Odma opłucnowa – czym jest i co ją wywołuje?

Odma opłucnowa jest stanem, w którym powietrze dostaje się do jamy opłucnowej. Jama opłucnowa znajduje się między płucem (opłucna trzewna) a ścianą klatki piersiowej (opłucna ścienna), zebrane w niej powietrze napiera więc na płuco, prowadząc do jego zapadania, uniemożliwia to prawidłowe oddychanie. 

 

  18 listopada 2021

Odma opłucnowa – czym jest i co ją wywołuje?
Spis treści
Jakie są przyczyny odmy? Jakie są objawy odmy? Jak dzieli się odmę? Jak diagnozuje się odmę? Jak leczy się odmę?

Jakie są przyczyny odmy?

 

  • urazy lub przebicie klatki piersiowej,
  • następstwo palenia tytoniu,
  • pęknięcie pęcherzyków płucnych spowodowane silnym kaszlem,
  • przebicie do jamy opłucnej, jako następstwo innych zabiegów chirurgicznych,
  • pęknięcie do jamy gruźliczej,
  • może wystąpić bez konkretnej przyczyny, szczególnie u wysokich i szczupłych osób.

 

Jakie są objawy odmy?

 

Objawy odmy są bardzo charakterystyczne. Najczęściej odczuwany jest silny, uciskający ból klatki piersiowej, uniemożliwiający wykonanie pełnego oddechu. Oddech jest płytki i świszczący. Szybko narasta duszność.

 

Objawy mogą nasilać się wskutek gwałtownego kaszlu lub wysiłku fizycznego. Towarzyszy im również nadmierna potliwość, przyspieszenie tętna, bladość skóry i ogólne osłabienie.

 

Odmie towarzyszyć mogą również omdlenia, wynikające z niedotlenienia organizmu, sinica centralna i poszerzenie naczyń żylnych.

 

Odma jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, dlatego, jeżeli u pacjenta występują powyższe objawy, należy jak najszybciej interweniować, udać się na oddział ratunkowy lub skonsultować z lekarzem

 

Opisane wyżej objawy dotyczą odmy o pokaźnych rozmiarach, bardzo często zdarza się, że niewielka odma, powstała na skutek kaszlu wchłania się sama i nie daje żadnych niepokojących symptomów.

 

Jak dzieli się odmę?

 

Ze względu na rodzaj powstania, odmę opłucną możemy podzielić na odmę opłucnową:  

 

  • jatrogenną – pojawia się jako powikłanie po zabiegach chirurgicznych w obrębie klatki piersiowej,
  • samoistną – może wystąpić na skutek pęknięcia pęcherzyków płucnych, spowodowanych kaszlem lub paleniem tytoniu,
  • pourazową – kiedy dochodzi do mechanicznego uszkodzenia klatki piersiowej i przerwania jej powłok.

 

Ze względu na mechanizm powstania odmy wyróżniamy odmę opłucnową:

 

  • zamkniętą – w jej przebiegu powietrze dostaje się jednorazowo do jamy opłucnowej i może się samoistnie wchłonąć lub jeżeli jego ilość jest za duża, można zastosować punkcję,
  • otwartą – powietrze dostaje się do jamy opłucnowej przez otwór w klatce piersiowej, stan ten bezpośrednio zagraża zdrowiu i życiu,
  • wentylową – polega na tym, że z każdym oddechem powietrze jest zasysane do jamy opłucnowej, natomiast nie może się stamtąd wydostać, odma powiększa się z każdym oddechem, prowadząc do zapadania płuca, powstaje na skutek postrzału lub innego urazu, który przebił powłoki opłucnej.

 

Ze względu na wielkość odmę opłucną dzielimy na:

 

  • małą – wynoszącą poniżej 2 cm, jest to najczęściej odma samoistna zamknięta, która wchłania się sama,
  • dużą – powyżej 2 cm.

 

Jak diagnozuje się odmę?

 

Ponieważ odma daje charakterystyczne objawy, bardzo często do jej zdiagnozowania wystarczy wywiad lekarski i badanie palpacyjne. W dalszej i bardziej szczegółowej diagnostyce stosuje się badanie USG powłok brzusznych, tomografię komputerową czy RTG klatki piersiowej, mają one wykazać skupiska nagromadzonego powietrza.

 

Dodatkowymi badaniami może być gazometria i pulsoksymetria, które mają określić wysycenie krwi tlenem, a także badanie EKG serca, które wykaże nieprawidłowości w jego pracy, mogące wynikać z niedotlenienia.

 

Jak leczy się odmę?

 

Leczenie zależy od rodzaju zdiagnozowanej odmy, jej wielkości oraz sposobu, w jaki powstała. Niewielka odma bardzo często wchłania się sama i nie wymaga ingerencji z zewnątrz. W przypadku odmy zamkniętej niewielkich rozmiarów bardzo często wystarczą ćwiczenia oddechowe i odpoczynek w pozycji leżącej, trwający kilka dni.

 

W przypadku odmy większych rozmiarów wykonuje się aspiracje z pomocą strzykawki, podczas której odciąga się powietrze znajdujące się w opłucnej.

 

W wypadku odmy opłucnej otwartej bardzo duże znaczenie ma zamienienie jej w odmę zamkniętą, za pomocą sterylnego opatrunku.

 

Inną metodą jest drenaż jamy opłucnej, założony dren generuje ujemne ciśnienie, dzięki czemu powietrze jest stopniowo usuwane.

 

W wypadku nawracającej odmy najczęściej wykonuje się torakotomię, w celu uzyskania dostępu do narządów znajdujących się wewnątrz klatki piersiowej i usunięcia szkód wywołanych odmą.

 

Pacjent, po ingerencji chirurgicznej może wymagać leczenia tlenoterapią. Wymagane są również badania kontrolne po upływie 3-4 tyg. od usunięcia odmy.

 

Odma jest przeciwwskazaniem do nurkowania oraz podróżowania samolotem (przynajmniej 6 tyg. po przebytej odmie należy powstrzymać się od podróży tym środkiem transportu). Zaleca się również unikanie palenia tytoniu jako środka zapobiegawczego. Palenie w przebiegu odmy będzie pogłębiało jej stan, a w przyszłości może na nowo ją wywołać.

Najnowsze pytania pacjentów
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
5.00 / 73 opinie
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 9943 opinie
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.90 / 1818 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.79 / 647 opinii