, obejmujący zarówno codzienną terapię, jak i postępowanie w przypadku zaostrzenia choroby.

Źródło: https://www.astma-alergia-pochp.pl/component/content/article/15-aktualnoci/338-dzien-astmy-2026?Itemid=188

PSA (antygen swoisty dla prostaty) to białko wytwarzane głównie przez komórki prostaty. Jego niewielkie ilości mogą przedostawać się do krwi i właśnie je mierzy się w badaniu. Określenie „PSA całkowity” oznacza łączną ilość PSA krążącego we krwi (różnych jego form). Pamiętaj: samo PSA nie jest diagnozą, tylko wskazówką, a wynik zawsze interpretuje się w kontekście objawów, wieku, historii chorób i ewentualnych procedur w obrębie układu moczowego.

Dlaczego PSA całkowity bywa tak często zlecany?

Badanie PSA całkowitego wykorzystuje się w profilaktyce i diagnostyce. PSA bywa przydatne, gdy:

• chcesz omówić profilaktykę i ocenę ryzyka nieprawidłowości w obrębie prostaty;
• masz objawy ze strony układu moczowego (np. częstsze oddawanie moczu);
• jesteś w trakcie kontroli lub obserwacji zaleconej przez lekarza (np. po wcześniejszym nieprawidłowym wyniku).

Kiedy warto rozważyć badanie PSA całkowitego?

Nie ma jednego odpowiedniego momentu dla wszystkich pacjentów, dlatego najlepiej potraktować PSA jako temat do rozmowy z lekarzem. Warto rozważyć badanie szczególnie wtedy, gdy:

• zauważasz utrzymujące się objawy ze strony dróg moczowych;
• w Twojej rodzinie występowały choroby prostaty i chcesz omówić czynniki ryzyka;
• masz zaleconą kontrolę po wcześniejszych wynikach lub po leczeniu w obrębie prostaty.

Jak przygotować się do badania, żeby wynik był wiarygodny?

Na PSA wpływają nie tylko choroby, ale też czynniki przejściowe związane z podrażnieniem prostaty lub intensywną aktywnością fizyczną. Dlatego przed pobraniem krwi lepiej zadbać o kilka rzeczy. W praktyce często zaleca się:

• unikanie ejakulacji przez około 48 godzin przed badaniem;
• ograniczenie intensywnego wysiłku (np. jazdy na rowerze) przez 1–2 dni;
• wykonanie badania dopiero po wyleczeniu infekcji dróg moczowych, jeśli masz wskazujące na nią objawy;
• ustalenie terminu z lekarzem po zabiegach w obrębie prostaty (np. biopsji) – czasami potrzebny jest pewien odstęp.

Jeśli przyjmujesz leki, które mogą wpływać na prostatę lub gospodarkę hormonalną, powiedz o tym lekarzowi – to ułatwi prawidłową ocenę wyniku.

Jak interpretować wynik PSA całkowitego?

Wynik PSA porównuje się z zakresem referencyjnym laboratorium, ale to dopiero początek. Ten w normie zwykle uspokaja, jednak przy nasilonych objawach lekarz może zaproponować dalszą diagnostykę niezależnie od wartości PSA.

Wynik podwyższony nie oznacza jednak automatycznie nowotworu. PSA może wzrosnąć m.in. w łagodnym rozroście prostaty, przy stanie zapalnym, po niedawnych czynnikach wpływających na wynik albo po niektórych procedurach medycznych. Znaczenie ma też trend, czyli to, jak wynik zmienia się w czasie: czasami bardziej miarodajne są kolejne pomiary niż pojedyncze oznaczenie wykonane w okresie infekcji lub po większym wysiłku.

Co dalej, jeśli PSA całkowity jest podwyższone?

Najlepszy następny krok to spokojna weryfikacja możliwych przyczyn. W zależności od Twojej sytuacji lekarz może zaproponować:

• powtórzenie PSA po określonym czasie (zwłaszcza jeśli mogły zadziałać czynniki przejściowe);
• konsultację urologiczną i badanie fizykalne;
• badania uzupełniające, np. PSA wolne i wyliczenie stosunku fPSA/PSA, badania w kierunku infekcji, USG lub inne badania obrazowe.

Decyzja o dalszych etapach zależy od obrazu całości, a nie od jednego parametru.

Czym różni się PSA całkowity od PSA wolnego i dlaczego czasami bada się oba?

PSA wolne to część PSA, która nie jest związana z białkami w surowicy. U części osób, zwłaszcza przy wynikach granicznych, oznaczenie PSA wolnego i obliczenie odpowiednich proporcji może pomóc lepiej oszacować ryzyko i zdecydować, czy potrzebna jest dalsza diagnostyka. To element szerszej oceny, a nie samodzielny test rozstrzygający.

Gdzie i jak wykonać badanie PSA całkowite?

To badanie wykonuje się z próbki krwi. Zwykle nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego, ale warto stosować się do zaleceń dotyczących aktywności i ewentualnych procedur. Jeśli chcesz sprawdzić poziom tego białka, możesz wykonać badanie PSA całkowity w punkcie pobrań i skonsultować wynik z lekarzem, który uwzględni Twoje objawy oraz historię zdrowia.

PSA całkowity – o czym warto pamiętać, żeby nie przeceniać jednego wyniku?

PSA całkowity jest ważną wskazówką, ale sam w sobie nie daje pełnej odpowiedzi. Największą wartość ma interpretacja w kontekście Twoich dolegliwości, czynników ryzyka i zmian w czasie. Jeśli coś Cię niepokoi, potraktuj wynik jako punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem i ustalenia dalszego planu – bez pośpiechu, ale też bez odkładania tematu na później.

Bibliografia

1. Profilaktyczne badania prostaty (PSA), https://diag.pl/pacjent/artykuly/profilaktyczne-badania-prostaty-psa/ [dostęp: 01.2026].
2. PSA całkowity, https://diag.pl/sklep/badania/psa-calkowity/ [dostęp: 01.2026].
3. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Mądry Screening Raka Prostaty – PRAISE-U, https://www.pzh.gov.pl/madry-screening-raka-prostaty-praise-u/ [dostęp: 01.2026].

Pierwsze objawy choroby pojawiły się u 70-letniego pasażera jeszcze w trakcie rejsu. Mężczyzna zmarł na pokładzie statku, zanim możliwa była jego ewakuacja do placówki medycznej. Jego ciało przetransportowano następnie na Wyspę Świętej Heleny – brytyjskie terytorium na południowym Atlantyku.

Wkrótce potem zachorowała jego 69-letnia żona, którą ewakuowano do Republiki Południowej Afryki. Kobieta trafiła do szpitala w Johannesburgu, gdzie zmarła. Do tego samego miasta przewieziono również 69-letniego obywatela Wielkiej Brytanii, który przebywa obecnie na oddziale intensywnej terapii.

Co wiadomo o zdarzeniu według WHO?

Z komunikatu Światowej Organizacji Zdrowia opublikowanego w serwisie X wynika, że służby prowadzą dochodzenie w sprawie pięciu podejrzeń zakażenia hantawirusem. Sprawa dotyczy zdarzenia, w którym trzy osoby zmarły, a jeden pacjent trafił na oddział intensywnej terapii w Republice Południowej Afryki.

WHO poinformowała, że trwają szczegółowe badania, obejmujące dalsze testy laboratoryjne oraz analizy epidemiologiczne. Jak podkreślono w komunikacie, pasażerom i załodze zapewniono opiekę medyczną oraz wsparcie.

Na tym etapie nie potwierdzono jednoznacznie źródła zakażenia ani tego, że przyczyną zdarzenia jest hantawirus, jednak taki scenariusz pozostaje jednym z analizowanych przez służby.

WHO is aware of and supporting a public health event involving a cruise vessel sailing in the Atlantic Ocean. To date, one case of hantavirus infection has been laboratory confirmed, and there are five additional suspected cases. Of the six affected individuals, three have died… pic.twitter.com/SqMAAZzoID

— World Health Organization (WHO) (@WHO) May 3, 2026

Czym jest hantawirus i jak dochodzi do zakażenia?

Hantawirusy to grupa wirusów przenoszonych przez dzikie gryzonie, przede wszystkim myszy i szczury. Człowiek zakaża się przypadkowo, najczęściej poprzez kontakt z ich wydalinami – moczem, śliną lub odchodami.

Do zakażenia może dojść również drogą wziewną, gdy skażony materiał biologiczny wysycha i unosi się w powietrzu w postaci drobnego pyłu. W przeciwieństwie do wielu innych infekcji wirusowych, hantawirusy zazwyczaj nie przenoszą się z człowieka na człowieka, co ogranicza ryzyko szerzenia się choroby.

Objawy hantawirusa – jak może przebiegać choroba?

Początek zakażenia jest zwykle niespecyficzny i przypomina infekcję grypopodobną. Pojawia się gorączka, silne osłabienie, bóle mięśni i głowy, często także dreszcze.

U części pacjentów dochodzi jednak do gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia. W zależności od typu wirusa może rozwinąć się ciężka niewydolność oddechowa związana z zajęciem płuc lub uszkodzenie nerek, prowadzące do zaburzeń krzepnięcia krwi. To właśnie te powikłania sprawiają, że choroba może mieć ciężki, a w niektórych przypadkach zagrażający życiu przebieg.

Czy hantawirus występuje często w Europie?

Zakażenia hantawirusowe w Europie są rzadkie i mają charakter sporadyczny. Najczęściej dotyczą osób, które miały kontakt z gryzoniami w środowisku wiejskim, magazynach, piwnicach lub rzadko użytkowanych budynkach.

Ogniska choroby w zamkniętych przestrzeniach, takich jak statek wycieczkowy, są wyjątkowe i wymagają szczegółowego dochodzenia epidemiologicznego, obejmującego analizę warunków sanitarnych oraz potencjalnych źródeł ekspozycji.

Jak można się chronić przed zakażeniem?

Ryzyko zakażenia w codziennym życiu w Europie pozostaje niskie. Największe znaczenie ma unikanie kontaktu z gryzoniami oraz przebywania w środowiskach, w których mogą one bytować, szczególnie w zamkniętych i słabo wentylowanych pomieszczeniach, gdzie może dochodzić do wdychania skażonego pyłu.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Konsultacja medyczna jest zalecana, jeśli po potencjalnym kontakcie z gryzoniami lub przebywaniu w podejrzanym środowisku pojawią się objawy grypopodobne, które szybko się nasilają.

Szczególnie niepokojące są duszność, silne osłabienie oraz objawy sugerujące zaburzenia pracy płuc lub nerek

BMI u dzieci zostało stworzone jako narzędzie przesiewowe, które ma pomóc ocenić proporcję masy ciała do wzrostu. W praktyce jednak coraz częściej zaczyna pełnić funkcję etykiety, która wpływa na sposób postrzegania dziecka i to niestety moment, w którym troska o zdrowie może zacząć przekształcać się w presję.

Badania pokazują, że dzieci z wyższym BMI częściej doświadczają stygmatyzacji, wyśmiewania czy wykluczenia społecznego, co bezpośrednio przekłada się na ich samopoczucie psychiczne. W efekcie waga dziecka zaczyna mieć wymiar emocjonalny. Dodatkowo presja społeczna, media i rozmowy o wyglądzie mogą powodować, że dziecko zaczyna utożsamiać swoją wartość z liczbą na wadze.

Jak komentarze o wadze wpływają na samoocenę dziecka?

Dzieci bardzo szybko przyswajają komentarze i docinki dotyczące ich wyglądu. Nawet subtelne sugestie, takie jak powinieneś trochę schudnąć, czy uważaj na jedzenie, mogą zostać odebrane jako sygnał, że coś z nimi jest nie tak. Z czasem prowadzi to do budowania negatywnego obrazu własnego ciała.

Zjawisko tzw. stygmatyzacji wagowej ma silny wpływ na psychikę. Jak podkreśla Nationwide Children’s Hospital, jedna z wiodących amerykańskich placówek pediatrycznych, stygmatyzacja związana z masą ciała u dzieci nie jest wyłącznie problemem społecznym. Takie działanie może realnie wpływać na samoocenę, zdrowie psychiczne oraz codzienne funkcjonowanie młodych pacjentów.

Badania wskazują, że dzieci narażone na komentarze dotyczące masy ciała częściej mają obniżone poczucie własnej wartości, a także większe ryzyko rozwoju depresji i lęku. Co istotne, problem ten nie dotyczy wyłącznie dzieci z nadwagą, ale także dzieci o prawidłowy, wyniku z kalkulatora BMI mogą odczuwać presję, jeśli są stale oceniane.

Czy nadmierna kontrola wagi może przynieść odwrotny efekt?

Paradoksalnie, zbyt intensywne skupienie na wadze dziecka może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego.

• Dzieci, które czują się oceniane lub zawstydzane z powodu swojej wagi, częściej wycofują się społecznie i unikają sytuacji, w których mogłyby być oceniane. To z kolei ogranicza ich aktywność i może pogłębiać problem zdrowotny.
• W skrajnych przypadkach pojawiają się także nieprawidłowe zachowania żywieniowe. Presja związana z wagą może prowadzić do zaburzeń odżywiania, takich jak napadowe objadanie się czy restrykcyjne diety. To szczególnie niebezpieczne w okresie intensywnego rozwoju organizmu, gdy dziecko potrzebuje stabilnych, zdrowych nawyków.
•  

Co ważne, eksperci podkreślają, że to nie sama masa ciała jest głównym źródłem problemów psychicznych, lecz doświadczenie presji i oceny. Dlatego sposób podejścia do tematu wagi ma kluczowe znaczenie dla dalszego rozwoju dziecka.

Jak rozmawiać o BMI dziecka, by nie budować kompleksów?

Rozmowa o wadze dziecka wymaga dużej uważności i empatii. Kluczowe jest odejście od oceniania i skupienie się na zdrowiu, samopoczuciu oraz codziennych nawykach, zamiast na liczbach. W praktyce oznacza to zmianę perspektywy. Zamiast mówić o zbyt wysokim BMI u dziecka, warto rozmawiać o energii, sprawności i dobrym samopoczuciu.

Dziecko powinno czuć, że jego wartość nie zależy od wyglądu, ale od tego, kim jest i jak się rozwija. Istotne jest także unikanie porównań z rówieśnikami, jak i z ideałami prezentowanymi w mediach. Wspieranie pozytywnego obrazu ciała i budowanie zdrowej relacji z jedzeniem to fundament profilaktyki problemów psychicznych.

Coraz więcej specjalistów podkreśla, że najlepsze efekty przynosi podejście holistyczne, czyli takie uwzględniające nie tylko parametry fizyczne, ale także emocje i środowisko dziecka.

Skorzystaj z kalkulatora BMI dla dzieci i zobacz inne kalkulatory medyczne

Źródło: https://www.nationwidechildrens.org/family-resources-education/700childrens/2024/03/weight-bias-and-stigma-remains-a-problem-for-our-kids

Krioablacja to małoinwazyjna procedura leczenia wybranych zmian nowotworowych nerki, polegająca na precyzyjnym niszczeniu guza przy użyciu bardzo niskiej temperatury. Kluczowym założeniem metody jest maksymalne oszczędzenie zdrowego miąższu nerki.

Zabieg w USK w Rzeszowie został przeprowadzony przez zespoły radiologii interwencyjnej i urologii, co podkreśla interdyscyplinarny charakter nowoczesnej onkologii.

Jak podkreślają specjaliści, metoda ta nie zastępuje standardowego leczenia operacyjnego, ale stanowi istotną alternatywę dla wybranych pacjentów.

– W krioablacji kluczowa jest precyzja. Naszym celem jest zniszczenie guza w kontrolowanym obszarze, bez niepotrzebnego uszkadzania zdrowych tkanek. To procedura, która pokazuje, jak radiologia interwencyjna realnie poszerza możliwości leczenia onkologicznego” – mówi dr n. med. Justyna Filipowska, kierownik Klinicznego Zakładu Radiologii i Diagnostyki Obrazowej w USK w Rzeszowie.

Dla kogo przeznaczona jest krioablacja?

Krioablacja nie jest metodą rutynową i nie zastępuje operacji u wszystkich pacjentów. Stosuje się ją u starannie wyselekcjonowanych chorych, m.in.:

• u których operacja wiązałaby się z wysokim ryzykiem,
• po wcześniejszym leczeniu nerkooszczędzającym,
• w przypadku wznowy nowotworu.

Tak było również w przypadku pacjenta leczonego w Rzeszowie.

-Ten przypadek dobrze pokazuje, kiedy krioablacja może być uzasadniona. Po wcześniejszym leczeniu nerkooszczędzającym doszło u pacjenta do wznowy choroby, a ponowna operacja byłaby dla niego większym obciążeniem. Dlatego, po analizie przypadku, wybraliśmy metodę pozwalającą leczyć zmianę miejscowo i możliwie ograniczyć zakres interwencji - podkreśla dr hab. n. med. Krzysztof Balawender, prof. UR, kierownik Kliniki Urologii i Urologii Onkologicznej USK w Rzeszowie.

Znaczenie zabiegu dla pacjentów

Pierwsza krioablacja w USK w Rzeszowie to istotny krok w rozwoju leczenia onkologicznego w regionie. Dzięki tej procedurze pacjenci zyskują dostęp do mniej inwazyjnych metod terapii guzów nerki.

Jak podkreśla dyrekcja szpitala, to element szerszej strategii rozwoju nowoczesnej medycyny zabiegowej.

– To nie jest pojedynczy sukces, ale ważny element budowania w naszym szpitalu nowoczesnego leczenia małoinwazyjnego. Chcemy, aby pacjenci, którzy spełniają kryteria kwalifikacji, mogli korzystać z takich procedur w USK w Rzeszowie. Zabieg krioablacji pokazuje potencjał naszego zespołu i kierunek, w którym konsekwentnie rozwijamy szpital – mówi Marcin Rusiniak, dyrektor USK w Rzeszowie.

Co dalej po zabiegu?

Po krioablacji pacjent pozostaje pod obserwacją kliniczną i obrazową. Celem kontroli jest ocena skuteczności leczenia oraz zaplanowanie dalszego postępowania terapeutycznego.

Szpital planuje dalszy rozwój tej metody. Docelowo w USK w Rzeszowie ma być wykonywanych około 6 krioablacji guzów nerki miesięcznie u pacjentów spełniających kryteria kwalifikacji.

Rozwój nowoczesnych technik ablacyjnych

Ośrodek w Rzeszowie zapowiada także rozszerzenie zastosowania technik ablacyjnych na inne narządy:

• zmiany w płucach (w tym pierwotny rak płuca i przerzuty, najczęściej z raka jelita grubego),
• wybrane przypadki guzów wątroby,
• dalszy rozwój krioablacji i termoablacji.

Źródło: https://szpital.rzeszow.pl/o-nas/aktualnosci/pierwsza-krioablacja-guza-nerki-wykonana-w-uniwersyteckim-szpitalu-klinicznym-im-fryderyka-chopina-w-rzeszowie

Współczesna medycyna coraz częściej zwraca się ku rozwiązaniom mało inwazyjnym, które mogą być stosowane profilaktycznie oraz wspomagająco w procesach rekonwalescencji. Kluczem do sukcesu nowej marki jest zrozumienie fizjologii układu oddechowego. Wyroby medyczne oferowane przez ten brand bazują na kontrolowanej emisji cząsteczek soli, co pozwala na dotarcie do najgłębszych partii oskrzeli i płuc.

To podejście różni się od standardowych nawilżaczy czy inhalatorów parowych. Precyzja, z jaką działają te urządzenia, sprawia, że higiena dróg oddechowych wchodzi na zupełnie nowy poziom. Dzięki temu użytkownicy mogą cieszyć się czystym oddechem bez konieczności regularnego przyjmowania substancji chemicznych, co jest szczególnie istotne dla osób z wrażliwym układem odpornościowym oraz dzieci.

Dziedzictwo natury połączone z rygorystyczną nauką

Choć marka jest nowym graczem na rynku, jej fundamenty opierają się na wieloletnich badaniach nad haloterapią. Zespół stojący za projektem postawił sobie za cel przeniesienie mikroklimatu kopalń soli i tężni bezpośrednio do domowego zacisza. Nie jest to jednak proste kopiowanie natury, lecz jej optymalizacja. Każdy element urządzenia został zaprojektowany tak, aby maksymalizować skuteczność terapeutyczną przy zachowaniu pełnego bezpieczeństwa użytkowania.

Marka Saltmed kładzie ogromny nacisk na transparentność i certyfikację. Jako producent wyrobów medycznych, firma przestrzega surowych norm jakościowych, co gwarantuje, że konsument otrzymuje produkt sprawdzony i godny zaufania. W dobie zalewu rynku niskiej jakości gadżetami pseudomedycznymi, takie rzetelne podejście do procesu produkcji stanowi najsilniejszy atut brandu.

Bezpieczeństwo i uniwersalność produktów dla całej rodziny

Jednym z największych wyzwań w branży wyrobów medycznych jest stworzenie produktu, który będzie bezpieczny dla każdej grupy wiekowej. Nowa marka od początku projektowała swoje rozwiązania z myślą o wielopokoleniowości. Innowacyjna metoda podawania suchego aerozolu solnego jest nie tylko skuteczna, ale przede wszystkim nie wywołuje skutków ubocznych typowych dla wielu leków obkurczających błonę śluzową.

Zastosowanie tych produktów znajduje uznanie u:

• Pacjentów z astmą, POChP czy zapaleniem oskrzeli, szukających ulgi w swoim schorzeniu.
• Osób z alergicznyn nieżytem nosa, które chciałyby oczyszczcić nos z alergenów i obkurczyć nabrzmiałą śluzówkę.
• Rodziców dzieci z nawracjącymi infekcjami, którzy chcą w naturalny sposób wspierać leczenie.
• Osób z przewlekłym kaszlem, które chcą przyśpieszyć regenerację śluzówki i załagodzić odruch kaszlowy.

Przyszłość domowej terapii dróg oddechowych

Dynamiczny rozwój marki pokazuje, że konsumenci są gotowi na rozwiązania, które dają im większą kontrolę nad własnym zdrowiem. Misja firmy wykracza poza samą sprzedaż urządzeń – to przede wszystkim edukacja w zakresie profilaktyki zdrowotnej. Wierząc, że „lepiej zapobiegać niż leczyć”, producent dostarcza narzędzia, które pozwalają na codzienne wzmacnianie barier ochronnych dróg oddechowych.

Wprowadzenie nowej marki na rynek to powiew świeżości w sektorze medycznym. Połączenie prostoty naturalnej soli z zaawansowaną technologią sprawia, że profesjonalna terapia, dotychczas dostępna głównie w sanatoriach i uzdrowiskach, staje się dostępna dla każdego na wyciągnięcie ręki. To inwestycja w jakość życia, która zwraca się z każdym pełnym, głębokim oddechem.

Eksperci dermatologii i medycyny estetycznej potwierdzają, że skuteczność laserowego usuwania blizn wynika z kontrolowanego działania energii świetlnej na tkanki. Laser, najczęściej frakcyjny CO₂ lub nieablacyjny tworzy mikrouszkodzenia w skórze, które inicjują procesy regeneracyjne. To właśnie ten mechanizm prowadzi do przebudowy kolagenu i poprawy jakości skóry.

W wyniku zabiegu dochodzi do stopniowego wygładzania powierzchni blizny oraz wyrównania jej kolorytu. Lekarze medycyny estetycznej wskazują, że kluczową rolę odgrywa stymulacja fibroblastów, które odpowiadają za produkcję nowych włókien kolagenowych. Dzięki temu skóra odzyskuje większą elastyczność, a blizna staje się mniej widoczna.

Badania kliniczne pokazują, że laseroterapia działa nie tylko powierzchniowo, ale także na głębszych warstwach skóry. To właśnie dlatego efekty pojawiają się stopniowo i utrzymują się długoterminowo.

Jakie efekty daje laserowa redukcja blizn?

Laserowe usuwanie blizn nie prowadzi do całkowitego zniknięcia blizn, ale może znacząco poprawić wygląd skóry – to jest temat, od którego najczęściej rozpoczyna się każda konsultacja z lekarzem medycyny estetycznej. Efekty zależą od wielu czynników, jednak w większości przypadków obserwuje się wyraźną redukcję widoczności zmian. Do najczęściej potwierdzanych rezultatów należą:

• wygładzenie powierzchni skóry i zmniejszenie nierówności,
• rozjaśnienie blizn i ujednolicenie kolorytu,
• poprawa elastyczności i napięcia skóry,
• zmniejszenie głębokości blizn potrądzikowych i pourazowych.

Warto zaznaczyć, że według badań klinicznych poprawa może wynosić nawet kilkadziesiąt procent po serii zabiegów. Eksperci podkreślają, że efekty są bardziej widoczne w przypadku blizn zanikowych niż przerostowych, choć nowoczesne technologie pozwalają pracować również z trudniejszymi zmianami.

Ile zabiegów potrzeba i czy efekty są trwałe?

Pojedynczy zabieg rzadko jest wystarczający, szczególnie w przypadku głębokich lub rozległych blizn. Standardowo zaleca się wykonanie serii obejmującej od kilku do nawet kilkunastu sesji, w zależności od rodzaju problemu. Efekty laserowego usuwania blizn mają charakter długotrwały, ponieważ wynikają z rzeczywistej przebudowy skóry. Nie oznacza to jednak, że proces starzenia się skóry zostaje zatrzymany.

Lekarze zwracają uwagę, że utrzymanie rezultatów wymaga odpowiedniej pielęgnacji oraz ochrony przeciwsłonecznej. Istotne znaczenie ma także czas rozpoczęcia terapii. W wielu przypadkach lepsze efekty osiąga się, gdy leczenie zostaje wdrożone stosunkowo wcześnie, zanim blizna ulegnie utrwaleniu. Jednak nawet starsze zmiany mogą ulec wyraźnej poprawie, co potwierdzają obserwacje kliniczne i doświadczenie specjalistów.

Czy laserowe usuwanie blizn jest bezpieczne?

Lekarze uznają laseroterapię za metodę bezpieczną, o ile jest wykonywana przez doświadczonego specjalistę i poprzedzona odpowiednią kwalifikacją. Zabieg może być stosowany w przypadku różnych typów blizn, jednak nie każdy pacjent jest idealnym kandydatem. Do najważniejszych kwestii, które bierze się pod uwagę przed zabiegiem, należą:

• typ i głębokość blizny,
• fototyp skóry,
• ogólny stan zdrowia pacjenta,
• skłonność do przebarwień lub blizn przerostowych.

Działania niepożądane mają zazwyczaj łagodny i przejściowy charakter. Najczęściej obejmują zaczerwienienie, obrzęk lub krótkotrwałe podrażnienie skóry. Lekarze medycyny estetycznej zawsze zaznaczają, że przestrzeganie zaleceń pozabiegowych znacząco zmniejsza ryzyko powikłań.

Źródła:

https://www.mdpi.com/2075-1729/15/6/915

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35951024/

Najbardziej charakterystyczne symptomy to:

• narastający ból po stronie paznokcia, nasilający się przy ucisku lub w ciasnym obuwiu
• zaczerwienienie i obrzęk wałów paznokciowych
• pojawienie się ziarniny („świeżej” tkanki zapalnej) w przypadku infekcji,
• trudności w chodzeniu i zakładaniu butów.

Wczesne rozpoznanie pozwala uniknąć powikłań i skraca czas leczenia.

Wczesne objawy wrastającego paznokcia

• ból przy ucisku,
• zaczerwienienie,
• stwardnienie skóry przy brzegu paznokcia.

Zaawansowane objawy zaawansowane wrastającego paznokcia:

• obrzęk,
• ciepło i bolesność,
• wysięk ropny,
• ziarnina (przerost tkanki).

Kiedy zgłosić się do podologa?

• pojawia się ból, obrzęk lub zaczerwienienie,
• widoczna jest ropa lub ziarnina,
• problem nawraca,
• pacjent choruje na cukrzycę lub zaburzenia krążenia.

Przyczyny wrastającego paznokcia - skąd się bierze problem?

Do rozwoju onychokryptozy prowadzą m.in.:

• nieprawidłowe obcinanie paznokci (zbyt krótko, z zaokrąglonymi rogami i głębokimi cięciami),
• obcisłe lub wąskie obuwie
• urazy i mikrourazy (np. w sporcie)
• wrodzone predyspozycje – paznokcie zakrzywione, pogrubiałe
• nadmierna potliwość i niewłaściwa higiena stóp
• zaburzenia biomechaniki chodu i nieprawidłowe obciążenie stóp
• choroby towarzyszące, takie jak cukrzyca czy zaburzenia krążenia.

Jak diagnozuje się wrastający paznokieć?

Rozpoznanie opiera się na:

• ocenie klinicznej wyglądu paznokcia i tkanek okołopaznokciowych
• badaniu stóp pod kątem biomechaniki i obciążeń
• w razie potrzeby – wykonaniu badań mikrobiologicznych przy podejrzeniu infekcji.

Wizyta u specjalisty podologa pozwala ustalić przyczynę problemu i dobrać odpowiednią metodę leczenia.

Leczenie wrastającego paznokcia - skuteczne metody

Leczenie zachowawcze (etap łagodny lub wczesny)

• profesjonalne, prawidłowe skrócenie i opracowanie paznokcia
• miejscowe kompresy i dezynfekcja
• tamponada zmniejszająca ucisk na wał paznokciowy
• antybiotykoterapia miejscowa lub ogólna w przypadku infekcji
• edukacja dotycząca higieny i profilaktyki
• ortonyksja, metoda korygująca formę paznokcia

Dobór metody leczenia zależy od czynników indywidualnych oraz przyczyny problemu wrastania.

Najskuteczniejsze domowe sposoby na wrastający paznokieć to: regularne kąpiele stóp w ciepłej wodzie z solą lub sodą lub w mydlinach, delikatna tamponada (umieszczenie sterylnej gazy pod paznokieć) oraz stosowanie naturalnych środków antyseptycznych — ale tylko wtedy, gdy nie ma infekcji i kiedy pacjent nie ma cukrzycy ani zaburzeń krążenia.

Leczenie zabiegowe

W przypadkach nawracających, bolesnych lub złożonych stosuje się selektywną częściową onychektomię, czyli:

• usunięcie niewielkiego fragmentu paznokcia wraz z tkanką zapalną,
• opracowanie łożyska paznokcia, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu.

Korzyści dla pacjenta:

• szybki powrót do normalnej aktywności (zwykle w ciągu kilku dni)
• minimalny ból po zabiegu dzięki odpowiedniej terapii domowej
• wysoka skuteczność i niskie ryzyko nawrotów.

Wrastający paznokieć - podolog odpowiada na najczęściej zadawane pytania

1. Jak często występuje wrastający paznokieć?  To jedna z najczęstszych chorób stóp – dotyczy zarówno nastolatków, jak i dorosłych.
2. Co się stanie, jeśli problem nie będzie leczony? Może dojść do przewlekłego stanu zapalnego, infekcji, a nawet przerostu ziarniny.
3. Czy można temu zapobiec? Tak. Wystarczy: obcinać paznokcie we właściwy sposób, nosić wygodne, dobrze dopasowane obuwie, dbać o codzienną higienę stóp, zgłosić się do specjalisty przy pierwszych objawach.
4. Czy nawroty są częste? Jeśli leczenie jest przeprowadzone prawidłowo, a pacjent stosuje profilaktykę – ryzyko nawrotu jest niewielkie.
5. Czy noszenie wąskich butów jest najczęstszą przyczyną? Choć prawdą jest, że zbyt ciasne buty mogą wywierać nadmierny nacisk na paznokcie, przyczyniając się w ten sposób do problemu, należy podkreślić, że nie są one główną przyczyną tego schorzenia. Kształt i struktura paznokcia odgrywają zasadniczą rolę w powstawaniu wrastających paznokci u stóp. Naturalnie zakrzywione lub grube paznokcie oraz te, o formie rurkowatej, mają większą tendencję do wrastania w otaczającą je skórę, co może powodować ból i stan zapalny. Ponadto postawa stóp i biomechanika mogą wpływać podczas chodzenia i innych codziennych czynności. Zmiana postawy stóp może zwiększyć ryzyko wrastania paznokci niezależnie od rodzaju noszonego obuwia.

Prawidłowe mycie rąk to nie szybkie opłukanie dłoni, ale proces, który powinien trwać co najmniej 20 sekund i obejmować całą powierzchnię skóry.

Chodzi o to, aby dokładnie usunąć drobnoustroje z miejsc, które często są pomijane - takich jak przestrzenie między palcami czy okolice kciuków. Bez tego efekt jest tylko pozorny.

Jak prawidłowo myć ręce?

Aby mycie rąk było skuteczne, warto pamiętać o kilku krokach:

Zwilż ręce wodą, nałóż mydło i dokładnie rozprowadź je po całych dłoniach. Następnie myj ręce przez minimum 20 sekund, zwracając uwagę na wszystkie powierzchnie skóry. Na końcu dokładnie spłucz i osusz ręce.

To właśnie połączenie czasu, mydła i dokładności decyduje o skuteczności całego procesu.

Dlaczego samo „szybkie mycie” nie działa?

Najczęstszym problemem nie jest brak mycia rąk, ale jego jakość. W praktyce wiele osób ogranicza się do kilku sekund pod wodą, często bez mydła i bez dokładnego osuszenia.

Takie mycie nie usuwa skutecznie drobnoustrojów, a jedynie daje poczucie higieny.

Mycie rąk a dezynfekcja

W ostatnich latach coraz częściej stosuje się środki do dezynfekcji rąk. Są one wygodne, ale nie zawsze mogą zastąpić klasyczne mycie.

Mycie rąk jest konieczne przede wszystkim wtedy, gdy dłonie są widocznie zabrudzone, po kontakcie z jedzeniem lub po skorzystaniu z toalety. Dezynfekcja sprawdza się natomiast w sytuacjach, gdy nie ma dostępu do wody lub trzeba szybko oczyścić ręce.

Obie metody są ważne, ale mają różne zastosowania i nie powinny być traktowane jako pełne zamienniki.

Dlaczego higiena rąk ma tak duże znaczenie?

Jak podkreśla Główny Inspektorat Sanitarny, higiena rąk jest jednym z najskuteczniejszych sposobów przerywania transmisji drobnoustrojów.

W praktyce oznacza to, że bakterie i wirusy mogą utrzymywać się na skórze przez wiele godzin i być przenoszone dalej - na inne osoby, przedmioty czy żywność. Nawet drobne zaniedbania w tym zakresie mogą zwiększać ryzyko infekcji.

Czy można przesadzić z higieną?

Wokół higieny rąk narosło wiele skrajnych opinii. Z jednej strony pojawia się przekonanie, że im bardziej sterylne warunki, tym lepiej. Z drugiej - że kontakt z „brudem” wzmacnia odporność.

Jak zauważa wirusolog, prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska, rzeczywistość jest bardziej złożona. Układ odpornościowy potrzebuje kontaktu z naturalnym środowiskiem, ale nie oznacza to rezygnacji z podstawowej higieny.

Kontakt z otoczeniem, naturą czy innymi ludźmi jest ważny, jednak brak mycia rąk w kluczowych momentach zwiększa ryzyko infekcji. Równowaga między tymi dwoma podejściami jest najrozsądniejszym rozwiązaniem.

Najczęstsze mity o myciu rąk

Jednym z częstych błędów jest przekonanie, że częsta dezynfekcja zawsze działa lepiej niż mycie rąk. W rzeczywistości nie zastępuje ona mycia, szczególnie w przypadku zabrudzeń.

Innym mitem jest wiara, że ciepła woda sama w sobie usuwa bakterie. Kluczowe znaczenie ma nie temperatura, ale użycie mydła i odpowiedni czas mycia.

Wiele osób uważa również, że specjalne mydła antybakteryjne są konieczne, podczas gdy w większości sytuacji zwykłe mydło jest w pełni wystarczające.

Uśmiech dziąsłowy, czyli gummy smile, to sytuacja, w której podczas uśmiechu odsłania się wyraźnie większa część dziąseł nad górnymi zębami niż zwykle uznaje się za estetycznie harmonijną.

- Najczęściej mówi się o nim wtedy, gdy widoczny jest pas dziąsła przekraczający około 3–4 mm, choć sama liczba nie powinna być jedynym kryterium oceny. Bardzo duże znaczenie mają proporcje twarzy, długość wargi górnej, kształt zębów, przebieg linii uśmiechu oraz indywidualne poczucie estetyki pacjenta – wyjaśnia lek. dent. Marlena Blukacz z Centrum Medycznego Severux.

To, co dla jednej osoby jest drobną cechą urody, dla innej może być źródłem wyraźnego dyskomfortu.

- Warto podkreślić, że uśmiech dziąsłowy sam w sobie nie zawsze jest chorobą. U wielu pacjentów nie wiąże się z bólem, stanem zapalnym ani zaburzeniem funkcji narządu żucia, lecz jest przede wszystkim kwestią estetyki. Leczenie warto rozważyć wtedy, gdy widoczność dziąseł wpływa na pewność siebie, powoduje unikanie szerokiego uśmiechu, zakrywanie ust dłonią lub rezygnację ze zdjęć. Zdarza się jednak, że gummy smile jest objawem problemu stomatologicznego, ortodontycznego albo periodontologicznego, dlatego przed podjęciem decyzji o zabiegu potrzebna jest dokładna ocena – podkreśla specjalistka.

Leczenia nie powinno się planować wyłącznie na podstawie zdjęcia czy krótkiej konsultacji estetycznej.

- Konieczne jest sprawdzenie, czy przyczyną nadmiernej ekspozycji dziąseł jest budowa kości szczęki, położenie zębów, nadmiar tkanki dziąsłowej, skrócona warga górna czy nadmierna praca mięśni unoszących wargę. Od tego zależy, czy najlepszym rozwiązaniem będzie leczenie stomatologiczne, ortodontyczne, chirurgiczne, zabieg z użyciem toksyny botulinowej, czy połączenie kilku metod. Celem terapii nie jest ukrycie dziąseł za wszelką cenę, ale uzyskanie naturalnego, proporcjonalnego i swobodnego uśmiechu.

Jakie są najczęstsze przyczyny gummy smile – czy to problem zębów, dziąseł czy mięśni twarzy?

Przyczyny uśmiechu dziąsłowego mogą być bardzo różne, dlatego nie da się sprowadzić go wyłącznie do problemu dziąseł albo problemu zębów.

- U części pacjentów decydujące znaczenie ma budowa szczęki, zwłaszcza jej nadmierny rozwój w odcinku przednim lub pionowym, przez co dziąsła są bardziej eksponowane podczas uśmiechu. U innych osób główną rolę odgrywa nieprawidłowe położenie zębów, ich nadmierne wyrznięcie albo zaburzone proporcje między długością koron zębów a widoczną częścią dziąsła. Czasem problem jest bardziej subtelny i wynika z połączenia kilku niewielkich odchyleń, które razem dają wyraźny efekt estetyczny – wylicza Marlena Blukacz, stomatolog i specjalistka medycyny estetycznej.

Bardzo częstą przyczyną gummy smile jest także tzw. opóźnione bierne wyrzynanie zębów, czyli sytuacja, w której dziąsło przykrywa zbyt dużą część korony zęba.

-  Zęby mogą wtedy wydawać się krótkie, kwadratowe albo zbyt małe w stosunku do dziąseł, choć ich rzeczywista długość anatomiczna bywa prawidłowa. W takich przypadkach problem dotyczy głównie relacji między dziąsłem a zębem, a leczenie może polegać na periodontologicznej korekcie przebiegu brzegu dziąsła. Podobny efekt może dawać przerost dziąseł, który bywa związany między innymi ze stanem zapalnym, niedostateczną higieną, leczeniem ortodontycznym albo stosowaniem niektórych leków.

Osobną grupę stanowią pacjenci, u których główną przyczyną jest nadmierna aktywność mięśni unoszących górną wargę.

- Warga podczas uśmiechu unosi się wtedy zbyt wysoko, odsłaniając dziąsła mimo prawidłowej długości zębów i braku istotnego nadmiaru tkanki dziąsłowej. U takich osób uśmiech w spoczynku i proporcje zębów mogą wyglądać prawidłowo, a problem pojawia się dopiero w dynamicznej mimice. To właśnie w tej grupie szczególnie dobrze może sprawdzić się leczenie z użyciem toksyny botulinowej, która czasowo ogranicza nadmierną pracę wybranych mięśni.

Znaczenie może mieć również długość i ruchomość wargi górnej. Krótka warga górna albo warga o dużej ruchomości może odsłaniać więcej dziąsła, nawet jeśli zęby i przyzębie są zdrowe.

- Z kolei wady zgryzu, takie jak zgryz głęboki, nadmierna ekspozycja siekaczy czy niektóre zaburzenia szkieletowe, mogą wymagać konsultacji ortodontycznej, a czasem bardziej złożonego leczenia.

Dlatego odpowiedź na pytanie, czy gummy smile jest problemem zębów, dziąseł czy mięśni, brzmi: może być każdym z nich, a często jest efektem ich współdziałania.

Kiedy wystarczy leczenie stomatologiczne, a kiedy lepszym rozwiązaniem jest botoks?

Wybór metody leczenia uśmiechu dziąsłowego zależy przede wszystkim od jego przyczyny. Jak wyjaśnia stomatolog Marlena Blukacz:

- Jeśli problem wynika z nieprawidłowych proporcji zębów i dziąseł, zbyt krótkich klinicznie koron zębów, przerostu dziąseł albo opóźnionego biernego wyrzynania, podstawowym kierunkiem postępowania jest leczenie stomatologiczne. Może ono obejmować higienizację i leczenie stanu zapalnego, korektę kształtu dziąseł, wydłużenie koron klinicznych, leczenie protetyczne, a czasem także ortodontyczne. W takich sytuacjach samo podanie toksyny botulinowej nie rozwiąże problemu, bo nie zmieni ani kształtu zębów, ani przebiegu linii dziąseł.

Leczenie stomatologiczne jest szczególnie ważne wtedy, gdy zęby wydają się zbyt małe, dziąsła są obrzęknięte lub przerośnięte, a linia dziąseł przebiega nierówno.

- Korekta periodontologiczna może wówczas odsłonić właściwą część korony zęba i poprawić proporcje uśmiechu w sposób bardziej trwały niż zabiegi działające wyłącznie na mięśnie. Podobnie w przypadku wad zgryzu lub nieprawidłowego ustawienia zębów konieczna może być konsultacja ortodontyczna. Celem jest nie tylko poprawa estetyki, ale także uzyskanie prawidłowych relacji funkcjonalnych w obrębie jamy ustnej.

Z kolei botoks, czyli potoczne określenie zabiegu z użyciem toksyny botulinowej, sprawdza się najlepiej wtedy, gdy główną przyczyną gummy smile jest nadmierna aktywność mięśni unoszących górną wargę.

-  U takich pacjentów dziąsła stają się widoczne przede wszystkim podczas szerokiego uśmiechu, ponieważ warga unosi się zbyt wysoko. Zęby mogą mieć prawidłową długość, dziąsła mogą być zdrowe, a mimo to efekt estetyczny pozostaje nieakceptowany przez pacjenta. Wtedy niewielka, precyzyjnie podana dawka toksyny botulinowej może ograniczyć nadmierne unoszenie wargi i zmniejszyć ekspozycję dziąseł.

W praktyce decyzja rzadko powinna brzmieć: stomatologia albo botoks, bez wcześniejszej diagnostyki.

- Najpierw trzeba ocenić zęby, dziąsła, zgryz, budowę twarzy, długość wargi oraz jej ruchomość w uśmiechu. Jeśli przyczyna jest anatomiczna lub stomatologiczna, leczenie powinno być prowadzone w tym kierunku; jeśli dominującym mechanizmem jest nadmierna praca mięśni, toksyna botulinowa może być rozwiązaniem prostym, mało inwazyjnym i odwracalnym. U części pacjentów najlepszy efekt daje jednak połączenie metod, na przykład najpierw korekta dziąseł lub leczenie ortodontyczne, a dopiero później delikatne ograniczenie pracy mięśni warg.

Jak wygląda zabieg z użyciem toksyny botulinowej w przypadku gummy smile i jak długo utrzymuje się efekt?

Jak wyjaśnia specjalistka:

- Zabieg z użyciem toksyny botulinowej w leczeniu uśmiechu dziąsłowego polega na podaniu niewielkiej ilości preparatu w okolice mięśni odpowiedzialnych za unoszenie górnej wargi. Celem nie jest całkowite unieruchomienie uśmiechu, ale subtelne ograniczenie nadmiernego unoszenia wargi, tak aby podczas uśmiechu odsłaniało się mniej dziąseł. Procedura jest krótka, mało inwazyjna i zwykle nie wymaga specjalnego przygotowania ze strony pacjenta. Przed zabiegiem lekarz ocenia uśmiech w spoczynku i w ruchu, symetrię twarzy, zakres unoszenia wargi oraz to, czy problem rzeczywiście wynika głównie z nadmiernej aktywności mięśni.

Samo podanie preparatu odbywa się za pomocą cienkiej igły, najczęściej w kilku precyzyjnie wybranych punktach po obu stronach nosa i górnej wargi.

- Dawka powinna być dobrana ostrożnie, ponieważ w tej okolicy nawet niewielka różnica może wpływać na mimikę, kształt uśmiechu i odczucie pacjenta podczas mówienia czy jedzenia. Zwykle zabieg jest dobrze tolerowany, a ewentualny dyskomfort trwa krótko i przypomina ukłucie. Po procedurze pacjent może zazwyczaj wrócić do codziennych aktywności, choć powinien stosować się do zaleceń pozabiegowych przekazanych przez osobę wykonującą zabieg.

Efekt działania toksyny botulinowej nie pojawia się natychmiast.

- Pierwsze zmiany można zwykle zauważyć po kilku dniach, natomiast pełniejszy efekt ocenia się najczęściej po około 1–2 tygodniach. W tym czasie warga górna unosi się nieco słabiej, dzięki czemu ekspozycja dziąseł podczas uśmiechu staje się mniejsza. Ważne jest, aby efekt był naturalny - pacjent powinien nadal swobodnie się uśmiechać, mówić i wyrażać emocje – podkreśla Marlena Blukacz.

Czas utrzymywania się efektu jest indywidualny, ale najczęściej wynosi około 3–4 miesięcy. U części osób rezultat może utrzymywać się krócej, u innych nieco dłużej, zależnie od metabolizmu, aktywności mięśni, zastosowanej dawki oraz wcześniejszych zabiegów.

- Po tym czasie działanie toksyny stopniowo słabnie, a ruchomość wargi powoli wraca do stanu wyjściowego. To oznacza, że botoks w leczeniu gummy smile jest metodą odwracalną i czasową, co dla wielu pacjentów jest zaletą, zwłaszcza gdy chcą najpierw sprawdzić, czy taki kierunek korekty im odpowiada.

Czy efekty leczenia są trwałe – i czy trzeba powtarzać zabiegi?

Trwałość efektu leczenia uśmiechu dziąsłowego zależy przede wszystkim od zastosowanej metody oraz od przyczyny problemu. Jeżeli gummy smile wynika z nadmiernej aktywności mięśni unoszących górną wargę, a leczenie polega na podaniu toksyny botulinowej, efekt jest czasowy. Najczęściej utrzymuje się około 3–4 miesięcy, po czym stopniowo słabnie, ponieważ mięśnie odzyskują swoją wcześniejszą aktywność. W takiej sytuacji zabieg trzeba powtarzać, jeśli pacjent chce utrzymać uzyskany efekt estetyczny.

- Inaczej wygląda sytuacja w przypadku leczenia stomatologicznego, periodontologicznego lub ortodontycznego. Korekta dziąseł, wydłużenie koron klinicznych czy poprawa ustawienia zębów mogą dawać efekty znacznie bardziej trwałe, ponieważ wpływają na strukturę tkanek, proporcje zębów i przebieg linii dziąsła – zauważa specjalistka.

Nie oznacza to jednak, że rezultat jest całkowicie niezależny od dalszej higieny, kontroli stomatologicznych i stabilności leczenia. Przerost dziąseł, stan zapalny przyzębia, zaniedbania higieniczne albo niektóre leki mogą ponownie pogorszyć wygląd dziąseł i całego uśmiechu.

- Warto też pamiętać, że leczenie ortodontyczne i chirurgiczne wymaga czasu, planowania oraz kontroli efektu, ale może być najlepszym rozwiązaniem przy bardziej złożonych przyczynach gummy smile.

Jeśli problem wynika z budowy szczęki, znacznej wady zgryzu albo pionowych proporcji twarzy, sama toksyna botulinowa może dać jedynie częściową i przejściową poprawę.

- W takich przypadkach konieczne bywa leczenie interdyscyplinarne, a trwałość efektu zależy od właściwego rozpoznania i dobrze zaplanowanej terapii. Dlatego pacjent powinien wiedzieć, czy proponowana metoda jedynie maskuje objaw, czy rzeczywiście koryguje jego przyczynę.

Powtarzanie zabiegów nie zawsze jest wadą.

- W przypadku toksyny botulinowej czasowe działanie pozwala ocenić, czy pacjent dobrze czuje się z nowym wyglądem uśmiechu, bez podejmowania od razu decyzji o bardziej inwazyjnym leczeniu. Z kolei przy metodach stomatologicznych i chirurgicznych większe znaczenie ma prawidłowa kwalifikacja, bo efekt jest trudniejszy do odwrócenia. Najlepsze rezultaty daje więc nie najmocniejszy zabieg, lecz taki, który jest dopasowany do przyczyny problemu, oczekiwań pacjenta i naturalnych proporcji jego twarzy.

Czy można łączyć różne metody leczenia, aby uzyskać najlepszy efekt estetyczny?

Jak zauważa Marlena Blukacz, w wielu przypadkach łączenie różnych metod leczenia uśmiechu dziąsłowego daje najlepszy i najbardziej naturalny efekt.

- Wynika to z faktu, że gummy smile rzadko ma tylko jedną przyczynę. U jednego pacjenta może współistnieć nadmierna ruchomość górnej wargi, niekorzystny przebieg linii dziąseł, zbyt krótkie klinicznie korony zębów albo wada zgryzu. Dlatego skuteczne leczenie często wymaga spojrzenia interdyscyplinarnego, łączącego stomatologię estetyczną, periodontologię, ortodoncję, chirurgię stomatologiczną i medycynę estetyczną.

Przykładem takiego podejścia może być najpierw korekta dziąseł lub wydłużenie koron klinicznych, a dopiero później delikatne zastosowanie toksyny botulinowej, jeśli warga nadal unosi się zbyt wysoko. U innych pacjentów pierwszym etapem może być leczenie ortodontyczne, które poprawia ustawienie zębów i relacje zgryzowe, a następnie ewentualna korekta estetyczna dziąseł lub wargi.

- Czasem wystarczy sama higienizacja, leczenie stanu zapalnego i poprawa konturu dziąseł, bez potrzeby sięgania po botoks. Innym razem to właśnie toksyna botulinowa jest najmniej inwazyjnym sposobem na uzyskanie zauważalnej, ale odwracalnej poprawy.

Ważne jest, aby nie zaczynać od przypadkowego zabiegu wybranego tylko dlatego, że jest popularny lub szybki.

- Leczenie powinno być poprzedzone oceną uśmiechu w spoczynku i w ruchu, analizą proporcji zębów, dziąseł, wargi górnej oraz zgryzu. Dobrze zaplanowana terapia pozwala uniknąć efektu sztucznego uśmiechu, nadmiernego ograniczenia mimiki albo korekty, która nie rozwiązuje głównej przyczyny problemu. Najlepszy efekt estetyczny to taki, który nie zwraca uwagi samym zabiegiem, tylko sprawia, że uśmiech wygląda harmonijnie, swobodnie i naturalnie – podsumowuje ekspertka.

Leki stosowane w leczeniu depresji działają na neuroprzekaźniki w mózgu, jednak większość z nich nie wpływa bezpośrednio na metabolizm hormonów zawartych w antykoncepcji awaryjnej. Oznacza to, że wiele kobiet przyjmujących takie leki może stosować tabletkę dzień po bez utraty jej skuteczności. Eksperci podkreślają jednak, że znaczenie ma rodzaj terapii, dawka leków oraz obecność innych schorzeń przewlekłych.

• Najczęściej stosowane grupy leków przeciwdepresyjnych to:
• SSRI, czyli selektywne inhibitory wychwytu serotoniny,
• SNRI wpływające na serotoninę i noradrenalinę,
• trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne,
• preparaty stosowane w zaburzeniach lękowych i depresyjnych,
• leki wspomagające sen i stabilizację nastroju.

Większe ryzyko interakcji może dotyczyć preparatów wpływających na enzymy wątrobowe odpowiedzialne za metabolizm hormonów. W takich sytuacjach lekarz może zalecić dodatkowe zabezpieczenie lub inną metodę antykoncepcji awaryjnej. Ważne jest również to, aby nie przerywać leczenia psychiatrycznego samodzielnie po zastosowaniu tabletki dzień po.

Kiedy konieczna jest konsultacja przed zastosowaniem tabletki dzień po?

Antykoncepcja awaryjna powinna być stosowana możliwie szybko po niezabezpieczonym stosunku lub sytuacji, w której doszło do zmniejszenia skuteczności standardowej antykoncepcji. Specjaliści podkreślają, że konsultacja medyczna jest szczególnie ważna wtedy, gdy pacjentka stosuje kilka leków jednocześnie lub cierpi na choroby przewlekłe wymagające stałej farmakoterapii.

Znaczenie ma także ogólny stan zdrowia pacjentki oraz czas, jaki upłynął od stosunku. Lekarz podczas konsultacji ocenia ryzyko interakcji, przeciwwskazania oraz możliwość zastosowania konkretnego preparatu. Antykoncepcja awaryjna online może być rozwiązaniem dla kobiet potrzebujących szybkiej konsultacji, szczególnie wtedy, gdy liczy się czas wdrożenia leczenia.

Jak organizm może reagować po połączeniu leków?

Po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej mogą pojawić się przejściowe działania niepożądane związane z wpływem hormonów na organizm. Po zastosowaniu antykoncepcji awaryjnej mogą wystąpić:

• nudności i bóle brzucha,
• przejściowe zaburzenia cyklu menstruacyjnego,
• tkliwość piersi,
• bóle głowy,
• czasowe pogorszenie samopoczucia lub wahania nastroju.

Reakcja organizmu zależy przede wszystkim od indywidualnej wrażliwości hormonalnej i rodzaju prowadzonej terapii. Jeżeli objawy są nasilone lub utrzymują się przez dłuższy czas, konieczna jest konsultacja lekarska. Niepokojące mogą być również silne bóle brzucha, omdlenia lub znaczne opóźnienie miesiączki.

Kobiety przyjmujące leki przeciwdepresyjne powinny obserwować organizm, ale nie muszą automatycznie obawiać się poważnych interakcji. Najważniejsze pozostaje indywidualne podejście do pacjentki i bezpieczne dopasowanie terapii do jej stanu zdrowia.

Źródło: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519704/

Wątroba przez długi czas może nie dawać wyraźnych objawów choroby, dlatego wiele osób nie zdaje sobie sprawy z pogarszającego się stanu narządu. Problemy pojawiają się często dopiero wtedy, gdy dochodzi do większego uszkodzenia komórek wątrobowych lub zaburzeń pracy układu pokarmowego. Eksperci podkreślają, że regularna diagnostyka pozwala szybciej wykryć nieprawidłowości i wdrożyć leczenie wspierające regenerację wątroby. Najczęściej obserwowane objawy to:

• przewlekłe zmęczenie i osłabienie,
• uczucie ciężkości po tłustych posiłkach,
• bóle lub dyskomfort po prawej stronie pod żebrami,
• nudności i pogorszenie apetytu,
• wzdęcia oraz problemy trawienne.

W bardziej zaawansowanych przypadkach mogą pojawić się zaburzenia metaboliczne, zmiany skórne lub nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych. Lekarze zwracają uwagę, że samodzielne leczenie bez konsultacji może opóźniać rozpoznanie poważniejszych schorzeń, takich jak stłuszczenie wątroby, wirusowe zapalenie wątroby czy uszkodzenie toksyczne.

Jak działa Timohep i kiedy lekarz może zalecić jego stosowanie?

Timohep jest preparatem na e-receptę wykorzystywanym wspomagająco w leczeniu ostrych i przewlekłych schorzeń wątroby. Lek może być stosowany między innymi przy uszkodzeniach toksycznych, przeciążeniu organizmu lekami lub zaburzeniach funkcjonowania komórek wątrobowych. Celem terapii jest wsparcie procesów regeneracyjnych oraz poprawa pracy wątroby. Lekarz może rozważyć zastosowanie leku w sytuacjach takich jak:

• stłuszczenie wątroby,
• toksyczne uszkodzenie wątroby,
• przewlekłe przeciążenie organizmu lekami,
• wspomaganie regeneracji po stanach zapalnych,
• nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych.

Warto pamiętać, że preparaty wspierające pracę wątroby nie zastępują leczenia przyczynowego ani zmiany codziennych nawyków. Duże znaczenie ma ograniczenie alkoholu, odpowiednia dieta oraz kontrola masy ciała. Specjaliści podkreślają również rolę regularnych badań laboratoryjnych, które pozwalają ocenić skuteczność terapii i monitorować stan narządu. Timohep może być rozwiązaniem dla pacjentów kontynuujących leczenie po wcześniejszej konsultacji medycznej oraz zgodnie z zaleceniami lekarza.

Jak wspierać regenerację wątroby podczas leczenia?

Nawet najlepiej dobrana terapia farmakologiczna nie przyniesie oczekiwanych efektów, jeśli pacjent nie zadba o codzienne nawyki wpływające na kondycję organizmu. Wątroba ma dużą zdolność do odbudowy, jednak przewlekłe przeciążenie może prowadzić do trwałych uszkodzeń. Lekarze zgodnie podkreślają, że połączenie leczenia z odpowiednim stylem życia daje największą szansę na poprawę funkcjonowania narządu.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków ani stosować suplementów bez konsultacji z lekarzem hepatologiem. W przypadku pogorszenia wyników badań, nasilonych dolegliwości lub pojawienia się żółtaczki konieczna jest szybka diagnostyka medyczna. Współczesna hepatologia pozwala skuteczniej kontrolować wiele schorzeń wątroby, dlatego odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może ograniczyć ryzyko poważnych powikłań i poprawić komfort życia pacjenta.

Dowiedz się więcej: Timohep – działanie, dawkowanie, skutki uboczne

Źródło: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7754624/

Anoreksja to jedno z najpoważniejszych zaburzeń odżywiania, które w ostatnich latach coraz częściej diagnozowane jest u dzieci i młodzieży. Choroba często rozwija się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważona – zarówno przez otoczenie, jak i samą osobę chorującą.

Początkowo zmiany w zachowaniu mogą być interpretowane jako „zdrowszy styl życia” czy troska o sylwetkę. W rzeczywistości jednak mogą one stanowić początek poważnego zaburzenia psychicznego.

Jak podkreśla psycholog i psychoterapeuta Katarzyna Kajak-Serafin z Poradnie Zdrowia Psychicznego Psychoklinika:

- Anoreksja (anorexia nervosa) dotyczy coraz większej populacji nastolatków. Niestety w przestrzeni publicznej znacznie częściej mówi się o problemach związanych z nadwagą, niż o trudnościach związanych z niedożywieniem wynikającym z samodzielnego głodzenia się.

Pierwsze objawy anoreksji – kiedy „zdrowe nawyki” powinny niepokoić

Wczesne symptomy anoreksji są często subtelne i łatwe do przeoczenia. Zmiany zwykle zaczynają się od ograniczania określonych produktów, zwiększonej kontroli nad jedzeniem czy zainteresowania dietami i kaloriami. Z czasem jednak zachowania te mogą się nasilać i prowadzić do coraz większych restrykcji żywieniowych.

Charakterystyczne jest także stopniowe wycofywanie się z życia społecznego, unikanie wspólnych posiłków oraz silne skupienie na masie ciała i wyglądzie. U wielu osób pojawia się również intensywna aktywność fizyczna, często mimo wyraźnego osłabienia organizmu.

Przyczyny anoreksji – złożona sieć czynników

Anoreksja nie ma jednej, jasno określonej przyczyny. To zaburzenie, które rozwija się w wyniku współdziałania czynników biologicznych, psychologicznych oraz środowiskowych.

Jak wskazuje ekspertka:

- Wpływ mogą mieć czynniki biologiczne takie jak metabolizm neuroprzekaźników, cechy osobowościowe np. nadmierny perfekcjonizm, czynniki rodzinne, np. wysokie oczekiwania rodziców oraz czynniki społeczne, w tym promowanie szczupłej sylwetki w mediach społecznościowych.

W praktyce oznacza to, że na rozwój choroby mogą wpływać zarówno predyspozycje indywidualne, jak i presja otoczenia – w tym komentarze dotyczące wyglądu, porównywanie się z innymi czy nierealistyczne wzorce prezentowane w internecie.

Skutki anoreksji – choroba, która wyniszcza cały organizm

Nieleczona anoreksja prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, obejmujących niemal wszystkie układy w organizmie. Dochodzi m.in. do zaburzeń hormonalnych, osłabienia pracy serca, spadku odporności oraz problemów neurologicznych.

Długotrwałe niedożywienie wpływa również na zdrowie psychiczne – zwiększa ryzyko depresji, zaburzeń lękowych oraz izolacji społecznej. W najcięższych przypadkach choroba może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Leczenie anoreksji – proces wymagający czasu i wsparcia

Leczenie anoreksji jest złożone i wymaga współpracy wielu specjalistów. Kluczową rolę odgrywa psychoterapia, która pozwala zrozumieć mechanizmy choroby oraz pracować nad emocjami, przekonaniami i relacją z jedzeniem.

W wielu przypadkach konieczna jest również współpraca psychiatry, dietetyka oraz lekarza internisty. Proces leczenia obejmuje zarówno stabilizację stanu zdrowia fizycznego, jak i stopniową odbudowę prawidłowych nawyków żywieniowych.

Jak podkreśla Katarzyna Kajak-Serafin:

- Przy zaangażowaniu opiekunów oraz wysokiej motywacji do pracy u pacjenta można w okresie kilku miesięcy osiągnąć znaczną poprawę.

Rola rodziny – jeden z najważniejszych elementów terapii

Wsparcie rodziny ma kluczowe znaczenie w procesie zdrowienia. Rodzice często jako pierwsi zauważają niepokojące zmiany w zachowaniu dziecka, jednak równie ważne jest to, w jaki sposób reagują na pierwsze sygnały.

Specjaliści podkreślają, że relacja oparta na zaufaniu, spokojnej rozmowie i unikaniu krytyki może realnie wspierać leczenie. W wielu przypadkach zaangażowanie rodziny znacząco skraca czas terapii i poprawia jej efekty.

Światowy Dzień Anoreksji – dlaczego edukacja ma znaczenie

Światowy Dzień Anoreksji to nie tylko symboliczne wydarzenie, ale przede wszystkim okazja do zwiększania świadomości społecznej. Wciąż zbyt wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że anoreksja jest poważną chorobą psychiczną, a nie „wyborem stylu życia”.

Edukacja, szybkie rozpoznanie objawów i brak stygmatyzacji osób chorujących mogą realnie przyczynić się do uratowania zdrowia, a często także życia.

Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, związany ze stopniowym wygasaniem czynności jajników i spadkiem produkcji estrogenów oraz progesteronu.

- Najczęściej pojawia się między 45. a 55. rokiem życia, choć pierwsze objawy mogą wystąpić wcześniej, już w okresie tzw. perimenopauzy. Dla wielu kobiet najbardziej uciążliwe są uderzenia gorąca, zaburzenia snu oraz wahania nastroju – wylicza ginekolog.

I jak przyznaje, choć są to typowe objawy menopauzy - nie zawsze powinny być bagatelizowane.

Dlaczego w menopauzie pojawiają się uderzenia gorąca?

Uderzenia gorąca są jednym z najbardziej charakterystycznych objawów menopauzy. Objawiają się nagłym uczuciem silnego ciepła, zaczerwienieniem twarzy, szyi i klatki piersiowej, a często także nadmiernym poceniem się oraz kołataniem serca.

- Ich przyczyną jest przede wszystkim spadek poziomu estrogenów, który wpływa na ośrodek termoregulacji w podwzgórzu – części mózgu odpowiedzialnej za utrzymanie stałej temperatury ciała – tłumaczy ginekolog. 

Organizm zaczyna błędnie odczytywać normalną temperaturę jako zbyt wysoką i uruchamia mechanizmy chłodzenia, takie jak rozszerzenie naczyń krwionośnych i pocenie się.

Skąd biorą się wahania nastroju w menopauzie?

Hormony płciowe mają duży wpływ nie tylko na układ rozrodczy, ale również na funkcjonowanie mózgu. Estrogeny oddziałują między innymi na serotoninę i dopaminę – neuroprzekaźniki odpowiedzialne za nastrój, motywację i poczucie dobrostanu.

- Gdy ich poziom zaczyna się wahać, kobieta może odczuwać rozdrażnienie, niepokój, spadek energii, płaczliwość, a nawet objawy przypominające depresję. Dodatkowo pogorszenie snu, przewlekłe zmęczenie i stres związany z tym okresem życia mogą nasilać problemy emocjonalne – zauważa lekarz. 

Menopauza a inne choroby – jak odróżnić objawy?

Nie każde zmęczenie, drażliwość czy bezsenność oznaczają menopauzę.

- Podobne objawy mogą występować także w chorobach tarczycy, depresji, zaburzeniach lękowych czy przy niedoborach żelaza i witamin.

Na menopauzę najczęściej wskazują nieregularne miesiączki, stopniowe ich zanikanie oraz współwystępowanie objawów takich jak uderzenia gorąca, nocne poty, suchość pochwy czy spadek libido.

- W razie wątpliwości lekarz może zlecić badania hormonalne, ocenę funkcji tarczycy oraz podstawowe badania krwi. Ważne jest, aby nie diagnozować się samodzielnie.

Co można zrobić przy menopauzie bez leków?

Ekspert przyznaje, że nie zawsze konieczne jest leczenie farmakologiczne. W wielu przypadkach pomocne okazują się zmiany stylu życia.

- Warto unikać czynników nasilających uderzenia gorąca, takich jak ostre potrawy, alkohol, kofeina, papierosy oraz przegrzewanie organizmu. Korzystne może być ubieranie się warstwowo i utrzymywanie chłodniejszej temperatury w sypialni.

Regularna aktywność fizyczna poprawia samopoczucie, jakość snu i zmniejsza napięcie emocjonalne. Szczególnie polecane są spacery, joga, pływanie czy ćwiczenia oddechowe.

- Duże znaczenie ma także dieta – bogata w warzywa, produkty pełnoziarniste, wapń, witaminę D oraz zdrowe tłuszcze. Dobrze działa również higiena snu: stałe godziny zasypiania, ograniczenie ekranów przed snem i unikanie ciężkich posiłków wieczorem.

Kiedy warto rozważyć hormonalną terapię menopauzalną (HTM)?

Hormonalna terapia menopauzalna (HTM) jest rozważana wtedy, gdy objawy są bardzo nasilone i znacząco obniżają jakość życia – na przykład przy częstych uderzeniach gorąca, przewlekłej bezsenności, silnym obniżeniu nastroju lub objawach ze strony układu moczowo-płciowego.

- Polega ona na uzupełnianiu niedoboru estrogenów, czasem także progesteronu. U wielu kobiet przynosi bardzo dobrą poprawę samopoczucia.

Czy jest bezpieczna?

- Tak – ale tylko po indywidualnej ocenie lekarskiej. Nie każda kobieta może ją stosować. Przeciwwskazaniem mogą byc m.in przebyta choroba nowotworowa piersi, zakrzepica czy niektóre choroby serca. Dlatego decyzję zawsze podejmuje lekarz po dokładnym wywiadzie i badaniu – podkreśla Michał Kaszubski.

Kiedy zgłosić się do lekarza przy objawach menopauzy?

Menopauzy nie trzeba „po prostu przeczekać”, jeśli objawy utrudniają codzienne funkcjonowanie. Ginekolog radzi:

- Konsultacji wymagają szczególnie silne uderzenia gorąca, bezsenność, przewlekłe obniżenie nastroju, stany lękowe, krwawienia po dłuższej przerwie miesiączkowej lub bardzo obfite miesiączki.

Lekarz pomoże ocenić, czy objawy rzeczywiście wynikają z menopauzy, czy może są związane z inną chorobą wymagającą leczenia.

Wczesna konsultacja pozwala szybciej poprawić komfort życia i uniknąć niepotrzebnego cierpienia.

Nowoczesna neurochirurgia coraz częściej odchodzi od klasycznych, rozległych operacji na rzecz technik małoinwazyjnych. Tradycyjne zabiegi kręgosłupa wymagają nacięć nawet do 35 cm, co wiąże się z dużą utratą krwi, bólem i długą rekonwalescencją.

W przypadku metody endoskopowej nacięcia mają zaledwie 7–8 mm, co znacząco ogranicza uszkodzenia tkanek.

Jak podkreślają specjaliści, kluczową zaletą tej techniki jest mniejsze obciążenie organizmu pacjenta i szybszy powrót do sprawności.

Zaawansowana technologia w służbie pacjenta

Podczas zabiegu wykorzystano nowoczesną wieżę endoskopową oraz system nawigacji kręgosłupa wspierany przez robotyczny tomograf śródoperacyjny. Dzięki temu neurochirurdzy mogli precyzyjnie wszczepić 10 śrub oraz rozprężane implanty międzytrzonowe sprowadzone z Holandii, które pozwoliły skorygować deformację kręgosłupa.

Jak wyjaśnia kierownik oddziału, wybór techniki był świadomy i podyktowany bezpieczeństwem pacjentki:

- Biorąc pod uwagę wiek pacjentki oraz obciążenia internistyczne, zdecydowałem się na technikę endoskopową, by maksymalnie zwiększyć bezpieczeństwo zabiegu. Wykorzystanie kamery daje nam bezpośrednią wizualizację nerwów, co minimalizuje ryzyko powikłań, które przy metodzie klasycznej mogłyby prowadzić do niedowładu nóg. Endoskopowe stabilizacje to obecnie szczyt piramidy trudności w chirurgii kręgosłupa, który wymaga od zespołu ogromnej precyzji i doświadczenia – mówi prof. dr hab. n. med. Cezary Grochowski, kierownik Oddziału Neurochirurgii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Lublinie.

Szybki powrót do sprawności – historia pacjentki

Zabieg był przełomem w leczeniu pani Marianny, u której stwierdzono krytyczną stenozę kanału kręgowego na dwóch poziomach. Choroba powodowała tzw. chromanie neurogenne – silne drętwienie nóg uniemożliwiające nawet krótkie spacery.

Pacjentka podkreśla ogromną zmianę po operacji:

- Przed operacją każdy krok był wyzwaniem, nogi po prostu mi „odcinało”, a każde wejście po schodach było bardzo uciążliwe. Już następnego dnia po zabiegu lekarze pomogli mi wstać. Chodzę przy chodziku i czuję ogromną różnicę. Wracam do domu 3 dni po operacji – mówi seniorka. 

Neurochirurgia na światowym poziomie w Lublinie

Sukces zabiegu otwiera nowe możliwości leczenia pacjentów w podeszłym wieku, dla których klasyczna chirurgia kręgosłupa była często zbyt ryzykowna.

O znaczeniu inwestycji w nowoczesne technologie mówi dyrekcja szpitala:

- Naszym celem jest zapewnienie pacjentom dostępu do technologii medycznych na światowym poziomie. Kolejny udany, nowatorski zabieg tym razem w dziedzinie neurochirurgii, potwierdza, że inwestycje w najnowocześniejszy sprzęt, jak robotyczny tomograf czy zaawansowane systemy nawigacji, realnie skracają czas hospitalizacji i poprawiają komfort życia chorych – mówi Piotr Matej, Dyrektor Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Lublinie.

Źródło: Szpital w Lublinie

Problemy z koncentracją rzadko mają jedną przyczynę - zazwyczaj są efektem współdziałania czynników poznawczych, emocjonalnych i środowiskowych.

Najczęstsze psychologiczne mechanizmy, które leżą u ich podłoża, to:

1. Przewlekły stres i przeciążenie poznawcze.

Długotrwały stres prowadzi do podwyższonego poziomu pobudzenia emocjonalnego, co utrudnia selekcję bodźców i utrzymanie uwagi. Z perspektywy psychologii poznawczej dochodzi do przeciążenia zasobów uwagi i pamięci roboczej. Uwaga staje się „rozproszona", pojawia się trudność w filtrowaniu informacji, rośnie podatność na dystraktory.

2. Zaburzenia nastroju (depresja).

W depresji obserwuje się spowolnienie procesów poznawczych i tzw. „zawężenie pola uwagi". Osoba ma trudność z utrzymaniem koncentracji, szczególnie przy zadaniach wymagających wysiłku poznawczego.

3. Zaburzenia lękowe.

Lęk powoduje nadmierne monitorowanie otoczenia, co paradoksalnie utrudnia skupienie się na jednym zadaniu. Uwaga „skacze" między bodźcami, dominują myśli katastroficzne, występują trudność w utrzymaniu ciągłości pracy.

4. Przeciążenie informacyjne i multitasking.

Współczesne środowisko (media, powiadomienia, szybkie bodźce) sprzyja tzw. fragmentaryzacji uwagi. Powoduje to osłabienie zdolności do głębokiego przetwarzania, nawyk ciągłego przełączania uwagi, spadek wytrwałości poznawczej.

5. Problemy z pamięcią roboczą.

Pamięć robocza jest kluczowa dla utrzymania koncentracji. Jej ograniczona pojemność powoduje szybkie „gubienie wątku".

Badania pokazują, że obciążenie pamięci roboczej bezpośrednio pogarsza selektywną uwagę.

6. Zmęczenie psychiczne i wypalenie.

Długotrwałe obciążenie poznawcze prowadzi do spadku efektywności funkcji wykonawczych, tj. wolniejsze przetwarzanie informacji, trudności w utrzymaniu uwagi, większa liczba błędów.

7. ADHD i zaburzenia uwagi.

W przypadku ADHD problem dotyczy podstawowych mechanizmów regulacji uwagi i kontroli wykonawczej. Charakterystyczne bywają wówczas trudności w utrzymaniu uwagi dowolnej, impulsywność poznawcza, szybkie „nudzenie się" zadaniami.

W jaki sposób stres i przewlekłe napięcie wpływają na zdolność skupienia?

Stres przekierowuje uwagę z zadań poznawczych na przetrwanie. Problem pojawia się wtedy, gdy ten stan utrzymuje się długo - czyli w przewlekłym napięciu. W sytuacji stresu aktywuje się tzw. oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA), co prowadzi do wydzielania kortyzolu.

Długotrwale podwyższony kortyzol zaburza pracę struktur mózgowych odpowiedzialnych za uwagę. Najbardziej wrażliwa na stres jest kora przedczołowa, która odpowiada za koncentrację, planowanie i kontrolę impulsów. Pod wpływem przewlekłego stresu spada efektywność pamięci roboczej, trudniej utrzymać uwagę na celu, rośnie impulsywność poznawcza. Jednocześnie bardziej aktywne stają się struktury „emocjonalne" (np. ciało migdałowate), co sprzyja reagowaniu na zagrożenia zamiast na zadanie.

Stres zmienia sposób działania uwagi w dwóch kierunkach: zawężenie uwagi (skupienie na jednym, często negatywnym bodźcu oraz trudność w „oderwaniu się" od myśli); rozproszenie uwagi (częste przełączanie się między bodźcami, podatność na zakłócenia). To, który efekt dominuje, zależy od poziomu pobudzenia i indywidualnych różnic. Przewlekłe napięcie sprzyja ruminacjom (natrętnemu analizowaniu problemów). Długotrwałe napięcie prowadzi do wyczerpania zasobów uwagi, spowolnienia przetwarzania informacji, większej liczby błędów.

Z punktu widzenia psychologii jest to forma przeciążenia funkcji wykonawczych. Stres wpływa na koncentrację poprzez trzy główne mechanizmy: biologiczny (kortyzol i układ nerwowy), poznawczy (pamięć robocza, kontrola uwagi), emocjonalny (lęk, ruminacje). Krótkotrwale może poprawiać skupienie, ale przewlekły stres systematycznie je pogarsza, ograniczając zdolność do utrzymania uwagi i efektywnego myślenia.

Czy problemy z koncentracją mogą być objawem przeciążenia psychicznego lub wypalenia?

Problemy z koncentracją bardzo często są jednym z pierwszych sygnałów przeciążenia psychicznego oraz wypalenia. Nie jest to objaw przypadkowy, lecz bezpośredni efekt wyczerpania zasobów poznawczych i emocjonalnych. Przy długotrwałym przeciążeniu zasoby te ulegają „zużyciu", trudniej utrzymać informacje, szybciej pojawia się zmęczenie. Wówczas nawet proste zadania wymagają dużego wysiłku.

Przeciążenie i stres osłabiają działanie kory przedczołowej, co w praktyce oznacza łatwe rozpraszanie się, trudność w „powrocie do zadania", chaos poznawczy. W modelu wypalenia zawodowego Maslach wyróżnia trzy komponenty: wyczerpanie emocjonalne, depersonalizację, obniżone poczucie skuteczności. Problemy z koncentracją pojawiają się głównie w pierwszym z nich — jako efekt chronicznego zmęczenia psychicznego. Dodatkowo, w wypaleniu dochodzi do osłabienia motywacji wewnętrznej, przez co zadania wydają się bezsensowne, trudniej utrzymać zaangażowanie, uwaga „ucieka" w stronę mniej wymagających bodźców.

Osoba przeciążona stale „przetwarza" zaległe sprawy, doświadcza napięcia i presji, ma trudność z wyciszeniem myśli. To prowadzi do sytuacji, w której uwaga jest częściowo zajęta, nawet w czasie pracy nad konkretnym zadaniem. Problemy z koncentracją same w sobie zwiększają przeciążenie, zadania trwają dłużej, rośnie frustracja, pojawia się poczucie nieskuteczności. To nasila objawy i pogłębia trudności.

Zatem, zaburzenia koncentracji są typowym i dobrze udokumentowanym objawem przeciążenia psychicznego i wypalenia. Wynikają z wyczerpania zasobów poznawczych, osłabienia funkcji wykonawczych, nadmiernego obciążenia emocjonalnego. Nie są „lenistwem" ani brakiem dyscypliny, lecz sygnałem przeciążonego systemu psychicznego.

Jak odróżnić chwilowe trudności ze skupieniem od problemu, który wymaga konsultacji ze specjalistą?

Nie każda trudność z koncentracją oznacza problem kliniczny, ale są sytuacje, w których jest to wyraźny sygnał, że warto skonsultować się ze specjalistą. Chwilowe trudności trwają krótko (dni-1-2 tygodnie), mają wyraźną przyczynę (np. stres, brak snu), ustępują po odpoczynku lub zmianie sytuacji. Sygnały ostrzegawcze utrzymują się kilka tygodni lub dłużej, nasilają się mimo prób regeneracji, pojawiają się bez wyraźnej przyczyny. Kluczowe kryterium to upośledzenie funkcjonowania.

Niepokojące mogą być trudności uniemożliwiają pracę/naukę, częste błędy, zapominanie, „gubienie wątku", brak poprawy nawet w spokojnym otoczeniu. Zaburzenia koncentracji rzadko występują „same". Jeśli to tylko zmęczenie głównym objawem jest spadek energii. Jeśli coś więcej pojawia się obniżony nastrój, nadmierny lęk, drażliwość, napięcie, poczucie przeciążenia.

Warto rozważyć konsultację, jeśli pojawiają się:

• chroniczne zmęczenie mimo odpoczynku
• problemy ze snem
• silne ruminacje, natłok myśli
• poczucie „zamglenia poznawczego"
• spadek motywacji i efektywności
• narastająca frustracja lub/i bezradność.

Warto też zadać sobie proste pytanie: Czy czuję, że moje codzienne funkcjonowanie jest utrudnione i czy trwa dłużej niż powinno? Jeśli odpowiedź brzmi „tak" - konsultacja jest uzasadniona. Jeśli trudności są trwałe i zakłócają funkcjonowanie, to nie jest już tylko „brak skupienia", ale sygnał, że układ psychiczny jest przeciążony lub wymaga wsparcia.

Jakie codzienne nawyki najczęściej pogarszają koncentrację?

Problemy z koncentracją bardzo często nie wynikają z jednej przyczyny, tylko z codziennych nawyków, które stopniowo obniżają zdolność skupienia. Co ważne - wiele z nich jest społecznie akceptowanych, ale poznawczo kosztownych. Najczęstsze nawyki pogarszające koncentrację to:

• Ciągłe przełączanie uwagi (multitasking)
• Nadmiar bodźców cyfrowych
• Niedobór snu
• Praca bez przerw
• Przewlekły stres i brak regeneracji
• Chaotyczne środowisko pracy
• Brak ruchu fizycznego
• Przeciążenie zadaniami (overload).

Większość tych nawyków działa poprzez przeciążenie pamięci roboczej, osłabienie funkcji wykonawczych, zwiększenie liczby bodźców konkurujących o uwagę. Efekt końcowy: uwaga staje się płytsza, mniej stabilna i bardziej podatna na zakłócenia. Największym wrogiem koncentracji jest ciągłe rozpraszanie, brak regeneracji, nadmiar bodźców.

Nawyki te można stosunkowo skutecznie zmieniać, a poprawa koncentracji często następuje dość szybko.

Co można zrobić, aby poprawić koncentrację i zdolność skupienia na co dzień?

Największą różnicę robi kilka dobrze dobranych, powtarzalnych nawyków, które wspierają uwagę, pamięć roboczą i funkcje wykonawcze.

• Praca w blokach zamiast ciągłego „siedzenia". Pracuj 60-90 minut, zrób 5-15 min przerwy, po 3-4 cyklach zrób dłuższą przerwę. To podejście wspiera regenerację pamięci roboczej i zapobiega przeciążeniu.
• Ograniczenie multitaskingu. Każde przełączanie między zadaniami ma koszt poznawczy. Pracuj nad jednym zadaniem naraz, zamykaj niepotrzebne zakładki, wycisz powiadomienia. Efektem będzie głębsze przetwarzanie i mniej błędów.
• Higiena snu. Warto zapamiętać, że bez snu nie ma stabilnej koncentracji. Dorosły człowiek powinien spać 7-9 godzin, dbać o stałe godziny zasypiania, ograniczyć ekrany wieczorem. Sen wspiera działanie kory przedczołowej, kluczowej dla skupienia.
• Ograniczenie bodźców w otoczeniu. Miejsce pracy ma ogromne znaczenie, uporządkowane biurko, ograniczony hałas. Im mniej konkurujących bodźców, tym stabilniejsza uwaga.
• Trening uwagi (np. mindfulness). Regularna praktyka poprawia kontrolę uwagi. Skupienie na oddechu przez 5-10 minut dziennie. Zauważanie momentów „odpłynięcia" i powrót. Ta praktyka wzmacnia mechanizmy kontroli poznawczej.
• Regularny ruch. Poprawia dotlenienie mózgu, zwiększa poziom energii, wspiera funkcje wykonawcze. Już 20-30 min dziennie robi różnicę.
• Ograniczenie „szybkiej dopaminy". Nadmierne korzystanie z social mediów i krótkich treści obniża tolerancję na wysiłek poznawczy, utrudnia długie skupienie. Warto, więc wprowadzić „okna" na korzystanie z telefonu, unikać scrollowania przed pracą.
• Realistyczne planowanie (mniej znaczy lepiej). Przeciążenie listą zadań rozprasza uwagę. Warto wybrać 2-3 kluczowe zadania dziennie, ograniczyć „otwarte pętle" i kończyć zaczęte rzeczy.

Wraz z nadejściem cieplejszych dni rozpoczął się również „sezon” na niebezpieczne wypadki z udziałem hulajnóg elektrycznych. Lekarze z Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Białymstoku alarmują, że liczba ciężkich urazów wśród dzieci gwałtownie wzrosła już od początku maja.

Podczas briefingu prasowego, który odbył się 6 maja, specjaliści poinformowali, że tylko od początku sezonu do szpitala trafiło już 10 dzieci wymagających hospitalizacji po wypadkach na hulajnogach elektrycznych.

– Jest coraz więcej pacjentów po urazach przede wszystkim z hulajnóg elektrycznych i niestety dominują ciężkie urazy u młodszych dzieci, które teoretycznie nie są w ogóle przygotowane do jazdy na tych urządzeniach – podkreślał dr hab. Tomasz Guszczyn, kierownik Kliniki Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej UDSK.

Lekarz przyznał, że na konferencję prasową przyszedł bezpośrednio z bloku operacyjnego, gdzie trwało leczenie kolejnego małego pacjenta po poważnym urazie.

Urazy po hulajnogach elektrycznych stanowią już 60 proc. przypadków

Jak wskazują specjaliści, symboliczną datą rozpoczęcia problemu okazał się 2 maja. To właśnie wtedy do szpitala zaczęły trafiać pierwsze poważne przypadki związane z jazdą na hulajnogach elektrycznych.

Obecnie aż 60 proc. wszystkich urazów leczonych w Klinice Ortopedii i Traumatologii Dziecięcej UDSK stanowią obrażenia po wypadkach na hulajnogach elektrycznych. Pozostałe przypadki dotyczą głównie rowerów, rolek oraz trampolin.

Najmłodszy pacjent hospitalizowany w tym sezonie miał zaledwie 9 lat. Mimo że dziecko miało założony kask, doznało złamania dwóch kości lewej nogi.

Lekarze podkreślają, że najczęściej dochodzi do rozległych złamań kończyn górnych i dolnych. Wciąż pojawiają się również ciężkie urazy głowy u dzieci, które nie korzystają z ochronnych kasków.

– Każdy z nas ma odruch chronienia głowy podczas upadku. Automatycznie wystawiamy ręce przed siebie, dlatego kończyny górne są szczególnie narażone na urazy – wyjaśniał dr hab. Tomasz Guszczyn.

Lekarze zauważają jeden pozytywny trend

Specjaliści zwracają uwagę, że w porównaniu z ubiegłym rokiem zmniejszyła się liczba ciężkich urazów głowy. Ich zdaniem może to świadczyć o tym, że dzieci i młodzież częściej korzystają z kasków ochronnych podczas jazdy.

Mimo tego lekarze podkreślają, że sam kask nie eliminuje ryzyka poważnych obrażeń, szczególnie u młodszych dzieci, które nie posiadają odpowiednich umiejętności i doświadczenia w poruszaniu się hulajnogą elektryczną.

Przepisy dotyczące hulajnóg elektrycznych 2026 - co muszą wiedzieć rodzice?

Podczas briefingu przypomniano także o obowiązujących przepisach dotyczących korzystania z hulajnóg elektrycznych przez dzieci i młodzież.

Od 3 marca 2026 roku minimalny wiek uprawniający do jazdy hulajnogą elektryczną po drogach publicznych, ścieżkach rowerowych i chodnikach wynosi 13 lat. Młodsze dzieci mogą korzystać z hulajnóg wyłącznie w strefie zamieszkania i pod opieką osoby dorosłej.

Dodatkowo osoby między 13. a 18. rokiem życia muszą posiadać odpowiednie uprawnienia - kartę rowerową lub prawo jazdy kategorii AM, A1, B1 albo T.

Przepisy określają także maksymalną dopuszczalną prędkość hulajnogi elektrycznej, która wynosi 20 km/h.

Każdy przypadek dziecka do 12. roku życia będzie zgłaszany policji

W odpowiedzi na rosnącą liczbę ciężkich urazów lekarze z UDSK zapowiedzieli zdecydowane działania. Każdy przypadek dziecka w wieku 12 lat i młodszego, które dozna obrażeń podczas jazdy hulajnogą elektryczną, będzie zgłaszany policji.

Jak podkreślają specjaliści, celem takich działań nie jest karanie rodziców, lecz zwiększenie świadomości dotyczącej bezpieczeństwa dzieci oraz przypomnienie o odpowiedzialności opiekunów.

Lekarze apelują do rodziców o rozsądek przy zakupie hulajnóg elektrycznych dla najmłodszych oraz o przestrzeganie obowiązujących przepisów. Podkreślają również, że kask ochronny powinien być absolutnym minimum podczas każdej jazdy.

Źródło: Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny w Białymstoku

Hantawirusy to grupa wirusów przenoszonych przez gryzonie, które stanowią ich naturalny rezerwuar. Do zakażenia człowieka dochodzi zwykle poprzez kontakt z ich wydzielinami lub wdychanie aerozolu zawierającego cząstki wirusa, na przykład podczas przebywania w zamkniętych, słabo wentylowanych pomieszczeniach.

Jednym z powodów trudności w ustaleniu źródła zakażenia jest fakt, że objawy choroby pojawiają się dopiero po kilku dniach. W tym czasie osoba zakażona może podróżować i nieświadomie przenosić wirusa do nowych miejsc.

Więcej o objawach i przebiegu zakażenia hantawirusem przeczytasz w naszym wcześniejszym artykule.

Najbardziej prawdopodobny scenariusz – zakażenie przed rejsem

Analizy epidemiologiczne wskazują, że pierwsze przypadki infekcji mogły wystąpić jeszcze przed wejściem pasażerów na pokład statku. Wśród rozważanych hipotez znajduje się ekspozycja w Ameryce Południowej, szczególnie w rejonie Ushuaia w Argentynie.

To właśnie tam część pasażerów mogła uczestniczyć w wyprawach terenowych związanych z obserwacją przyrody. Tego typu aktywności odbywają się w środowisku naturalnym, gdzie możliwy jest kontakt z obszarami skażonymi przez gryzonie – główny rezerwuar hantawirusów.

Nie oznacza to jednak, że źródłem zakażenia były zwierzęta inne niż gryzonie, ani sama forma turystyki. Kluczowy pozostaje kontakt ze skażonym środowiskiem.

Dlaczego ognisko rozwinęło się właśnie na statku?

Statek pasażerski jest środowiskiem, w którym infekcje mogą się łatwiej rozprzestrzeniać, ponieważ pasażerowie przebywają w bliskim kontakcie i korzystają ze wspólnych przestrzeni.

Jeżeli osoba zakażona weszła na pokład w okresie inkubacji choroby, mogło dojść do ekspozycji innych osób, szczególnie w zamkniętych pomieszczeniach. W takich warunkach nawet pojedynczy przypadek może doprowadzić do kilku kolejnych zakażeń.

Czy hantawirus przenosi się między ludźmi?

W większości przypadków hantawirusy nie przenoszą się z człowieka na człowieka. Wyjątkiem jest rzadki szczep występujący w Ameryce Południowej, który w określonych warunkach może umożliwiać transmisję przy bardzo bliskim kontakcie.

Na obecnym etapie nie ma jednoznacznych dowodów, że doszło do szerokiej transmisji między ludźmi na pokładzie MV Hondius, jednak sytuacja jest nadal analizowana przez WHO.

Ryzyko epidemii – co mówią eksperci?

Specjaliści podkreślają, że hantawirusy nie mają potencjału do łatwego szerzenia się w populacji. Ogniska zakażeń są zwykle ograniczone do konkretnego miejsca i związane z ekspozycją na środowisko gryzoni.

Z tego powodu ryzyko globalnej epidemii uznaje się za niskie, a najważniejszym elementem kontroli jest szybkie wykrycie przypadków oraz identyfikacja źródła zakażenia.

Źródła:

World Health Organization (WHO). Disease Outbreak News – hantavirus infections and outbreak investigation updates. Dostęp online: https://www.who.int

European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Hantavirus infections and zoonotic disease surveillance in Europe. Dostęp online: https://www.ecdc.europa.eu

Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Hantavirus: Transmission, symptoms and prevention. Dostęp online: https://www.cdc.gov/hantavirus