Modafinil – wskazania, działanie i skutki uboczne

Modafinil jest lekiem służącym do leczenia nadmiernej senności związanej z narkolepsją oraz senności wywołanej OBS. Jak wpływa na nasz mózg i jakich działań niepożądanych można spodziewać się po jego zażyciu?

 

  10 marca 2022

Modafinil – wskazania, działanie i skutki uboczne
Spis treści
Działanie preparatu Wskazania do stosowania Przeciwwskazania do stosowania Interakcje Działania niepożądane Przedawkowanie Ciąża i laktacja Dawkowanie

Działanie preparatu

 

Mechanizm działania modafinilu nie został jeszcze do końca poznany. Prawdopodobnie jest on inhibitorem wychwytu zwrotnego dopaminy i noradrenaliny. W modelach nieklinicznych wykazano, iż modafinil zwiększa aktywność neuronalną głównie w obszarach mózgu, które są zaangażowane w regulację czuwania, snu, czujności i wybudzenia, podczas gdy amfetamina oddziałuje na cały mózg.

 

Efekt działania: psychostymulująco, nasila stan czuwania (w zależności od dawki) - wzmożenie czujności i poprawa wyników obiektywnych pomiarów zdolności do utrzymania stanu czuwania.

 

Wskazania do stosowania

 

Wskazaniami do stosowania modafinilu są:

 

  • nadmierna senność związana z narkolepsją (trudność w utrzymaniu stanu czuwania i zwiększone ryzyko zaśnięcia w nieodpowiednich sytuacjach),
  • senność wywołana OBS (obturacyjny bezdech senny) - efekt okazuje się być jednak znamienny, uznano, iż ryzyko stosowania leku przewyższa wykazaną korzyść.

 

UWAGA! Stosowanie modafinilu zaleca się tylko i wyłącznie u pacjentów, którzy przeszli pełną ocenę nadmiernej senności oraz u tych, gdzie rozpoznanie narkolepsji zostało postawione według kryteriów diagnostycznych ICSD2 (Międzynarodowa klasyfikacja zaburzeń snu).

 

Przed wprowadzeniem modafinilu do leczenia, należy u wszystkich pacjentów wykonać badanie EKG pod kątem diagnostyki nieprawidłowości. U osób przyjmujących modafinil zaleca się regularną kontrolę ciśnienia tętniczego krwi i częstotliwości rytmu serca. W przypadku zdiagnozowania umiarkowanego/ciężkiego nadciśnienia tętniczego lub zaburzeń rytmu serca, leczenie powinno zostać przerwane.

 

e-Receptę na niezbędne leki można otrzymać bez konieczności wychodzenia z domu, dzięki skorzystaniu z konsultacji lekarskiej online - wystarczy przejśc do zakładki e-Recepta i wypełnić formularz.

 

Przeciwwskazania do stosowania

 

Niestety, istnieje wiele sytuacji, gdzie zażywanie tego leku nie jest zalecane, pomimo iż równolegle występują wskazania do jego stosowania. Należą do nich:

 

  • nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu,
  • ciąża,
  • okres karmienia piersią,
  • umiarkowane do ciężkiego niekontrolowane nadciśnienie tętnicze,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • przerost lewej komory serca,
  • serce płucne w wywiadzie,
  • wypadanie płatka zastawki mitralnej,
  • nie powinno się stosować u dzieci i młodzieży (brak wystarczających badań i ryzyko ciężkiej nadwrażliwości skórnej oraz psychiatrycznych działań niepożądanych),
  • psychoza, depresja, pobudzenie maniakalne, zaburzenia lękowe, pobudzenie psychoruchowe, bezsenność, nadużywanie substancji psychoaktywnych - u tych pacjentów należy zachować szczególną ostrożność w czasie stosowania,
  • ChAD - istnieje ryzyko wystąpienia epizodu mieszanego i/lub maniakalnego u tych pacjentów.

 

Interakcje

 

Przed rozpoczęciem przyjmowania modafinilu należy poinformować lekarza o wszystkich dotychczas stosowanych lekach, łącznie z tymi wydawanymi bez recepty, bowiem preparat ten może wchodzić w istotne interakcje z innymi substancjami.

 

Substancje, w przypadku których należy zachować szczególną ostrożność:

 

  • doustne środki antykoncepcyjne - u pacjentek przyjmujących modafinil zaleca się  stosowanie alternatywnych lub dodatkowych metod antykoncepcji, bowiem skuteczność doustnych środków antykoncepcyjnych może być zmniejszona. U kobiet w wieku rozrodczym w czasie stosowania i 2 miesiące po zakończeniu terapii modafinilem zaleca się stosowanie skutecznych metod antykoncepcji,
  • leki przeciwdrgawkowe - w przypadku stosowania silnych induktorów enzymów cytochromu P-450 (np. karbamazepina, fenobarbital) może dojść do zmniejszenia stężenia modafinilu w osoczu. Modafinil może zmniejszać klirens fenytoiny, podczas terapii zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu,
  • leki przeciwzakrzepowe - modafinil hamując aktywność izoenzymu CYP2C9 może prowadzić do zmniejszenia klirensu równolegle zażywanej warfaryny. Zaleca się monitorowanie czasu protrombinowego w pierwszych 2 miesiącach stosowania modafinilu,
  • leki przeciwdepresyjne - w niektórych szczególnych przypadkach może wystąpić konieczność zmniejszenia dawek dotychczas stosowanych leków,
  • cyklosporyna - należy zachować ostrożność, gdyż opisano przypadek, gdzie doszło do zmniejszenia stężenia cyklosporyny o 50% u pacjenta stosującego równolegle modafinil.

 

Działania niepożądane

 

Jak każdy lek, modafinil wywołuje w niektórych przypadkach groźne skutki uboczne, do których zaliczamy (od najczęściej występujących):

 

  • bóle głowy,
  • bezsenność,
  • senność,
  • zmniejszenie łaknienia,
  • lęk,
  • zaburzenia myślenia,
  • depresja,
  • splątanie,
  • drażliwość,
  • niewyraźne widzenie,
  • parestezja,
  • częstoskurcz,
  • kołatanie serca,
  • rozszerzenie naczyń krwionośnych,
  • nudności,
  • niestrawność,
  • biegunka,
  • zaparcia,
  • ból brzucha,
  • wzdęcie,
  • refluks żołądkowo-przełykowy,
  • wymioty,
  • suchość w ustach,
  • nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych,
  • ból w klatce piersiowej,
  • eozynofilia,
  • leukopenia,
  • objawy alergicznego nieżytu nosa,
  • zapalenie gardła lub zatok przynosowych,
  • hiperglikemia,
  • cukrzyca,
  • hypercholesterolemia,
  • zaburzenia snu,
  • zwiększone łaknienie,
  • labilność emocjonalna,
  • depersonalizacja,
  • osłabione libido,
  • wrogość,
  • agresja,
  • pobudzenie emocjonalne,
  • nadpobudliwość psychoruchowa,
  • myśli samobójcze,
  • hipertonia,
  • dyskinezy,
  • hiperkineza,
  • drżenie,
  • pobudzenie OUN,
  • niedoczulica,
  • brak koordynacji ruchów,
  • zaburzenia mowy lub smaku,
  • zespół suchego oka,
  • nieprawidłowe widzenie,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • ekstrasystolie,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • niedociśnienie tętnicze,
  • bradykardia,
  • migrena,
  • niepamięć,
  • duszność,
  • wzmożony kaszel,
  • astma,
  • krwawienie z nosa,
  • wysypka,
  • świąd,
  • trądzik,
  • nadmierne pocenie się,
  • ból pleców i szyi,
  • skurcze łydek,
  • bóle stawów,
  • obrzęk obwodowy,
  • miastenia,
  • wahania masy ciała,
  • częste oddawanie moczu,
  • pragnienie,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • nieprawidłowe EKG,
  • psychoza,
  • mania,
  • omamy.

 

Działania niepożądane o nieznanej częstości:

 

  • pokrzywka,
  • reakcje nadwrażliwości,
  • anafilaksja,
  • obrzęk naczynioruchowy,
  • ciężkie reakcje skórne (łącznie z zespołem Stevensa i Johnsona),
  • urojenia.

 

Badania sugerują, iż modafinil wykazuje potencjalne działanie uzależniające, stąd nie da się całkowicie wykluczyć możliwości uzależnienia podczas przewlekłego stosowania.

 

Przedawkowanie

 

Objawy przedawkowania modafinilu:

 

  • bezsenność,
  • nudności,
  • biegunka,
  • pobudzenie,
  • splątanie,
  • dezorientacja,
  • omamy,
  • ból w klatce piersiowej,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • tachykardia,
  • bradykardia.

 

W przypadku przedawkowania modafinilu konieczne może być sprowokowanie wymiotów i płukanie żołądka. Zaleca się także monitorowanie parametrów sercowo-naczyniowych.

 

Ciąża i laktacja

 

Nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania modafinilu u kobiet w ciąży. Jako, że przenika on do mleka zwierząt, nie zaleca się jego stosowania w okresie karmienia piersią.

 

Dawkowanie

 

  • Dorośli: dawkowanie doustne, 200 mg/d rano lub w 2 dawkach podzielonych rano i w południe. W razie konieczności dawkę można zwiększyć do 400 mg/d.
  • Osoby po 65. rż.: początkowo 100 mg/d.
  • Osoby z ciężką niewydolnością wątroby: dawkę zmniejszyć o połowę.

 

UWAGA! Przed wprowadzeniem terapii modafinilem konieczne jest poinformowanie pacjentów, iż działanie leku nie zastępuje snu i zaleca się zachowanie odpowiedniej higieny snu, w tym kontrolę spożycia kofeiny.

Wypełnij formularz recepty i przejdź do konsultacji lekarskiej.
Umów w 5 minut / 79zł
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
Wybierz samodzielnie lekarza Wybierz samodzielnie lekarza
Lekarz po zapoznaniu się z danymi każdorazowo decyduje o zasadności wystawienia recepty.
Najnowsze pytania pacjentów
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
5.00 / 73 opinie
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 9943 opinie
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.90 / 1818 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.79 / 647 opinii