Refluks - przyczyny, objawy, leczenie

Refluksem określamy zjawisko zarzucania treści pokarmowej z żołądka do przełyku, co wywołuje charakterystyczne objawy, tj. uczucie pieczenia w okolicy mostka, zgagę, puste odbijanie. W krajach wysoko rozwiniętych codziennie symptomy refluksu występują u około 10% populacji. Jakie są przyczyny tych dolegliwości i czy można je leczyć?

 

  08 grudnia 2021

Refluks - przyczyny, objawy, leczenie
Spis treści
Czym jest refluks? Przyczyny refluksu Objawy refluksu Diagnozowanie refluksu Leczenie refluksu Styl życia i dieta Jak powinna wyglądać dieta w chorobie refluksowej przełyku?

Czym jest refluks?

 

Podczas przełykania dochodzi do rozkurczu dolnego zwieracza przełyku (mięsień położony między żołądkiem a przełykiem), co umożliwia przemieszczanie pokarmu do żołądka. W kolejnym etapie następuje szybki skurcz tego mięśnia, co zapobiega cofaniu się kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Stąd, niewydolność tego mięśnia odpowiada bezpośrednio za objawy refluksu.

 

Należy pamiętać, że zarzucanie treści żołądkowej do przełyku może też być zjawiskiem fizjologicznym, ale w tym wypadku nie daje ono zwykle uporczywych objawów.

 

Przyczyny refluksu

 

Za powstawanie refluksu żołądkowo-przełykowego odpowiadają w głównej mierze niezdrowe nawyki, ponadto ujawnia się w przebiegu niektórych przewlekłych chorób czy w czasie ciąży.

 

Do głównych przyczyn powstawania refluksu należą:

 

  • cukrzyca,
  • otyłość typu brzusznego,
  • nadużywanie alkoholu,
  • twardzina układowa,
  • spożywanie pokarmów obniżających ciśnienie dolnego zwieracza przełyku (potrawy tłuste i drażniące przełyk),
  • przepuklina rozworu przełykowego,
  • urazy klatki piersiowej,
  • stosowanie doustnej antykoncepcji,
  • przyjmowanie blokerów kanału wapniowego czy leków przecwicholinergicznych.

 

Objawy refluksu

 

Typowo w przebiegu choroby refluksowej przełyku obserwujemy:

 

  • ból w nadbrzuszu,
  • zgagę,
  • wymioty,
  • puste lub kwaśne odbijanie,
  • uczucie pieczenia w okolicy mostka,
  • ból w klatce piersiowej naśladujący pochodzenie sercowe,
  • ślinotok,
  • ból gardła i chrypkę,
  • kaszel.

 

Istnieją grupy leków, które nasilają objawy refluksu: niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz glikokortykosteroidy, gdyż wywołują podrażnienia górnej części przewodu pokarmowego. Stąd, w momencie wystąpienia objawów choroby refluksowej przełyku należy rozważyć zmniejszenie przyjmowanej dawki leków lub ich odstawienie.

 

Do nasilenia dolegliwości towarzyszących refluksowi żołądkowo-przełykowemu dochodzi po spożyciu obfitego posiłku, w pozycji na wznak, przy pochylaniu się oraz podczas parcia.

 

Diagnozowanie refluksu

 

Choroba refluksowa przełyku ze względu na charakterystyczne objawy jest możliwa do rozpoznania na podstawie wywiadu, czego potwierdzeniem jest często ustąpienie symptomów po zastosowaniu inhibitorów pompy protonowej w ramach terapii schorzenia.

 

U pacjentów z utrzymującymi się objawami po zastosowaniu IPP zaleca się wykonanie gastroskopii w celu oceny śluzówki przełyku i żołądka.

 

Podejrzewasz u siebie chorobę refluksową przełyku i potrzebujesz skonsultować swoje objawy? Skorzystaj z porady lekarza rodzinnego aby dowiedzieć się jakie kroki podjąć.

 

Leczenie refluksu

 

Farmakoterapia refluksu opiera się na stosowaniu leków zmniejszających wydzielanie kwasu żołądkowego (inhibitory pompy protonowej, IPP), a także blokery receptorów histaminowych H2. Do tej pierwszej grupy zaliczamy m.in. omeprazol czy pantoprazol, a blokerem receptorów histaminowych H2 jest famotydyna.

 

W sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi oczekiwanych rezultatów, lekarz może zdecydować się na interwencję chirurgiczną, która polega na laparoskopowym założeniu tzw. “zastawki” pomiędzy żołądkiem a przełykiem, co ma zapobiegać cofaniu się treści żołądkowej. Niestety, około połowa operowanych pacjentów wymaga po zabiegu kontynuacji leczenia farmakologicznego.

 

Refluks jest natomiast chorobą przewlekłą, występującą z okresami remisji i zaostrzeń, nie da się jej jednak trwale wyleczyć. Środki farmakologiczne natomiast wykazują wysoką skuteczność w łagodzeniu objawów i poprawianiu komfortu życia - niezbędne jest stałe leczenie podtrzymujące.

 

Nieleczony refluks żołądkowo-przełykowy skutkuje groźnymi powikłaniami, w tym tzw. przełykiem Barretta. Jest to stan przedrakowy, gdzie na skutek przewlekłego zapalenia błony śluzowej przełyku dochodzi do zastąpienia nabłonka wielowarstwowego płaskiego jednowarstwowym walcowatym z komórkami kubkowymi. W takiej sytuacji w rzadkich przypadkach dochodzi do rozwoju raka przełyku, ale regularne monitorowanie postępu choroby pozwala na jego wczesne wykrycie.

 

Styl życia i dieta

 

Przed podjęciem leczenia farmakologicznego choroby refluksowej lub też w jego trakcie warto wziąć pod uwagę modyfikację stylu życia i przeanalizowanie swojej dotychczasowej diety i nawyków z nią związanych.

 

Jako, iż wykazano związek choroby refluksowej z otyłością, do złagodzenia objawów przyczyni się redukcja masy ciała - maksymalne korzyści obserwuje się, gdy BMI osiągnie wartości prawidłowe. W związku z tym ostatni posiłek w ciągu dnia powinno się spożywać maksymalnie do 3h przed snem, a częstotliwość przyjmowanych pokarmów warto zwiększyć oraz zmniejszyć ich objętość. Produktami drażniącymi i nasilającymi objawy choroby są pokarmy mocno przyprawione, tłuste, cytrusy, czekolada, a także gazowane napoje i kawa.

 

U chorych cierpiących na refluks żołądkowo-przełykowy przeciwwskazane są także używki takie jak alkohol czy papierosy.

 

Jak powinna wyglądać dieta w chorobie refluksowej przełyku?

 

Dobrze aby opierała się na produktach słabo pobudzających wydzielanie soków trawiennych, do takich pokarmów zaliczamy m.in.: gotowane chude mięso, gotowane warzywa i owoce, pieczywo pszenne, gotowane jaja, mleko do 2% tłuszczu, kefir, gotowane ziemniaki, gotowane ryby, kisiele, kompoty, słabą herbatę.

 

Pokarmy przeciwskazane w chorobie refluksowej przełyku:

 

  • cytrusy,
  • czekolada,
  • kasza gryczana,
  • tłuste wyroby mleczne,
  • tłuste mięsa (wieprzowina, kaczka, gęś, pasztety, mięsa smażone na tłuszczu),
  • pikantne sosy z dodatkiem np. majonezu czy tłustej śmietany,
  • torty, wyroby z ciasta francuskiego,
  • mocna kawa,
  • napar z mięty,
  • napoje gazowane,
  • napoje alkoholowe.
Najnowsze pytania pacjentów
laryngolog
Męczące uczulenie i refluks - jak im zaradzić?
Moje objawy to: pokaszliwanie, odchrząkiwanie, zaflegmienie, dyskomfort w przełyku (pieczenie,...
2020-12-30 10:34:06
Sebastian Łaźniak
lekarz
Umów wizytę
Czy brane są są leki inhibitory pompy protonowej? potocznie zwane osłonowymi na żołądek? Dolegliwości mogą wynikać z refluksów. Proszę brać omeprazol 20mg 1x1 rano.
Aleksandra Myszura
lekarz
Umów wizytę
Dolegliwości przewlekłych nie diagnozuje się na teleporadzie. Należy leczyć się stacjonarnie ale z tego co Pani pisze refluks również jest możliwy.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Piotr Szuba
lekarz w trakcie specjalizacji, pediatra, lekarz rodzinny
4.90 / 1965 opinii
Maciej Tężycki
lekarz rodzinny, internista, lekarz
4.96 / 48 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 8849 opinii
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.89 / 1695 opinii